Орталық Америка мемлекеті Лос-Альтос (1838-1840, 1848-1849) тарихы. Гватемаладан бөліну себептері, астанасы Кетсальтенанго, географиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орталық Америкадағы мемлекет (1838–40, 1848–49)
State in Central America (1838–40, 1848–49)
Лос-Альтос штаты (lang es), көбінесе Лос-Альтос деп аталады, 1838 жылдан 1840 жылға дейін Орталық Америка Федеративтік Республикасының 6-шы штаты және 1848 жылдан 1849 жылға дейін қысқа ғасырлық тәуелсіз республика болды. Оның астанасы Кетсальтенанго қаласы еді. Лос-Альтос қазіргі Гватемаланың батысындағы сегіз департаментті, сондай-ақ Мексиканың Чиапас штатындағы Соконуско аймағын қамтыды. Бұл мемлекет Гватемала қаласының бір жағынан, Кетсальтенанго мен Орталық Американың батыс бөлігінің басқа аймақтарының екінші жағынан арасындағы саяси айырмашылықтар мен шиеленістердің нәтижесінде құрылды. Гватемаладан бөліну туралы пікірталас 1821 жылы Орталық Америка Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін көп ұзамай басталды. Мұндай жеке мемлекет 1824 жылғы қарашада өткен Федералды конституциялық құрылтайда қарастырылған, бірақ Гватемала қаласында бөлінуге қарсылық күшті болды. Либералды Федерация Гватемала консерваторларының және 1829 жылы Франсиско Морасанның Гватемалаға жасаған қанды жорығынан кейін Орталық Америкадан қуылған дін қызметкерлерінің ықпалымен азамат соғысына ұшырағанда, Лос-Альтос өзін тәуелсіз республика деп жариялады. Лос-Альтостың Гватемаладан тәуелсіздігі 1838 жылдың 2 ақпанында ресми түрде жарияланды. Федералды үкімет Лос-Альтосты одақтың алтыншы штаты ретінде мойындады және сол жылдың 5 маусымында Лос-Альтостың өкілдерін Федералдық Конгресске отырғызды. Лос-Альтостың туы Орталық Америка одағының туынан өзгешеленді, оның ортасында фонда жанартау, ал алдында кветсал (еркіндікті бейнелейтін жергілікті құс) бейнеленген. Бұл кветзал символын қолданған алғашқы Орталық Америка туы болды; 1871 жылдан бері ол Гватемаланың қазіргі туында қолданылып келеді.
The State of Los Altos (lang es), commonly known as Los Altos, was the 6th state of the Federal Republic of Central America from 1838 to 1840 and a short lived independent republic from 1848 to 1849. Its capital was Quetzaltenango. Los Altos occupied eight departments in the west of present day Guatemala as well as the Soconusco region in the Mexican state of Chiapas. The state originated from the political differences and tensions between Guatemala City on one side, and Quetzaltenango and other parts of western Central America on the other. Debate about separation from Guatemala dated from shortly after Central American independence from Spain in 1821. Such a separate state was provided for by the Federal constitutional assembly of November 1824, but there was sizable opposition to the separation in Guatemala City. As the liberal Federation crumbled into civil war due to the influence of the Guatemalan conservatives and the regular clergy, who had been expelled from Central America after Francisco Morazán's bloody invasion of Guatemala in 1829, Los Altos declared itself an independent republic. The independence of Los Altos from Guatemala was officially proclaimed on 2 February 1838. The Federal government recognized Los Altos as the sixth state of the union and seated the representatives of Los Altos in the Federal Congress on 5 June of that year. The flag of Los Altos was a modification of that of the Central American Union, with a central seal showing a volcano in the background with a quetzal (a local bird symbolizing liberty) in front. This was the first Central American flag to use the quetzal as a symbol; since 1871, it has been on the present flag of Guatemala.
