Кіріспе

Виллавуд иммиграциялық қамау орталығы, бастапқыда Виллавуд көшіп келушілер жатақханасы немесе Виллавуд көшіп келушілер орталығы болған, 1968 жылдан 1984 жылға дейін Вестбридж көшіп келушілер жатақханасы деп аталатын жеке бөлімге бөлінді. Бұл орталық Австралияның Сидней қаласының Виллавуд ауданында орналасқан иммиграциялық қамау мекемесі. 1949 жылы Еуропадан соғыстан кейін келген босқындарды қабылдау үшін салынған алғашқы лагердің бір бөлігі 1976 жылы иммиграциялық қамау орталығына айналдырылды.

Виллавуд көшіп келушілер жатақханасы

Тұтқындық орталығының орны бұрын Виллавуд көшіп келушілер жатақханасы немесе Виллавуд көшіп келушілер орталығы деп аталған, ол 1949 жылы соғыстан кейінгі Еуропадан көшіп келушілерді жергілікті өнеркәсіптерде жұмыс істеуге орналастыру үшін салынған. Орталықты коммерциялық емес компания – Commonwealth Hostels Ltd басқаратын. 1964 жылы орталықта негізінен Ұлыбритания мен Еуропадан келген 1425 адам тұратын. 2001 жылы Виллавуд иммиграциялық қамау орталығы 40 пана іздеуші қашып кеткен кезде дау тудырды. Бір айдан кейін "Four Corners" деректі фильмінде "The Inside Story" деп аталатын фильмде алты жасар ирандық босқын Шайан Бедраидің жағдайы туралы айтылды. Шайан мен оның отбасы 11 ай бойы Вумераның IRPC-де және кем дегенде 6 ай Villawood IDC-де ұсталды және бірнеше тәртіпсіздіктер мен өзін-өзі зақымдау оқиғаларына куә болды. Ол ауруханаға емделу үшін, сумен қамтамасыз ету үшін жеткізіліп, кейін қайтадан қамауға алынды. Орталықтың басқаруын 2003 жылдан 2009 жылға дейін G4S Australia жеке компаниясына тапсырды. 2011 жылдың 21 сәуірінде таңертең тұтқындар орталықты өртеп жіберді. 2020 жылы орталық Австралиядағы COVID-19 пандемиясына қарсы түрлі шараларды қабылдады, бірақ адам құқықтары жөніндегі ұйымдар, соның ішінде HREOC Австралия үкіметінен тұтқындарды COVID-19-ға қарсы өздерін жақсы қорғау үшін қауымға босатуға рұқсат етуді талап етті, өйткені орталықта әлеуметтік қашықтықты сақтау мүмкін емес. 2023 жылдың қарашасында Серконың қызметкеріне есірткі тасымалы бойынша сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар деген айыппен қылмыстық іс қозғалды. Австралияның жекеменшік орталықтарында жүргізілген тергеу барысында Сиднейдің Виллавуд қамау орталығындағы тұтқындар өз бөлмелерінде марихуана өсіргені анықталды. Австралияның шекара қызметінің мәлімдемесіне сәйкес, есірткі мен алкогольді қолдану зорлық-зомбылыққа және қауіпті жағдайларға әкеліп соқты.

