Кіріспе
Avro Canada – бұрынғы канадалық ұшақ жасаушы компания. Ол 1945 жылы ұшақ зауыты ретінде құрылды және 13 жыл ішінде Канададағы үшінші ірі компанияға айналып, әлемдегі ең ірі 100 компанияның бірі болды, сондай-ақ 50 000-нан астам адамды тікелей жұмыспен қамтыды. Корольдік Канада әуе күштерінің өкілі Боб Лекки көптеген жылдар бойы Канадада ұшақтарды (және олардың қозғалтқыштарын) жобалап, құрастыратын толыққанды өндіріс саласын құруды ынталандырды. Алайда, Avro компаниясының Рой Добсонның сөзіне сәйкес, Ұлттық қорғаныс министрлігі лицензия бойынша ұшақтар мен қозғалтқыштарды жасау және құрастырудан асып түсетін қадамдарға «салқын қабылдады». Екі компанияның да өндіріс орындары Мальтон әуежайының шетіндегі бір кешенде біріне-бірі қарап орналасқан. 1958 жылы екі авиакомпанияның жұмыс күші 15 000 адамды құрады. Сол кезеңде президент Кроуфорд Гордон басқаруымен A. V. Roe Canada Dominion Steel and Coal Corporation, Canadian Car and Foundry (1957) және Canadian Steel Improvement сияқты бірнеше компанияларды сатып алды. 1958 жылға қарай A. V. Roe Canada Ltd. көмір өндіру, болат қорыту, теміржол вагондары, ұшақтар мен авиациялық қозғалтқыштарды, сондай-ақ компьютерлер мен электрониканы қамтитын 44 компаниядан тұратын өнеркәсіптік алыпқа айналды, оның штаттары 50 000-нан астам адамды құрады. 1956 жылы компаниялар Hawker Siddeley Group табысының 45%-ын құрады. 1958 жылы жылдық сатудан түскен табыс шамамен 450 миллион долларды құрады, бұл A. V. Roe Canada компаниясын капиталдану бойынша Канададағы үшінші ірі корпорация ретінде бекітті. Arrow және Iroquois жобаларын тоқтату кезінде ұшақтарға қатысты өндіріс компанияның қызметінің шамамен 40%-ын құрады, ал қалған 60%-ы өнеркәсіптік және коммерциялық салаға тиесілі болды. 1956 жылы 500 000 акция жалпы құны 8 миллион долларға тең сомада халыққа ұсынылды. 1958 жылға қарай A. V. Roe Canada акцияларының 48%-ы биржада еркін саудаланды. Ұлыбританиядағы Hawker Siddeley Group компаниясы бақылауда ұстағанмен және оның көп бөлігіне ие болғанмен, A. V. Roe Canada компаниясының барлық табысы даму мен өсуді қаржыландыру үшін компания ішінде сақталды. Канадалық компанияларды басқару құқығы канадалықтардың қолында қалды.
Avro Canada was a Canadian aircraft manufacturing company. It was founded in 1945 as an aircraft plant and within 13 years became the third largest company in Canada, one of the largest 100 companies in the world, and directly employing over 50,000. Bob Leckie of the Royal Canadian Air Force was a strong advocate over many years, for a wholly domestic "end to end" industry, that would design and build aircraft (and their engines) in Canada. However, the Department of National Defence, according to Avro's Roy Dobson, gave "a cold reception" to doing any more than the fabrication and assembly of aircraft and engines under licence. Each company's facilities were located across from each other in a complex at the perimeter of Malton Airport. The total labour force of both aviation companies reached 15,000 in 1958. During the same period, with Crawford Gordon as president, A. V. Roe Canada purchased a number of companies, including Dominion Steel and Coal Corporation, Canadian Car and Foundry (1957), and Canadian Steel Improvement. By 1958, A. V. Roe Canada Ltd. was an industrial giant with over 50,000 employees in a far flung empire of 44 companies involved in coal mining, steel making, railway rolling stock, aircraft and aero engine manufacturing, as well as computers and electronics. In 1956 the companies generated 45% of the revenue of the Hawker Siddeley Group. In 1958, annual sales revenue was approximately $450 million, ranking A. V. Roe Canada as the third largest corporation in Canada by capitalization. By the time of the cancellation of the Arrow and Iroquois, aircraft related production amounted to approximately 40% of the company's activities with 60% industrial and commercial. In 1956, 500,000 shares were issued to the public at a total value of $8 million. By 1958, 48% of the shares of A. V. Roe Canada were publicly traded on the stock exchange. Although controlled and largely owned by UK based Hawker Siddeley Group, all profits from A. V. Roe Canada were retained within the company to fund development and growth. Management of the Canadian companies remained in Canadian hands.