Рафаэль Каррераның бірінші шабуыл
1838 жылдың 2 сәуірінде Кетсальтенанго қаласында Гватемаладан тәуелсіздік алуды мақсат еткен Лос-Альтос штаты құрылды. Гватемаланың Либералдық партиясының маңызды мүшелері мен консервативтік режимнің либералдық жауыздары, либералдық мемлекетте өмір сүру үшін Сальвадорға эмиграциялаудың орнына, Лос-Альтосқа көшіп келді. Лос-Альтостағы либералдар Ривера Пас үкіметін қатты сынады; тіпті өздерінің «Эль Популяр» газетін шығарды, ол осы сынауға үлкен үлес қосты. Дегенмен, Лос-Альтос бұрынғы Гватемала мемлекетінің ең өнімді аймағы және ең көп экономикалық қызмет ортасы болды; Лос-Альтоссыз консерваторлар Гватемала мемлекетінің Орталық Америкадағы гегемониясын сақтап тұрған көптеген мүмкіндіктерін жоғалтты. Гватемала үкіметі бейбіт шешім табуға тырысты, бірақ Орталық Америка Федерациясының Конгресі тарапынан мойындалған «алтенсалар» бұл ұсынысты қабылдамады. Содан кейін Гватемала үкіметі күш қолдануға бел буып, Лос-Альтосты бағындыру үшін армияның бас қолбасшысы Рафаэль Каррераны жіберді. Каррера бұрынғы мексикалық офицер Агустин Гусманды тұзаққа түсіріп жеңіске жетті, содан кейін Кетсальтенангоға барып, либералдарға қарсы қатал және жауырыс консервативтік режимді орнатты. Ол кеңес мүшелерінің барлығын шақырып алып, оларға алғаш рет оған қарсы шыққандықтары үшін оларға мейірімділік танытып отырғанын айтты, бірақ екінші рет осының қайталануы жағдайында ешқандай жарылқау болмайтынын қатаң ескертті. 1840 жылдың 17 ақпанында генерал Гусман мен Лос-Альтос мемлекетінің басшысы Марсело Молина Гватемала астанасына жіберілді, онда олар жеңіске толы шеруде соғыстың трофейлері ретінде көрсетілді. Гусман бұғауланған, жараларынан әлі де қан ағып тұрған күйде есекке мініп отырды.
On April 2, 1838, in the city of Quetzaltenango, a secessionist group founded the independent State of Los Altos, which sought independence from Guatemala. The most important members of the Liberal Party of Guatemala and liberal enemies of the conservative regime moved to Los Altos, rather than needing to emigrate to El Salvador to live in a pro liberal state. The liberals in Los Altos began a harsh criticism of the Conservative government of Rivera Paz; they even had their own newspaper – El Popular, which contributed to the harsh criticism. However, Los Altos was the most productive region with most economic activity of the former State of Guatemala; without Los Altos, conservatives lost many benefits that held the hegemony of the State of Guatemala in Central America. The government of Guatemala tried to reach a peaceful solution, but "altenses", protected by the recognition by the Congress of the Central American Federation, did not accept this. Guatemala's government then resorted to force, sending the commanding general of the army, Rafael Carrera, to subdue Los Altos. Carrera defeated General Agustín Guzmán when the former Mexican officer tried to ambush him and then went on to Quetzaltenango, where he imposed a harsh and hostile conservative regime for liberals. Calling all council members, he told them flatly that he was behaving kindly to them because it was the first time they had challenged him, but sternly warned them that there would be no mercy if there were to be a second time. General Guzmán and the head of state of Los Altos, Marcelo Molina, were sent to the capital of Guatemala, where they were displayed as trophies of war during a triumphant parade on February 17, 1840. Guzmán was shackled, wounds still bleeding, and riding a mule.
