Жаңа Зеландия ақыны және әдебиет шебері Уильям Мэнхаир

Кіріспе

Жаңа Зеландия ақыны, әңгімеші және профессор Уильям Манхайр (27 желтоқсан 1946 жылы туған) – Жаңа Зеландия ақыны, әңгімеші, зейнеткер профессор және Жаңа Зеландияның алғашқы Ақыны Лауреаты (1997–1998). Ол 1975 жылы Веллингтон қаласындағы Виктория университетінде Жаңа Зеландияның алғашқы шығармашылық жазу курсын ашты, 2001 жылы Халықаралық қазіргі әдебиет институтын құрды және өмірі бойы Жаңа Зеландия әдебиеті мен поэзиясын жандандыруға үлкен үлес қосты. Виктория университетіндегі оның курстарын көптеген белгілі Жаңа Зеландия жазушылары бітірді. Ол 2007 жылы әдеби жетістіктері үшін Премьер-министрдің сыйлығы және 2018 жылы Өнер қорының «Икона» сыйлығы сияқты көптеген марапаттарға ие болды. «The Oxford Companion to New Zealand Literature» (2006) оны «өз буынының ең көрнекті екі немесе үш жаңазеландиялық ақынының бірі» деп таниды, ал әдеби сыншы Питер Симпсон Манхайрдың «Жаңа Зеландияда поэзия оқырмандарын кеңейтуге ең көп үлес қосқанын» айтады.

Ерте өмір

Манхайр Инверкаргилде дүниеге келген. Анасы Шотландиядан ғылым саласындағы білімімен келген, ал әкесі – паб иесі болған. Олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде танысып, үйленген, ал анасы 1946 жылы Валентин күні соғыс келіндерінің кемесімен Жаңа Зеландияға аттанған. "Under the Influence" (2003) атты естеліктерінде ол Оңтүстік аралдағы шағын қалалардағы пабтарда өскенін айтқан. Ол Отаго Бойз'с мектебінде оқыды, содан кейін Дунединдегі Отаго университетіне түсіп, онда 1967 жылы бакалавр, 1968 жылы (құрметпен) магистр, ал 1970 жылы магистрлік диссертациясын қорғады. 1970-73 жылдары Лондон университетінің колледжінде скандинавия сагаларын зерттеді (М.Phil.). Жас жазушы ретінде Манхайр Чарльз Брашқа өлеңдер жіберді. Кейін ол бұл туындылары туралы: «Нақты мазмұнын есімде ұстай алмаймын, бірақ «Мен түн ортасындағы қаланың көшелерін аралаймын» сияқты жолдары бар еді, және олар кір жуылған жадылар, неон шамдары және осы сияқты қорқынышты нәрселерге толы болған», – деді. Браштың жауабы оны «зор жігерлендіргенін» айтты, ол оны талпынысын жалғастыруға және өзін жазушы ретінде қастерлеуге ынталандырды. Дунединде Манхайр Иэн Лони, Тревор Ривз және Джеймс К. Бакстер сияқты жазушылармен танысты. 1973 жылы Жаңа Зеландияға оралғаннан кейін Манхайр Веллингтондағы Виктория университетінің ағылшын тілі кафедрасында дәріс беруді бастады, онда 1975 жылы Жаңа Зеландиядағы алғашқы шығармашылық жазу курсын құрды. Ол 25 жылдан астам оқытқан шығармашылық жазу курсы Жаңа Зеландия әдебиетіне зор әсер етті, Элизабет Нокс, Барбара Андерсон және Дженни Борнхольдт сияқты көптеген белгілі жаңа зеландиялық жазушылар осы курсты бітірді. "Mutes & Earthquakes" (1997) – оның бұрынғы студенттерінің туындыларының антологиясы. Манхайрдың кіріспесі екі кеңеспен басталады: «1. Білгендеріңізді жазыңыз және / 2. Білмейтіндеріңізді жазыңыз». Манхайр көптеген өлең жинақтарын жариялады, оның ішінде ең танымалдарының бірі – "Жинағы" (2001). Оның поэзиясы сөз ойындарымен, эксперименттермен, ирониялық және қызық сезімімен ерекшеленеді. Бұл тәжірибе оның "Балаңа қалай ат қою керек" (1999) жинағының негізін құраған бірқатар өлеңдерді, сондай-ақ оның құрастырған және кіріспе жазған Антарктида туралы жазылған "The Wide White Page: Writers Imagine Antarctica" (2004) антологиясын тудырды. 2004 жылы Эребус әуе апатының 25 жылдығына арналған Манхайр "Эребус дауыстары" өлеңін жазды, оны Сэр Эдмунд Хиллари Антарктидадағы Скотт базасындағы еске алу рәсімінде оқыды. Манхайр өмірі бойы Жаңа Зеландия поэзиясын және басқа жергілікті жазуларды насихаттады, Жаңа Зеландия туындыларының бірнеше жинағының редакторы болды, соның ішінде "NZ Listener Short Stories" (1977), "Some Other Country: New Zealand's Best Short Stories" (әйелі Марион Маклеодпен бірге, 1984, 1992, 1997 және 2007 жылдары жаңартылған басылымдарымен) және "Six by Six: Short Stories by New Zealand's Best Writers" (1989). Ол көп жыл бойы Жаңа Зеландия радиосының Ким Хилл Шоуында поэзия сегментін ұсынды. 2006 жылы оның 60 жылдығына орай Виктория университетінің баспасы және Sport баспасы шектеулі таралыммен "Manhire at 60: A Book for Bill" кітабын шығарды. Кітапта Манхайрдың ықпалымен жазған 40-тан астам жазушының эсселері, өлеңдері, әңгімелері және басқа да жазбалары жинақталған. Манхайр өмірі бойы басқа суретшілермен және шығармашылдармен, соның ішінде суретші Ральф Хотер, физик Пол Каллаган, композитор Норман Михан және әнші Ханна Гриффинмен бірлесіп жұмыс істеді. Оның Михан және Гриффинмен бірлескен жұмысы Манхайрдың сөздерімен жазылған бірқатар музыкалық басылымдарға әкелді, соның ішінде "Buddhist Rain" (2010) және "These Rough Notes" (2012).

