Леопольд V: Австрияның әдепті герцогі және тарихы

Кіріспе

1177-1194 жылдар аралығында Австрия герцогы

Леопольд V (1157 – 31 желтоқсан 1194), «Адал» (der Tugendhafte) деген лақап атымен белгілі, Бабенберг әулетінің мүшесі және 1177 жылдан бастап Австрия герцогы, ал 1192 жылдан бастап өліміне дейін Киелі Рим империясы құрамындағы Штирия герцогы болды. Георгенберг шартының нәтижесінде 1193 жылы Леопольдқа Рим-Германия императоры Фредерик Барбаросса Штирияны иелену құқығын берді, бұл заманауи Австрияның құрылуына әкелді. Леопольд 1191 жылы Акко қамалындағы үшінші крест жорығына қатысқанымен және 1193 жылы Дюрнштейн қамалында король Ричард I-ді тұтқынға алғанымен де танымал.

Өмірбаян

Леопольд – Австрия герцогы Генрих II Ясомирготтың екінші некесінен туған ұлы еді. Оның дүниеге келгеніне дейін әкесі 1156 жылғы Фредерик Барбаросса императоры шығарған Privilegium Minus арқасында Австрия маркграфтығын герцогтыққа дейін көтерген. Генрих II-нің үлкен ұлы ретінде Леопольд 1174 жылдың жазында Регенсбургте императордан Австрия герцогтығын иеленді. 1177 жылдың 13 қаңтарында дүниеден өткен әкесінен кейін ол Австрия герцогы атағын мұраға алды. Ұзақ өтпей Леопольд Богемия герцогы Фредерикке қолдау көрсетті, ал соңғысы Австрия герцогтығында шайқасқан Přemyslid әулетінен шыққан Собеслав II туысымен қақтығысқа түсті. Өз кезегінде Леопольд 1179 жылы Эгерде император Фредерик Барбароссамен көршілес Богемия герцогтығымен бейбіт келісімге келді. Екі жылдан кейін ол Эрфурттағы императорлық мәжіліске қатысты, онда оның тұңғыш ұлы Фредерик Австрияның иелігімен бөлісті. 1182 жылы Леопольд қасиетті жерге саяхат жасады. Ол Венгрия королі Бела III және Константинополь императоры Алексий II Комненнің сарайында құрметпен қарсы алынды. Германияға оралғаннан кейін ол 1180 жылы император Фридрихтен герцогтық атағын алған Штирияның соңғы герцогы Оттокар IV-пен Георгенберг келісімі туралы келіссөздер жүргізе бастады. Келісім 1186 жылдың 17 тамызында жасалды, содан кейін 1192 жылы Оттокардың қайтысымен Штирия және Жоғарғы Австрияның орталық бөлігі – Велс және Штайр Австрия герцогтығына біріктірілді. Келесі жылы Леопольд императордан Штирияны иеленді; бұл қазіргі Австрияның құрылуына жасалған алғашқы қадам болды. Леопольд Австриядан тыс жерлерде Үшінші крест жорығына қатысқаны үшін есімдері сақталған. Венгрия королі Бела III-мен шекаралық даулар бастапқыда герцогтың 1189 жылдың мамыр айында император Фредерикпен бірге сапарға шығуына кедергі келтірді. 