Кіріспе

Болгарияның ханшайымы 1893 жылдан 1899 жылға дейін, басқалар оны ханшайым Мари Луиза деп атады. Парма Бурбондық Мария Луиза (Мари Луиза Пиа Тереза Анна Фердинанд Франсиска Антуанетта Маргарет Жозефа Каролина Бланш Люсия Аполония; 17 қаңтар 1870 – 31 қаңтар 1899) – Парманың соңғы билеуші герцогы Роберт I-нің үлкен қызы. Ол, сол кездегі биліктегі князь Фердинанд I-ге (1908 жылғы Болгарияның тәуелсіздік жариялағаннан кейін патша атанған) тұрмысқа шыққаннан кейін Болгария ханшайымы болды. Ол Болгария патшасы Борис III-нің анасы.

Ерте өмір

Мари Луиза 1870 жылы Римде Мария Луиза Пиа Тереза Анна Фердинанд Франческа Антониетта Маргарита Джузеппина Каролина Бьянка Люсия Аполлония ди Борбон Парма деген атпен, Парма герцогы Роберт I мен оның бірінші әйелі, Бурбон Екі Сицилияның ханшайымы Мария Пианың үлкен қызы ретінде дүниеге келді. Мария Пия 1882 жылы бала туғанда қайтыс болғанға дейін тағы он бір бала туды. Кейін герцог Роберто Португалия инфантасы Мария Антонияға қайта үйленді және тағы он екі балаға ие болды. Анасы қайтыс болған кезде он екі жастағы Мари Луиза Биаррицте және Швейцарияда ағылшын тәрбиешілерінің күтімінде өсті. Ол бес тілде еркін сөйлеген, сурет салу мен музыканы ұнатқан. Оның гитара мен фортепианода ойнау дағдысы орташа деңгейден жоғары деп есептелді. Ол көп оқыған және Данте мен Леопардидің өлеңдерін жатқа білген.

Неке

1892 жылы оның әкесі оның Болгарияның сол кездегі билік құрған принсі, Саксен-Кобург және Готаның Фердинандына үйленуін ұйымдастырды. Келіссөздер герцог Роберт пен Фердинандтың анасы, Орлеандық князь Клементина арасында жүргізілді. Құдалық тойы Австриядағы Парма Бурбон отбасының резиденциясы – Шварцау сарайында өтті. Мари-Луиза мен Фердинанд сол күнге дейін ешқашан кездеспеген еді. Сол кезде қатысқан Клементина ханшайым өзінің болашақ келінін Виктория патшайымына жазған хатында: «Өкінішке орай, аса әдемі емес, осы ғана кемшілігі, себебі ол сүйкімді, жақсы мінезді, өте тапқыр, зиялы және ұнатуға лайық» деп сипаттады. Той 1893 жылдың 20 сәуірінде Италияның Лукка қаласындағы Вилла-Пианореде, герцог Робертоның Италиядағы резиденциясында өтті. Мари-Луиза сол кезде 23 жаста болды, Фердинандтан тоғыз жас кіші еді. Жұбайлар ұзақ күтпей, тоғыз ай он күннен кейін Борис деген ұлдары дүниеге келді.

Отбасылық өмір

Мари Луизаны күйеуі жақсы көмеген деп есептеледі. Дегенмен, ол Болгария тағындағы әулетін сақтап қалу үшін одан бала тууына көз жеткізді. Өзінің поддандыларының қысымымен және Ресей императорының өзін Болгарияның тәуелсіз билеушісі ретінде мойындауын үміттене отырып, Фердинанд 1895 жылдың жазында үлкен ұлы Бористі Болгария православие шіркеуіне өткізуді қалады. Ол кезде жүкті болған Мари Луиза күйеуінің бұл әрекетіне ащылықпен қарсы шықты, оның әкесі мен қарындасы қолдау көрсетті. Мари Луиза мен Фердинандтың екінші баласы католик дінінің қағидалары бойынша крещениеден өтті. Бірақ Бористің дін аударуынан қашып құтыла алмаған Мари Луиза, елден кетуге мәжбүр болды және сол күні Софиядан Болиеге кетіп қалды. 1896 жылдың мамыр айында Мари Луиза Болгарияға қайта оралды. Жазда ол күйеуімен бірге королева Викторияның Алмаз мерекесіне Лондонға сапар шекті, ал келесі қаңтарда Евдоксия ханшайымды дүниеге әкелді. 1898 жылдың шілдесінде күйеуі мен төрт жасар Бориспен бірге Ресей императоры Николай II-нің шақыруымен Санкт-Петербургке барды.

Өлім

Жеке өміріндегі көңіл көшірушілік және бес жылдың ішінде төрт бала тудыру оның нашар денсаулығына күшті соққы берді. Пневмонияға шалдыққан Мари Луиза төртінші баласын туғаннан кейін жиырма төрт сағаттың ішінде Софияда қайтыс болды. Жасы небәрі 29-да болған ол Болгарияның Пловдив қаласындағы Францияның Әйгүл Сент-Луи католикалық соборында жерленді.

Құрметтер мен қару-жарақ

Саксен-Кобург-Гота Кохари үйі: Әулие Александр орденінің Ұлы Крестінің Дамы.