Тұтқындалу орталығында өлім

2001 жылдың шілдесінде Оңтүстік Африка азаматы, отыз жастағы Авион Гумеде Виллавудта ұсталғаннан кейін бірнеше сағаттан соң өз-өзіне қол жұмсады. 2001 жылдың қыркүйегінде жиырма жеті жастағы тай азаматы Пуаунтхонг Симапли орталықта қайтыс табылған күйде болды. Ол он екі жасында адам саудагерлеріне сатылып, жалған паспортпен Австралияға контрабандалық жолмен әкелініп, жынысқорлық үйінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. Қайта ұсталған кезде ол героинге тәуелді еді. Иммиграциялық ұстауға алынғаннан кейін ол абстиненттік синдромға ұшырады, жеткіліксіз медициналық көмек алды және үш күннен кейін қайтыс болды. 2010 жылы Австралия үкіметі Симаплидің ата-анасына өтемақы төледі, оның иммиграциялық ұстау кезеңіндегі жағдайы үшін жауапкершілікті қабылдады. 2002 жылдың ақпан айында вьетнамдық азамат Тхи Ханг Ле балкондан секіріп, өз-өзіне қол жұмсады. Ол бірнеше күн бұрын психиатриялық бөлімнен шығарылған және дәрісін қабылдамаған. 2004 жылдың тамызында Виллавуд ұстау орталығында жетпістен астам жастағы француз Марк Лао Тао ми геморрагиясынан қайтыс болды. Орталыққа келген бір адам тергеуге: "Мен Маркты көргенімде ол жаңа ғана жарылған ішегіне операция жасап, ауруханадан қайтып келген еді. Жас тұтқындар оның жағдайына алаңдады, себебі ол әр түн сайын құсып жатты. Маркты құлағаннан кейін ғана ауруханаға апарды. Мен оны Ливерпуль ауруханасында көрдім. Есі жоқ науқасты күзету үшін екі күзетші болды. Ол есін жинамады және ертесіне қайтыс болды" деді. 2008 жылдың қаңтарында Пишевараз Ходаверди екі күн бұрын кездесуге бара жатқанда, Санкт-Джордж жеке ауруханасының баспалдағында құлап, жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ходаверди мырза үш ай бұрын Виллавудта ұсталған, депортацияға жарамсыз деп танылған. 2008 жылдың қаңтарында 62 жастағы ирандық Фасховар мырза жүрек ауруынан қайтыс болды. 2010 жылдың қыркүйегінде Фиджи азаматы, 36 жастағы Жозефа Раулуни Сиднейдегі Виллавуд иммиграциялық ұстау орталығының төбесінен секіріп, өзін-өзі өлтірді, депортацияға бірнеше сағат қалғанда. 2010 жылдың қараша айында 40 жастағы ирак азаматы Ахмад әл-Акаби өз-өзіне қол жұмсады. Ал-Акаби мырзаның баспана сұрауы өткен жылы екі рет қабылданбаған. Ол ұсталған бөлме Иммиграция департаментінің қауіпсіздік жөніндегі бас кеңесшісінің айтуынша, "өлім үшін арнайы салынған" деп сипатталды. 2010 жылдың желтоқсанында 29 жастағы британдық Дэвид Сондерс өз-өзіне қол жұмсады. 2011 жылдың қыркүйегінде "Шути" деп танылатын шри-ланкалық азамат орталықта өз-өзіне қол жұмсады. Ол екі жылдан астам уақыт ұсталған, жеті ай бұрын босқын ретінде қабылданған, бірақ қауіпсіздік бағалауын күтіп отырды. 2012 жылдың ақпанында 44 жастағы ирандық Әли Рахими ауруханада жүрек талмасынан қайтыс болды, бұл Виллавудта ұсталғаннан кейін және баспана беру туралы өтінішін қайтадан қабылданбауынан туындаған стрестен болуы мүмкін. Босқындық белсенді Ян Ринтул ол ирандық екенін және 2010 жылы демократиялық наразылыққа қатысқандығы үшін тұтқындалып, түрмеге жабылғаннан кейін елден қашқандығын айтты. Ол 2010 жылдың сәуір айында Австралияға ұшақпен келген және сол кезден бері ұсталып отырды. Ринтулдың айтуынша, оның Иранда әйелі мен екі баласы, ал Австралияда туысы бар. 2013 жылдың маусым айында 26 жасар ауғандық Али Ахмад Джафари жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның анасы әкесі Талибандықтардың қолынан қаза болды деген күдікпен, оны және оның бауырларын 