Кіріспе

Railway Rivals – 1973 жылы Rostherne Games баспасынан шыққан теміржол тақырыбындағы үстел ойыны. 1979 жылы неміс тілінде Bütehorn компаниясы, ал 1985 жылы Ұлыбританияда Games Workshop компаниясы бұл ойынды кең көлемде шығарды. Ойын теміржол салу және оны пайдалану процесін қамтиды.

Сипаттама

Railway Rivals – 2–6 ойыншыға арналған тақта ойыны, онда әр ойыншы теміржол иесі рөлін ойнайды және қалаларды байланыстырып, тиімді жүктерді жеткізу үшін жол салуға тырысады.

Ойын процесі

Ойын екі кезеңнен тұрады; бірінші бөлімінде ойыншылар жууға болатын жіңішке ұштарлы қаламдармен картаға жолдар салады (бұл тақтаны қайта пайдалану үшін тазалауға мүмкіндік береді). Ойыншылар әр кезеңде құрылысқа белгілі сома ақша жұмсай алады; қиын жерге жол салу көбірек қимылдарды қажет етеді. Ойыншылар қалаларды өз теміржол желісіне қосу арқылы ақша табады, ал басқа ойыншылардың жолдарына қосылуы немесе олардың қасында құрылыс салуы үшін оларға ақы төлейді. Барлық қалалар теміржолмен байланысқаннан кейін ойынның екінші бөлігі басталады. Ойыншылар пойыздарын кездейсоқ таңдалған қалалар жұптары арасында жарыстырады; нақты өмірдегідей, егер ойыншыда толық маршрут болмаса, ол басқа ойыншыларға өз жолдарынан өту үшін ақы төлеуі керек. Жарысқа арналған маршруттар кездейсоқ түрде таңдалады; әр қала бір немесе бірнеше рет қолданылады. Бірінші және екінші орын алған пойыздарға ақша сыйлықтары беріледі, ал барлық маршруттар жарысқаннан кейін ең көп ақша жинаған ойыншы жеңімпаз атанды.

Карталар

Бастапқыда картадағы қалалар 36 сан – 11–66 арқылы индекстелген, бұл екі стандартты ойыншық текшесін лақтыру арқылы кездейсоқ қала жасауға мүмкіндік берді. Кейбір қалалар бірнеше индекс нөміріне ие болуы мүмкін; мысалы, Лондон көрсетілген карталарда Лондонның өлшеміне байланысты 4 немесе тіпті 6 индекс нөмірі болуы қалыпты жағдай еді. Уотстың тәжірибесі арта келе карта дизайны күрделене түсті. Карта шекарасындағы бағыттар немесе қалалардың ерекше түрлері (мысалы, теңіз порттары) үшін алты "ерекше маршрут" болуы стандартқа айналды. Кейбір ерте карталардың жаңадан жасалуында аңғарлар кеңейтілді, бұл бірнеше ойыншыға олармен бірге жүруді жеңілдетті. Тауға кіру немесе одан шығу құны да төмендетілді, бұл бұрынғыда қауіпсіз болған қалалар тобы үшін бәсекелестікті күшейтті. Қала нөмірінің бірінші цифры оның "секторлары" деп есептелді, ал пошта арқылы жүргізілетін ойындарда GM жарыс кезеңінде әрбір сектордың басқа секторға және ерекше маршрутқа бір реттен жарыс өткізілетінін қамтамасыз етті, жарыстардың тең таралуын сақтау үшін. Ойынның 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басындағы өркендеу кезеңінде Уотс көбінесе "отбасылық" емес, "ойыншылар" аудиториясын көздегендей болды, үлкен гексагонды карталарда карталар жасап, 42 қаладан (+ ерекше маршруттар) гөрі 52 қала карталармен индекстелген. Бұл ойынды аяқтау үшін көбірек уақыт қажет ететін ойындарға әкелді; бұл нарықта сәтті болмады, сондықтан 1992 жылдан бастап жаңа карта дизайндары 36 қала + ерекше маршруттар және кіші гексагонды парақтарға қайта оралды. Осы кезде Уотс "кішкентай қалаларды" жиі қолдана бастады, бұл индекс нөмірін бір басқа қаламен бөлісетін және оларға бірінші болып қосылған ойыншы үшін 6 емес, 3 ұпай беретін қалалар еді; бұл оған ойынды ұзартпай, тарихи жолдардың дамуын ынталандыруға мүмкіндік берген компромисс сияқты көрінеді. Алғашқы карталар қазір басылмайды. Дегенмен, Railway Rivals үшін жүздеген қосымша карталар жасалды (соның ішінде Орта Жерге арналған карта да бар), оларды энтузиастар оңай жасауға болады. Желілік бәсекелестік ойындарының нәтижелерін нақты аймақтағы нақты теміржолдардың дамуымен салыстыруға болады.