1190 жылы императордың қайтысы туралы естігеннен кейін ол Венецияға барып, онда қасиетті жерге жолға шықты. Күзгі дауылдар оны Адриатика жағалауындағы Задар қаласында қыстауға мәжбүр етті. 1191 жылы көктемде Акраны қоршаудың соңғы кезеңіне қатысу үшін Палестинаға келді. Леопольд императордың ұлы, Швабия герцогы Фридрих қаңтар айында қайтыс болғаннан кейін император әскерінің қалдықтарына басшылық етті. Аңыз бойынша, оның киімі шайқастан кейін қанға малынған. Белінен түсіргенде, ақ жолақ пайда болды. Жаңа император Генрих VI оған осы түстерді өзінің жаңа туына қабылдау құрметін берді, ол кейін Австрияның туына айналды. Акра 12 шілдеде Франция королі Филипп II мен Англия королі Ричард I келгеннен кейін берілді. Герцог Леопольд, неміс контингентінің қолбасшысы ретінде, екі патшаға тең құқықтарды талап етті, бірақ олар қабылданбады. Иерусалим патшалығының, Англияның, Францияның және Леопольдтың герцогтық туын Леопольдтың туысы, Монферрат маркизі Конрад қалада көтерген кезде Ричард Леопольдтың түстерін алып тастады және герцог ашуланып Австрияға қайтып келді. 1192 жылдың қаңтар айында ол император Генрих VI сотына барып, сол жылдың сәуірінде Иерусалимнің патшасы болып сайланғаннан кейін көп ұзамай Конрадты өлтіруге қатысы бар деп күдіктелген Ричард туралы қатты шағымданады. Император Рихардты тұтқындау туралы ағылшын патшасымен келіспеушілікті пайдаланған Филиппен келіскен болуы мүмкін. 1192 жылдың қазан айының соңында Ричард патша қасиетті жерді тастап кеткенде, француз порттарының жабық екенін көріп, Адриатика теңізімен жүзіп кетті. Ол Аквилеядан ауылдық жолмен Австрияға өтіп, өзінің Велфтік күйеу ағасы Генрих Арыстанның Бавариядағы иеліктеріне жетті. Алмасып саяхаттап жүргенде, ол 1192 жылы Рождествоға дейін аз уақыт қалғанда Венада тоқтады, онда оны таныды (егерде оның мөрлі сақинасы болса) және Ердбергте (қазіргі Ландстрассе ауданы) тұтқындады. Бастапқыда герцог Леопольд корольді Дюрнштайнға қамауға алды, ал 1193 жылдың наурыз айында Ричардты император Генрих VI алдына Трифелс сарайына Конрадты өлтірген деп айыптап алып келді. Ричардты босату үшін 35000 килограмм күміс төленді. Леопольд Ричардтың немере қызы Элеонораның оның ұлы Фредерикке үйленуін талап етті. Леопольдтың қайтысынан кейін бұл неке ешқашан болған жоқ. Леопольдтың алған төлемі Венадағы монета соғу үшін негіз болды және Венаға жаңа қала қабырғаларын салуға, сондай-ақ Штириядағы Винер-Нойштадт және Фридберг қалаларын құруға пайдаланылды. Герцогты папа Селестин III өзінің кресткер серігін тұтқынға алғандығы үшін қауымнан шығарып жіберді. Ашуды алу үшін Леопольд тағы бір крест жорығына дайындалды, бірақ 1194 жылы Грацтағы турнирде атының үстінен құлап, аяғы сынды. Оған хирургтері аяғын ампутациялауды кеңес берді, бірақ ешкім оны жасай алатынын мойындамады. Ол өзінің қызметшілеріне аяғын шабуылмен кесіп тастауды бұйырды, олар үш рет шабуыл жасағаннан кейін сәтті орындады. Ол гангренадан қайтыс болды. Өлім төсегінде жасалған уәделерге сәйкес, асығыс шақырылған Зальцбург архиепископы Адальбертке өтемақы төлеуге келісім берді, ол оны татуластырып, Heiligenkreuz аббаттығында христиандық жерлеу рәсімін өткізді.