10 жасында Пәкістанның Кветта қаласына алып кетті. Кейін ол Ұлыбританияда баспана сұрады, бірақ 2009 жылы Ауғанстанға қайтарылды, себебі оның қорғаныс негіздері жеткіліксіз деп танылды. Содан кейін ол Австралияға қашып, 2010 жылы Рождество аралына келді, Талибан оны ұрып-соққанын айтты. Оның баспана сұрауы қабылданбады және ол шешімге шағымданды. Ол соңғы үш жылдың көп бөлігін ұстау орталығында өткізді. Босқындық қорғаушыларының айтуынша, Иммиграция департаменті Джафариге 2012 жылдың ақпанында қоғамда тұруға рұқсат берген. Бірақ жеті айдан кейін ол Виллавудта қайтадан ұсталды. 2016 жылдың сәуір айында Жаңа Зеландиялық 42 жастағы Роб Пейхопа төбелес кезінде жүрек талмасынан қайтыс болды. 1989 жылы Австралияға көшіп келген Пейхопа полициямен қууға қатысқаны үшін екі жыл түрмеде отырды, бірақ босатылған күні визасы жойылғаннан кейін иммиграциялық қызметкерлер ұстап алды. Ол сол кезде үш ұлын қалдырып, Жаңа Зеландияға депортацияланудан қорқып жүрді. 2019 жылдың қаңтарында Сиерра-Леонелік Мозес Келли ("Муса"), 30 жастағы ер адам ұстау орталығында қайтыс табылған. Ол гуманитарлық визамен Австралияға келген. Полиция оның өлімі күдікті емес екенін мәлімдеді. 2019 жылдың наурызында 25 жастағы ирак азаматы Виллавуд ұстау орталығында өз-өзіне қол жұмсады. Оның өлімі тергеліп жатыр. 2019 жылдың наурызында Милад Альжабери, 25 жастағы ирак азаматы Виллавудта кристалл метамфетаминнен шамадан тыс қолданудан болған күдікпен қайтыс болды. 2020 жылдың желтоқсанында 29 жастағы малайзиялық, тек Мухаммед деп танылатын адам орталықта қайтыс табылған. Қосымша мәліметтер жарияланбады. 2022 жылдың наурызында Ирандық Күрд азаматы, басқа тұтқындардың зорлық-зомбылығына ұшырағандықтан және қызметкерлердің оны жоғары қауіпсіздік аймағынан ауыстырудан бас тартуынан кейін өз-өзіне қол жұмсады. 2022 жылдың мамырында психикалық денсаулық мәселелері бар Жаңа Зеландиялық әйел өз-өзіне қол жұмсаған күйде табылған. Серко ұстау қызметкерлері оның дәрі талабын қабылдамаған деген күдік бар. 2023 жылы орталықта ұсталған тағы бір адам, өзіне-өзі қол жұмсаған деп күдіктелді. 30-ға жуық жастағы, Ирактан шыққан ер адам бес жылдан бері орталықта тұрғаннан кейін өлі қалпында табылған. 2023 жылдың маусымында Африкалық азамат орталықта есірткі заттарынан шамадан тыс қолданудан қайтыс болды. Ол Австралияда әйелі мен отбасысы бар гуманитарлық босқын болған, бірақ COVID шектеулерін бұзғандықтан оның тұрақты визасы жойылған. 2023 жылы орталықта ұсталған тағы бір адам, өзіне-өзі қол жұмсаған деп күдіктелді. Ирактан шыққан ер адам бес жылдан бері орталықта тұрғаннан кейін өлі қалпында табылған.

Сипаттама

Виллавуд қамауда ұстау орталығы Виллавуд ауданындағы Бирмингем даңғылы, 15 мекенжайында орналасқан. Онда пана іздеушілер, виза мерзімі өткен адамдар және қылмыстық құқық бұзулар салдарынан визалары жойылған, түрме жазасын өтегеннен кейін депортация күтіп отырған 501-ші бөлімнің тұтқындары орналасқан. 2021 жылдың 31 мамырына қарай 485 адам қамауда болды, оның ішінде 278 адамның визасы 501-ші бөлім бойынша тоқтатылған, 74 пана іздеуші қайықпен келген, ал 133 адам басқа санаттарға жатты. Халықаралық әуежайлар мен теңіз порттарында елге кіруге рұқсат берілмеген адамдар да онда ұсталуы мүмкін. Орталық адам құқықтарын бұзу туралы көптеген айыптауларға байланысты қызу дау-дамайдың ортасында болып келеді. Тұтқындардың әл-ауқаты үшін Австралия шекара қызметі, Иммиграция және шекараны қорғау департаментінің агенттігі жауапты.