Manhire was born in Invercargill. His mother was from Scotland with a degree in science, and his father was a publican; they had met and married during World War II, and his mother sailed to New Zealand on a ship of war brides on Valentine's Day in 1946. In his memoir Under the Influence (2003), he described growing up in different small town South Island pubs. He attended Otago Boys' High School, and later the University of Otago in Dunedin where he received his B. A. in 1967, his M. A. (with honours) in 1968, and his M. Litt. in 1970. He went on to study Norse sagas at University College London (1970–73, M. Phil.). As a young writer, Manhire sent some poetry to Charles Brasch; of this work, Manhire later said, "I can't remember the exact contents, but I think they had lines like 'I stalk the streets of the midnight city' and were full of soiled sheets and neon and terrible things like that". He said he was "enormously encouraged" by Brasch's response, which encouraged him to keep trying and to take himself seriously as a writer. Other writers Manhire met in Dunedin included Iain Lonie, Trevor Reeves and James K. Baxter. In 1973, after returning to New Zealand, Manhire began lecturing in the English department of Victoria University of Wellington, where he founded New Zealand's first creative writing course in 1975. His creative writing course, which he taught for more than 25 years, had a major influence on New Zealand literature, with many well known New Zealand writers having graduated, including Elizabeth Knox, Barbara Anderson and Jenny Bornholdt. Mutes & Earthquakes (1997) was an anthology of works by his former students; the introduction by Manhire begins with two pieces of advice: "1. Write what you know, and / 2. Write what you don't know". Manhire has published a number of poetry collections, including notably his Collected Poems (2001). His poetry is known for word play, experimentation and his ironic and whimsical sense of humour. The experience inspired a number of poems which formed the basis of his collection What to Call Your Child (1999), as well as a subsequent anthology of writing about Antarctica called The Wide White Page: Writers Imagine Antarctica (2004) which he edited and introduced. For the 25th anniversary of the Erebus air disaster in 2004, Manhire wrote the poem "Erebus Voices", which was read by Sir Edmund Hillary at the commemorative service at Scott Base, Antarctica. Throughout his career Manhire has been a significant promoter of New Zealand poetry and other local writing, acting as editor of several compilations of New Zealand works, including NZ Listener Short Stories (1977), Some Other Country: New Zealand's Best Short Stories (with his wife Marion McLeod, 1984, with updated editions published in 1992, 1997 and 2007) and Six by Six: Short Stories by New Zealand's Best Writers (1989). For many years he presented a poetry segment on the Kim Hill Show on Radio New Zealand. To mark his 60th birthday in 2006, Victoria University Press and Sport published the limited edition Manhire at 60: A Book for Bill. The book featured essays, poems, stories and other written work from over 40 writers who had been inspired by Manhire. Manhire has regularly worked collaboratively with other artists and creators during his career, including with the artist Ralph Hotere, physicist Paul Callaghan, composer Norman Meehan and singer Hannah Griffin. His work with Meehan and Griffin has resulted in a range of music publications with lyrics or words by Manhire, including Buddhist Rain (2010) and These Rough Notes (2012).

Жеке өмір

Ол журналист Марион МакЛеодқа үйленген, және Ванесса мен Тоби есімді екі баласы бар, екеуі де журналист және жазушы.