Рафаэль Каррераның екінші шабуыл
1840 жылдың 18 наурызында либералды каудильо Франсиско Морасан 1500 әскермен Гватемалаға Лос-Альтоста жасалған құлықты қырық есу үшін шапты және мұндай әрекет Орталық Америка Федерациясын біріктіруге жасалған либералдық күш-жігерді тоқтатуы мүмкін деп қорқады. Гватемаланың Сальвадормен шекарасында күзетшілер орналасқан; телеграф қызметі болмағандықтан, адамдар соңғы минуттағы хабарларды жеткізіп жүгірді. Осы хабаршылардан алынған ақпаратпен Каррера қорғаныс жоспарын жасады, өзінің інісі Сотероны қалада шамалы қарсылық көрсеткен әскерлермен қалдырды. Каррера қашқандай болып көрінді және төрт адамы мен бірдей саны мылтықтары бар, сондай-ақ екі ескі зеңбірегі бар күшін Асейтуно биіктігіне жетеледі. Қала Морасан әскерінің ықпалында болды, оның жиырма шіркеуінің қоңыраулары құдайдан көмек тіледі. Морасан астанаға жеткенде оны оңай басып алып, Гусманды босатып, ол дереу Кетцальтенангоға Каррера жеңілгенін хабарлауға кетті. Содан кейін Каррера жауларының сенімін пайдаланып, қаланың Орталық саябағына отты шоғырландыру стратегиясын қолданды. Оның күтпеген шабуылы Морасан әскеріне ауыр зиян келтірді және аман қалғандарды өмірі үшін күресуге мәжбүр етті. Шайқаста Морасанның әскерлері бастамашылықты және сандық артықшылықты жоғалтты. Сонымен қатар, қаладағы айналасын білмей, Морасан әскерлері соғысып, өлгендерін алып жүруге және жараланғандарына көмек көрсетуге мәжбүр болды, ал Сальвадордан Гватемалаға дейінгі ұзақ жолдан шаршаған еді. Каррера сол кезде тәжірибелі әскери қолбасшы болғандықтан, Морасанды толық жеңе алды. Либералды генерал үшін апат толық болды: қала көшелерін білетін Анхель Молинаның көмегімен ол сүйікті серіктерімен бірге "Ұзақ өмір Каррера!" деп айқайлап, маскировкамен қашуға мәжбүр болды. Өмірін сақтау үшін ол "Асқыр" шатқалы арқылы Ел-Сальвадорға қарай жол тартты. Ол болмаған кезде Морасан сол елдің мемлекет басшысы лауазымынан алынып, Перуге жер аударылуға мәжбүр болды. Гватемалада оның әскерлерінен аман қалғандар аяусыз атылды, өйткені Каррера Морасанды қуды, бірақ оны ұстай алмады. Осы жеңіс генерал Каррераның беделін нығайтты, Морасанның құлдырауын белгіледі және консервативті криоллоларды Каррерамен және оның революциялық шаруалар қолдаушыларымен келіссөздер жүргізуге мәжбүр етті. Морасан Гватемала қаласында Каррераны жеңгендей болған кезде босатылған Агустин Гусман, жақсы жаңалықпен Кетцальтенангоға оралды. Қаланың либералды криолло басшылары Лос-Альтос штатын тез арада қалпына келтіріп, Морасанның жеңісін тойлады. Бірақ Каррера мен жаңадан тағайындалған Мариано Ривера Пас бұл жаңалықты естігеннен кейін, Каррера өзінің ерікті әскерімен Кетцальтенангоға қайтып, бүлікші либералды штатты қайта бақылауға алу үшін келді. 1840 жылдың 2 сәуірінде қалаға кіргеннен кейін Каррера тұрғындарға оны осы жылдың басында жеңгеннен кейін ескерткенін айтты. Содан кейін Лос-Альтостағы либералды әкімшілік қызметкерлерінің көпшілігін атуға бұйрық берді. Каррера содан кейін Кетцальтенанго мен Лос-Альтостың көп бөлігін консервативті Гватемалаға күштеп қосып алды. 1840 жылдың сәуір айында Каррера Лос-Альтос штатын күштеп және қанды түрде қалпына келтіргеннен кейін, Луис Батрес Хуаррос – Айсинена кланының консервативті мүшесі, содан кейін жаңадан тағайындалған Мариано Ривера Пас үкіметінің Гватемала бас хатшысы – Ларрасабаль викариінен аймақтық шіркеуді таратуға рұқсат алды. Лос-Альтос штатының болашақ астанасы Кетцальтенангоның белсенді діни қызметкерлері Урбан Угарте және Хосе Мария Агилар өздерінің еншілес қауымдарынан шығарылды, сондай-ақ Сан-Мартин Жилотепеке және Сан-Лукас Толиман еншілес қауымдарының діни қызметкерлері де. Ларрасабал діни қызметкерлер Фернандо Антонио Давила, Мариано Наваррете және Хосе Игнасио Итурриозға Кетцальтенанго, Сан-Мартин Жилотепеке және Сан-Лукас Толиман приходтарын басқаруды тапсырды. Кетцальтенангодағы либералды криоллолардың жеңілісі Каррераның одақтастарының аймақтың жергілікті халқы арасындағы беделін арттырды, олар оны шаруалар төңкерісінің көшбасшысы ретінде құрметтеді және қорғады. Бас-қауіпсіздік пен тұрақсыздық жағдайын пайдаланып, Соконуско аймағы Мексикаға қосылды. 1844, 1848 және 1849 жылдары Рафаэль Каррераның диктатурасына қарсы сәтсіз көтерілістер Лос-Альтостың тәуелсіздігін қысқа мерзімге қайта жариялады.