Leopold was the son of the Austrian duke Henry II Jasomirgott from his second marriage with the Byzantine princess Theodora, a daughter of Andronikos Komnenos, the second eldest son of Emperor John II Komnenos. Just before his birth, his father had achieved the elevation of the Austrian margraviate to a duchy according to the 1156 Privilegium Minus, issued by Emperor Frederick Barbarossa. As the eldest son of Henry II, Leopold was already enfeoffed with the Austrian duchy by the emperor in the summer of 1174 at Regensburg. He succeeded his father as Duke of Austria upon his death on 13 January 1177. Soon after, Leopold lent his support to Duke Frederick of Bohemia while the latter was stuck in a conflict with his Přemyslid cousin Soběslav II, who had campaigned in the Austrian duchy. In turn, Leopold reached a peace agreement with the neighbouring Duchy of Bohemia, determined by Emperor Frederick Barbarossa at Eger in 1179. Two years later, he attended an Imperial Diet in Erfurt, where his first born son Frederick was enfeoffed with the Austrian estate. In 1182 Leopold went on a pilgrimage to the Holy Land and was received with honour at the courts of King Béla III of Hungary and of Emperor Alexios II Komnenos in Constantinople. Back in Germany, he began negotiating on the Georgenberg Pact with the last Otakar duke of Styria, Ottokar IV, who had received the ducal title from Emperor Frederick in 1180. The agreement was concluded on 17 August 1186, whereafter Styria and the central part of Upper Austria with Wels and Steyr were amalgamated into the Duchy of Austria upon Ottokar's death in 1192. The next year, Leopold was enfeoffed with Styria by the emperor; this was the first step towards the creation of modern Austria. Leopold is mainly remembered outside Austria for his participation in the Third Crusade. Border disputes with King Béla III of Hungary had initially impeded the duke from accompanying Emperor Frederick on his departure in May 1189. When he heard about the emperor's death in 1190, he went to Venice, where he embarked to the Holy Land. Autumn storms forced him to winter in Zadar on the Adriatic coast. He arrived in Palestine to take part in the final stage of the Siege of Acre in spring 1191. Leopold assumed command of the remnants of the Imperial forces after the death of the emperor's son, Duke Frederick of Swabia, in January. According to legend, his tunic was blood soaked after the fights. When he doffed his belt, a white stripe appeared. The new emperor Henry VI granted him the privilege of adopting these colours as his new banner, that later would become the flag of Austria. Acre surrendered on July 12, after the arrival of King Philip II of France and King Richard I of England. Duke Leopold, as commander of the German contingent, demanded rights equal to those of the two kings but was rejected. When the banners of the Kingdom of Jerusalem, England, France and Leopold's ducal flag were raised in the city by Leopold's cousin, Marquis Conrad of Montferrat, Richard removed Leopold's colours and the duke wrathfully left for his Austrian home, arriving by the end of 1191. In January 1192 he proceeded to the court of Emperor Henry VI and complained bitterly about Richard, who also was suspected of involvement in the murder of Conrad shortly after his election as King of Jerusalem in April the same year. The emperor probably agreed with King Philip, already in conflict with the English king, on Richard's capture. When King Richard left the Holy Land in late October 1192, he found the French ports closed and sailed up the Adriatic Sea. He took the country road from Aquileia and then across to Austria to reach the Bavarian estates of his Welf brother in law Henry the Lion. Whilst travelling under disguise, he stopped at Vienna shortly before Christmas 1192, where he was recognized (supposedly because of his signet ring) and arrested in Erdberg (modern Landstraße district). Initially Duke Leopold had the king imprisoned in Dürnstein, and in March 1193 Richard was brought before Emperor Henry VI at Trifels Castle, accused of Conrad's murder. A ransom of 35,000 kilograms of silver was paid to release Richard. Leopold demanded that Richard's niece, Eleanor, marry his son Frederick. Due to Leopold's death, this marriage never took place. Leopold's share of the ransom became the foundation for the mint in Vienna, and was used to build new city walls for Vienna, as well as to found the towns of Wiener Neustadt and Friedberg in Styria. The duke was excommunicated by Pope Celestine III for having taken a fellow crusader prisoner. To receive absolution, Leopold prepared for another crusade, but in 1194, his foot was crushed when his horse fell on him at a tournament in Graz. Though advised by his surgeons to have the foot amputated, no one admitted to being able to do it. He ordered his servants to chop his foot off with an axe, which they succeeded in doing after three swings. He succumbed to gangrene. As a result of deathbed promises to make restitution given to the hastily summoned Archbishop Adalbert of Salzburg, he was reconciled and received a Christian burial at Heiligenkreuz Abbey.

Неке және балалар

1174 жылы Елуінші күн мейрамында Леопольд Венгрияның қайтыс болған королі Геза II-нің қызы Еленаға (1158–1199) үйленді. Одан кем дегенде екі баласы болды:
Фредерик I (шамамен 1175 – 1198), ол әкесінен кейін Австрия герцогы болды.
Леопольд VI (1176–1230), әкесінен кейін Стирия герцогы болды (Георгенберг келісіміне қайшы) және 1198 жылы ағасының қайтысынан кейін Австрия герцогы атанды.