Жариялану тарихы

География пәнінің мұғалімі Дэвид Уоттс бұл ойынды бастапқыда оқушыларға индустрияланған елдердің географиясын үйренуге көмектесу және география мен бәсекелестік салдарынан кейбір аймақтарда теміржолдардың дамығанын, ал басқаларында дамымағанын көрсету мақсатымен оқу құралы ретінде жасады. Ол ойынды өзінің Rostherne Games компаниясы арқылы бірнеше жыл бойы жинақ түрінде (алтыбұрышты парақтар мен түсіру нұсқауларымен) шығарды, ал кейін Fairmount Simulation Gaming компаниясы оны қорапталған түрде жарыққа шығарды. Уоттс Англия, Шотландия және Үндістанның нақты аймақтарын қамтитын көптеген жеке ламинатталған қағаз карталарын, сондай-ақ қысқаша нұсқаулармен және қажетті арнайы текшелермен бірге сатты. 1979 жылы неміс ойын компаниясы Bütehorn неміс тіліндегі Dampfross (Steam Steed) деген атаумен ойынның нұсқасын шығарды, ол 1980 жылғы Spiel des Jahres байқауының финалисі атанды. Ойыннан барлығы 1000 дана сатылды. Жаңа нұсқасы 1983 жылы жарық көрді, ал 1984 жылы Spiel des Jahres жүлдесін жеңіп алды, бұл жағдайға наразылықтар тудырды, себебі қарастырылатыны тек жаңа ойын шығарылымдары ғана еді. Төрешілер алқасы Шмидт жасаған ереже өзгерістері ойынды толығымен өзгертіп, жаңа нұсқаның іс жүзінде жаңа ойын екенін мәлімдеді. Dampfross өте танымал болды және 300 000 данадан астам сатылды. 1992 жылы Laurin Verlag компаниясы Dampfross ойынының жаңартылған нұсқасын шығарды, ал 1993 жылы Laurin компаниясының сатып алынуынан кейін Queen Games оны шығаруды жалғастырды. 1998 жылы Уоттс Rostherne Games ойындарының барлық құқықтарын Тео Кларкқа сатты.

Қабылдау

Ұлыбританиядағы Games & Puzzles журналының 35-ші санында Джон Динс былай деп түсіндірді: "Ойын аяқталғаннан кейін ойыншылардың өз желілерін нақтыдағы желімен салыстыруы – табиғи нәрсе. Егер екеуі де сәйкес келсе, «дұрыс болғанымызға» көңіл көтеріледі, ал егер сәйкес келмесе, ойыншылардың географияның осы саласын жақсы түсінуі үшін пайдалы пікірталас туындауы мүмкін. Өйткені «Железоптық бәсекелестер» ойынының мақсаты осы, және ойын-сауық пен қызығушылықты ұсына отырып, олар осы мақсатқа жететін секілді. Динс ойынға 6 баллдан 4 баға берді. 1984 жылы Брайан Крес "Imagine" журналы үшін "Railway Rivals" пошталық нұсқасын қарап, "Railway Rivals" – лайықты түрде ең танымал пошталық ойындардың бірі, бірақ ойын ойнайтын көпшілікке бірдей танымал бола алмады" деді. Сид Саксон "Games" журналының 78-ші санында (1986 жылдың тамызы) оны "керемет теміржол ойыны" деп атады. Саксон ойынды екі адам ойнай алатынын атап өтсе де, "көп болған сайын қызығырақ" деді. Рик Хели Spotlight on Games үшін жазған мақаласында оны "қанағаттандырарлық ойын" деп сипаттап, 10 баллдан 7 баға берді.