On March 18, 1840, liberal caudillo Francisco Morazán invaded Guatemala with 1500 soldiers to avenge the insult done in Los Altos and fearing that such action would end liberal efforts to hold together the Central American Federation. Guatemala had a cordon of guards from the border with El Salvador; without telegraph service, men ran carrying last minute messages. With the information from these messengers, Carrera hatched a plan of defense leaving his brother Sotero with troops who presented a slight resistance in the city. Carrera pretended to flee and led the ragtag army to the heights of Aceituno as only had about four men and the same number of loads rifle, plus two old cannons. The city was at the mercy of the army of Morazán, with bells of their twenty churches ringing for divine assistance. Once Morazán reached the capital, he took it easily and freed Guzman, who immediately left for Quetzaltenango to give the news that Carrera was defeated. Carrera then took advantage of what his enemies believed and applied a strategy of concentrating fire on the Central Park of the city. His surprise attack tactics caused heavy casualties to the army of Morazán and forced the survivors to fight for their lives. In combat, Morazán's soldiers lost the initiative and their numerical superiority. Furthermore, unaware of their surroundings in the city, Morazan's troops had to fight, carry their dead and care for their wounded while still tired by the long march from El Salvador to Guatemala. Carrera, by then an experienced military man was able to stand up and defeat Morazán thoroughly. The disaster for the liberal general was complete: aided by Angel Molina who knew the streets of the city, he had to flee with his favorite men, disguised and shouting "Long live Carrera!" through the ravine of El Incienso to El Salvador, to save his life. In his absence Morazán had been relieved as head of state of that country, and he had to embark for exile in Perú. In Guatemala, survivors from his troops were shot without mercy, as Carrera pursued Morazan, whom he failed to catch. This lance definitely sealed the status of General Carrera and marked the decline of Morazán, and forced the conservative criollos to negotiate with Carrera and his revolutionary peasant supporters. Agustin Guzmán, freed by Morazán when the latter had seemingly defeated Carrera in Guatemala City, had gone back to Quetzaltenango with the good news. The city's liberal criollo leaders rapidly reinstated the Los Altos State and celebrated Morazán's victory. However, as soon as Carrera and the newly reinstated Mariano Rivera Paz heard the news, Carrera went back to Quetzaltenango with his volunteer army to regain control of the rebel liberal state once and for all. On 2 April 1840, after entering the city, Carrera told the citizens that he had already warned them after he defeated them earlier that year. Then he ordered most of the liberal city hall officials from Los Altos shot. Carrera, then forcibly annexed Quetzaltenango and much of Los Altos back into conservative Guatemala. After the violent and bloody reinstatement of the State of Los Altos by Carrera in April 1840, Luis Batres Juarros — conservative member of the Aycinena Clan, then secretary general of the Guatemalan government of recently reinstated Mariano Rivera Paz — obtained from the vicar Larrazabal authorization to dismantle the regionalist Church. Active priests of Quetzaltenango — capital of the would be state of Los Altos — Urban Ugarte and José Maria Aguilar, were removed from their parish and likewise the priests of the parishes of San Martin Jilotepeque and San Lucas Tolimán. Larrazabal ordered the priests Fernando Antonio Dávila, Mariano Navarrete and Jose Ignacio Iturrioz to cover the parishes of Quetzaltenango, San Martin Jilotepeque and San Lucas Toliman, respectively. The defeat of the liberal criollos in Quetzaltenango reinforced Carrera allies' status within the native population of the area, whom he respected and protected as the leader of the peasant revolution. Taking advantage of the chaos and unsettled situation, the Soconusco region was annexed by Mexico. In 1844, 1848, and 1849, unsuccessful revolts against the dictatorship of Rafael Carrera briefly reproclaimed the independence of Los Altos.