Басқару тобы
Фред Смай екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канада ұшақ өндірісінің директоры болды, 1944 жылы Монреальдегі Federal Aircraft (кейін Victory Aircraft) компаниясына қосылды. 1945 жылы Hawker Siddeley Victory Aircraft компаниясын сатып алғанда, Смай A. V. Roe Canada компаниясының алғашқы қызметкері атанды, содан кейін сол жылы Avro Aircraft компаниясының бас менеджерінің орынбасары болды. Кейін ол Канада қолданбалы зерттеулер және Канада болат өнеркәсібін жақсарту компанияларының президенті қызметін атқарды. Кроуфорд Гордон 1951 жылы Қорғаныс өндірісі департаментінен A. V. Roe Canada компаниясының президенті және бас менеджері болу үшін кетіп, Avro Canada CF 100 Canuck ұшағының әзірленуі мен өндірісіндегі мәселелерді шешуге көмектесті. Гордон 1950 жылдары Avro Canada компаниясының қайта құрылуын және кеңеюін басқарды, нәтижесінде ол Канададағы үшінші ірі корпорацияға айналды.
CF-100 Canuck
1946 жылы A. V. Roe Canada компаниясының келесі жобасы, Avro XC 100, Канаданың алғашқы реактивті истребителі, винтті ұшақтар дәуірінің аяқталуымен және реактивтік ұшақтар дәуірінің басталуымен бірге басталды. CF 100 ұшақтарының шағын саны 1981 жылға дейін Канада Корольдік Әуе Күштерінде барлау, оқу және электрондық соғыс (ECM) міндеттерін орындады. Ол C102 Jetliner деп аталды. 1949 жылдың тамызында алғашқы ұшуын жасаған Jetliner, де Хавилланд Кометтің алғашқы ұшуынан бар болғаны 13 күн өткен соң, әлемдегі алғашқы реактивтік көлік болып бағаланды. Jetliner – 1950 жылдардың соңына дейін мұндай дизайнды көрмеген жаңа типтегі өңірлік реактивтік ұшақ. АҚШ әуе компаниялары мен Әуе күштеріне бағытталған белсенді маркетингтік кампания жүргізілді. Британ үкіметі Rolls Royce Avon AJ 65 қозғалтқышын шетелдік нарықтардан алып қойғаннан кейін, конструкция төрт Derwent қозғалтқышына өзгертілді, бірақ олардың салмағы артып, тиімділігі төмендеді. Соның салдарынан жаңа конструкция Trans Canada Airlines әуе компаниясының қажетті ұшу қашықтығына сай келмеді. Jetliner-дің сату перспективалары алғашқы тапсырыс беруші TCA төрт қозғалтқышты нұсқадан бас тартқаннан кейін күрт төмендеді. Американдық өнеркәсіпші Говард Хьюз лицензия бойынша өндірісті бастауға тіпті ұсыныс жасады. Сондықтан екінші C 102 прототипі 1951 жылы зауытта бұзылып, ал бірінші прототип Ұшу сынақтар бөлімінде фотосуретке түсіруге пайдаланылды. Ұзақ жылдар бойы камера платформасы және компанияның «жұмыскері» ретінде қызмет еткен CF EJD X 1956 жылы жартылай бөлшектелді. Қазіргі таңда мұрын бөлігі Оттавадағы Канада Ұлттық авиация мұражайында сақталуда.
CF-103
1951 жылы CF 100 Canuck ұшағының өндірісі барысында, қанаттары қисайтылған және құйрығы өзгертілген жаңа нұсқасының дизайны зерттелді. CF 103 деп аталған бұл ұшақ, тік түсу кезінде дыбыс жылдамдығынан асып өту мүмкіндігімен, дыбысқа жақын жылдамдықпен ұшуға қабілетті болды. Дегенмен, негізгі CF 100 осы кезеңде жақсара берді, ал жаңа дизайнның артықшылықтары күрт азайды. Бұл CF 100 және одан да жетілдірілген C 104 жобасы арасындағы көпірлік ұшақ ретінде қарастырылды, сондықтан дамыту толық көлемді ағаш макеті мен бөлек пилот кабинасын жасаумен шектелді.