Каррераның жер аударылуы және Лос-Альтос
Президенттік лауазымдағы алғашқы мерзімінде Рафаэль Каррера елді тым консервативтіліктен дәстүрлі ортаға қайтарды. Алайда, 1848 жылы либералдар бірнеше айлық елдегі қырқылыстан кейін Рафаэль Каррераны қызметтен кетуге мәжбүр етті. Каррера өз еркімен отставкаға келіп, Мексикаға кетті. Жаңа либералдық үкімет Айсинена отбасымен одақтасып, егер Каррера Гватемала жеріне оралуға батыл болса, оны өлтіруді бұйрықтайтын заңды жылдам қабылдады. Оның кеткеннен кейін Кетцальтенангоның либералды криолдары – генерал Агустин Гусман басқарып, ол қаланы басып алғаннан кейін Коррегидор генерал Мариано Паредес Гватемала қаласына Президенттік кеңсесін басқаруға шақырылды – 1848 жылдың 26 тамызында Лос-Альтос қайтадан тәуелсіз мемлекет деп жариялады. Жаңа мемлекет Сальвадордағы Васкончелос режимінен және генерал Каррераның жауы деп жарияланған Висенте мен Серапио Круздың көтерілісші партизан әскерінен қолдау алды. Уақытша үкіметтің төрағасы Гусман болды, ал Флоренсио Молина мен дін қызметкері Фернандо Давила оның кабинетінің мүшелері болды. 1848 жылдың 5 қыркүйегінде криолло альтенстер Фернандо Антонио Мартинес басқаратын ресми үкіметті таңдады. Осы уақытта Каррера Гватемалаға оралып, Хуэхуэтенанго арқылы кірді, онда ол жергілікті басшылармен кездесіп, жеңіске жету үшін олардың бірігіп тұруы керектігін айтты. Басшылар келісті және бірте-бірте бөлінген жергілікті қауымдар Каррераның басшылығымен жаңа үндістердің ұлттық санасын қалыптастыра бастады. Осы аралықта Гватемаланың шығыс бөлігіндегі Халапа аймағы қауіпті бола бастады; бұрынғы президент Мариано Ривера Пас және көтерілісші көшбасшы Висенте Круз 1849 жылы Коррегидор кеңсесін басып алуға тырысқаннан кейін онда өлтірілді. Жозе Виктор Завала офицерінің Сучитепекезде Коррегидор болып тағайындалғанын білген Каррера және оның жүз жакальтеко күзшісі, бұрынғы досымен кездесу үшін, яғуарлар көп болатын қауіпті ормандарды кесіп өтті. Кездескенде Завала оны тұтқындамау ғана емес, оның бұйрықтарымен қызмет етуге келісті, осылайша Гватемала қаласындағы либералдар мен консерваторларға күшті хабар жіберді, олар Каррерамен келіссөздер жүргізуге мәжбүр болғанын түсінді, әйтпесе олар екі майданда күресуге мәжбүр болар еді – Кетцальтенанго және Халапа. Каррера Кетцальтенанго аймағына оралды, ал Завала тактикалық маневр ретінде Сучитепекезде қалды. Каррера Паредестің кабинетінің мүшесімен кездесіп, ол жергілікті халықты бақылауда ұстайтынын және оларды тыныштандыратынын айтты. Гватемалаға оралғанда, ол президентке Каррераның айтқандарын толығымен жеткізіп, жергілікті күштердің күшті екенін қосты. Агустин Гусман Антигуа Гватемалаға Паредес елшілерінің тағы бір тобымен кездесуге барды; олар Лос-Альтос Гватемалаға қайта қосылатыны және соңғысы Гусманға оның жек көретін жауына жеңіс сыйлауға және Тынық мұхитында порт салуға көмектесетініне келісті. Гусман бұл жолы жеңіске сенімді болды, бірақ оның жоспары Каррера мен оның жергілікті одақтастары Кетцальтенангоны басып алғанда жойылды. Каррера Игнасио Иригоенді Коррегидор етіп тағайындады және оған аймақты бақылауда ұстау үшін Киче, Канжобал және Мам басшыларымен жұмыс істеуге көндірді. Кеткенде Иригоен досына: "Енді ол шын мәнінде үндістердің патшасы!" – деп күңкілдеді. Бұл аймақ әлі де ерекше, ал Лос-Альтос Гватемаланың Кетцальтенанго айналасындағы аймағының лақап аты болып қала береді. Сол сияқты, бұрынғы штаттың мексикалық бөлігі Лос-Альтос-де-Чьяпас деп аталады.
During his first term as president, Rafael Carrera brought the country back from excessive conservatism to a traditional climate. However, in 1848, the liberals were able to force Rafael Carrera to leave office, after the country had been in turmoil for several months. Carrera resigned of his own free will and left for México. The new liberal regime allied itself with the Aycinena family and swiftly passed a law which they emphatically ordered the execution of Carrera if he dared to return to Guatemalan soil. In his absence, the liberal criollos from Quetzaltenango — led by general Agustín Guzmán who occupied the city after Corregidor general Mariano Paredes was called to Guatemala City to take over the Presidential office— declared that Los Altos was an independent state once again on 26 August 1848; the new state had the support of Vasconcelos' regime in El Salvador and the rebel guerrilla army of Vicente and Serapio Cruz who were declared enemies of general Carrera. The interim government was led by Guzmán himself and had Florencio Molina and the priest Fernando Davila as his Cabinet members. On 5 September 1848, the criollo altenses chose a formal government led by Fernando Antonio Martínez. In the meantime, Carrera returned to Guatemala and entered by Huehuetenango, where he met with the native leaders and told them that they had to remain united to prevail. The leaders agreed and slowly the segregated native communities started to develop a new Indian identity under Carrera's leadership. In the meantime, in the eastern part of Guatemala, the Jalapa region became increasingly dangerous; former president Mariano Rivera Paz and rebel leader Vicente Cruz were both murdered there after trying to take over the Corregidor office in 1849. Upon learning that officer José Víctor Zavala had been appointed as Corregidor in Suchitepéquez, Carrera and his hundred jacalteco bodyguards crossed a dangerous jungle infested with jaguars to meet his former friend. When they met, Zavala not only did not capture him, but agreed to serve under his orders, thus sending a strong message to both liberal and conservatives in Guatemala City, who realized that they were forced to negotiate with Carrera, otherwise they were going to have to battle on two fronts — Quetzaltenango and Jalapa. Carrera went back to the Quetzaltenango area, while Zavala remained in Suchitepéquez as a tactical maneuver. Carrera received a visit from a Cabinet member of Paredes and told him that he had control of the native population and that he would keep them appeased. When the emissary returned to Guatemala City, he told the president everything Carrera said, and added that the native forces were formidable. Agustín Guzmán went to Antigua Guatemala to meet with another group of Paredes emissaries; they agreed that Los Altos would rejoin Guatemala, and that the latter would help Guzmán defeat his hated enemy and also build a port on the Pacific Ocean. Guzmán was sure of victory this time, but his plan evaporated when, in his absence, Carrera and his native allies occupied Quetzaltenango. Carrera appointed Ignacio Yrigoyen as Corregidor and convinced him that he should work with the K'iche', Q’anjob’al, and Mam leaders to keep the region under control. On his way out, Yrigoyen murmured to a friend: Now he is the King of the Indians, indeed! The region is still distinctive, and Los Altos is still a nickname for the region of Guatemala around Quetzaltenango. Similarly, the Mexican portion of the former state is known as Los Altos de Chiapas.