C104 озық ұшақ
1950 жылға қарай, үстінкү дыбыс жылдамдығымен ұшатын ұшақтарды жасау бойынша бірнеше жобалық ұсыныстар зерттелді, оларға қанаттары қисайған, құйрықсыз дельта қанаттары (Dassault Mirage IV-ке ұқсас), фюзеляж жағындағы қозғалтқыштары, алдыңғы бөлігіндегі қозғалтқыштары (МиГ-21-ге ұқсас), турбиналық және ракеталық қозғалтқыштар, сондай-ақ олардың түрлі комбинациялары кірді. 1952 жылы C104 деп аталған дельта қанатты истребительдің екі нұсқасы Канада Корольдік әуе күштеріне ұсынылды: бір қозғалтқышты C104/4 және екі қозғалтқышты C104/2. Екі дизайн да төмен орналасқан дельта қанаттарын пайдаланды; C104/2-нің басты артықшылығы – үлкен жалпы көлемі, ол ішкі қару-жарақ бөлімшесі үшін көп орын берді және екі қозғалтқыштың сенімділігін қамтамасыз етті. Кейіннен RCAF және Avro арасындағы талқылаулар үстінкү дыбыс жылдамдығымен ұшатын ұшақтар үшін көптеген баламаларды қарастырды, нәтижесінде 1953 жылдың сәуірінде RCAF "AIR 7 3" спецификациясы жасалды. Avro бұл спецификацияға CF 105 ұшағымен жауап берді. Барлығы бес Mark 1 ұшағы аяқталды, ал 29 Mark 2 үлгілерінің бірнешеуі (күштірек Ирокез қозғалтқыштарымен) өндіріс желісінде аяқталуға жақын болды. 1959 жылдың 20 ақпанында Канада үкіметінің "Arrow" жобасын күрт тоқтатуы үлкен корпоративтік қайта құрылымдауға және одан әрі диверсификациялауға әкелді. Avro Aircraft компаниясының көптеген инженерлері теңіз, жүк және автомобиль жобаларына қайта тағайындалды. Көптеген инженерлік және техникалық қызметкерлер Avro Canada компаниясын қуып, негізінен Ұлыбритания мен АҚШ-қа жылдам "миграция" жасады.
Ұзақ қашықтықтағы жебе
1957 жылдың басында, "Arrow Mk.2" ұшағын "Ұзақ қашықтыққа ұшатын Жебе" (Long Range Arrow) ретінде дамыту мүмкіндігін зерттеу жұмыстары басталды. Бұл, әртүрлі келісімдер, мәлімдемелер мен уәделерге сәйкес, егер олар ең жақсысы болса, АҚШ одақтас елдерден қару-жарақ сатып алатыны ескерілгендіктен, USAF-тың Ұзақ қашықтыққа ұшатын Тәжірибелік Перехваттаушы (LRIX) бағдарламасының талаптарына сай келуі мүмкін деп ойланды. "Жебе" осы сипаттамаға толыққандай сәйкес келеді. 1955 жылы АҚШ Әскери-әуе күштері Avro компаниясына барып, "Жебе" ұшағының дамуын қарауға ниеттенген алдында, LRIX жобалау жұмыстарын жүргізу үшін North American Aviation компаниясына келісімшарт берілді, ол North American XF-108 Rapier деп аталды. Бағдарламалық талаптар 1609 шақырым (1000 миль) қашықтыққа, 3 Мах жылдамдыққа және 18288 метр (60 000 фут) биіктікке ие болуды қамтыды. 1957 жылдың қыркүйегінде Avro компаниясының PS 1 және PS 2 жобалық зерттеулері жарияланды. PS 1 жобасында негізгі қозғалтқыштарға қосымша қанат ұштарына орнатылған рамджеттер және кабинаның үстінен және артынан орнатылған канардтар қарастырылды. PS 2 жобасында қанат кеңейтімдері, кері тартылатын канардты ұзын мұрын, қанаттарға орнатылған екі қосымша тік стабилизаторлар және төрт үлкен рамджеттер болды. Күтілетін көрсеткіштер 95 000 фут биіктікте Mach 3 жылдамдығында және 40 000 футтан жоғары Mach 2.5 тік өрлеу жылдамдығын қамтыды. Иткіш пен салмақ арақатынасы F-108-ге қарағанда екі есе, ал SR-71-ге қарағанда екі еседен астам болуы тиіс еді.
Жебе Mk.4
АҚШ Әуе күштері Бас ғалымының өтініші бойынша, "Ароу" PS 2-ге қарағанда аз радикалды өзгеріс жасалды, ол Mark 4 деп аталды. Mark 3-тің жаңартылған ауа түсіру құрылғылары сақталды, бірақ кішірек Curtiss Wright рамалық реактивті қозғалтқыштары (ramjets) қолданылды, алдынан қанаттары (canards) мен мұрыны созылмады, және жылу қалқанының орнына титан қабықшасымен жабдықталды. Көрсеткіштері 3 Мах жылдамдыққа дейін төмендеді және максималды ұрыс биіктігі 80 000 футқа дейін жетті.
Аврокар
Avrocar, сондай-ақ Avro 'ұшқыш тарелка' немесе Avro диск деп аталады, АҚШ армиясына "ұшқыш джип" түрінде ұсынылды, сонымен қатар ол кейінірек жоспарланған естімелі ұшқыш тарелкалар PV 704 және Қару жүйесі 606A жобалары үшін тұжырымдамалық сынақ көлігі ретінде де қызмет ете алатын еді. Екі Avrocar салынды, біреуі NASA Ames-те жел тоннелінде сынау үшін, ал екіншісі ұшу сынақтары үшін. Бұл конструкциялар жеткіліксіз қуатты болды және негізінен жер үстінде жылға қабілетті, су айдынына ұқсас эффектіде жұмыс істеді. Avrocar прототиптері жерден үш футтан жоғары биіктікке көтеріле алмағандықтан, АҚШ армиясы мен Әуе күштері 1961 жылы жобаны тоқтатты. Екі Avrocar да көпшілыққа көрсетілді, біреуі Смитсониялық Пол Э. Гарбер орталығының 22-ғимаратында, екіншісі АҚШ армиясының көлік мұражайында, Вирджиния штатындағы Форт-Эустис қаласында. Кейінгі Avrocar шамамен 2002 жылы бөлшектелді және нашарлауына байланысты сақтауға алынды (ол сыртта қойылған және мұражай мұхитқа өте жақын орналасқан). 2008 жылы АҚШ армиясының көлік мұражайының кураторы оны толық қалпына келтіру үшін 500 000 – 600 000 АҚШ доллары қажет екенін мәлімдеді. Бұған қоса, бұл жұмыс федералдық (әскери) нысанда жүргізілгендіктен, еріктілер емес, мердігерлер орындауы керек. Реставрацияны бастау үшін 80 000 АҚШ доллары көлемінде грант алынды, бірақ бұл сома шамамен бес футқа бес фут болатын бір бөлікті қалпына келтіруге ғана жеткілікті болды.
Ғарыш шегі көлігі
Advanced Projects Group тобының 1958 жылғы маусым айындағы Avro компаниясының Инженерлік бөлімі жасаған баяндамасында, "адамды ғарыш шегіне жеткізіп, одан қайтарып, қанатты ұшу мүмкін болатын дәліз арқылы қайта ұшу" үшін арналған Space Threshold Vehicle (ғарыш шегіне өту аппараты) сипатталған. Бұл қанатты көлікпен көтерілуді қамтамасыз ететін және қанатты көліктің құрылымдық температурасының ең жоғары шегіне дейін ұшуға мүмкіндік беретін биіктік аралығы еді. Бұл биіктік 150 000 мен 200 000 фут аралығында деп есептелген. STV ұшу кезінде отынмен толықтыру мүмкіндігіне ие болып, сағатына 6000 миль (Mach 8.5+) жылдамдыққа жете алатын болған. Avro компаниясының компьютерлік қуаты қазіргі заманғы сұйықтық динамикасының үш өлшемді модельдеуіне ұқсас теориялар мен әдістерді әзірлеуге мүмкіндік берді. Avro дельта пішіндес аппаратты, TSR 2 сияқты төмен қарай бағытталған қанаттарымен, өзгертілетін қозғалтқыш орналасуымен, титан қабығымен және 1962 жылы зерттеу аппаратының алғашқы ұшуын жоспарлаған. Осы және ұқсас Avro жобаларына қатысқан көптеген инженерлер кейіннен NASA-ның Mercury, Gemini және Apollo бағдарламаларына белсенді қатысты. 1954 жылы Канада үкіметі зауытты сатуға шешім қабылдады, ал Avro Canada оны сатып алып, Orenda және Iroquois қозғалтқыштарының өндірісін жалғастыруға келісті. Компанияда 400-ден астам адам дәлдікпен жасалған құймалар, жапырақтар, реактивтік қозғалтқыштардың бөліктерін, жоғары дәлдікті қажет ететін құймаларды жасаумен және алюминий мен магний құю зауыттарын пайдаланумен айналысты.
Канаданың қолданбалы зерттеулері
1957 жылы A. V. Roe Canada компаниясы ұшу навигациялық компьютерлерді өндіретін PSC Applied Research компаниясын сатып алып, Canadian Applied Research деп қайта атады. Кейіннен ол Hawker Siddeley Canada компаниясымен сатылып, de Havilland Canada компаниясының арнайы өнімдер бөлімшесімен бірігіп, Space Shuttle үшін Canadarm қашықтан басқару жүйесін жасаған SPAR Aerospace (Special Products and Applied Research) компаниясын құрды. Қазіргі таңда MacDonald Dettwiler компаниясының құрамындағы MD Robotics, оның MDA Space Missions бөлімшесінің еншілес компаниясы болып табылады.