Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өзінің туған елінен басқа елге кетіп, қорғаныс сұраған адам.
Person who leaves their country of origin for another country and applies for refuge
Пана іздеуші – бұл өз тұратын елінен шығып, басқа елге кірген және сол елде қорғаныс (яғни халықаралық қорғаныс) сұраған адам. Пана іздеуші – соғыс немесе басқа да зиян келтіретін факторлар салдарынан өз елінен қашуға мәжбүр болған, өзін күштеп орын аударған адам деп мәлімдейтін иммигрант. Егер оның өтініші қабылданса, ол босқын деп есептеледі. Пана іздеуші, босқын және заңсыз көшпен терминдері жиі шатастырылады. Адам басқа елде қалу құқығы үшін ресми өтініш бергеннен бастап пана іздеуші мәртебесіне ие болады және өтініш қарастырылғанша осы мәртебесін сақтайды. Пана берген елдің тиісті иммиграциялық органдары пана іздеушіге қорғаныс беріліп, ресми босқын ретінде таныла ма, әлде қорғанысқа бас тарту арқылы заңсыз көшпенге айналып, елден кетуі немесе тіпті депортациялануы мүмкін бе, соны анықтайды. Солтүстік Америка ағылшын тілінде "asylee" термині де қолданылады. "Asylee" – жоғарыда айтылғандай пана іздеуші немесе пана сұрауы қабылданған және қорғаныс алған адам. Жыл сайын шамамен 1 миллион адам пана сұрайды. Пана іздеуші 1951 жылғы босқындар туралы конвенцияға сәйкес босқынның анықтамасына сай жағдайға түскен жағдайда босқын ретінде танылып, босқын мәртебесін алуы мүмкін.
An asylum seeker is a person who leaves their country of residence, enters another country and applies for asylum (i. e., international protection) in that other country. An asylum seeker is an immigrant who is making a claim to have been forcibly displaced and might have fled their home country because of war or other factors harming them or their family. If their case is accepted, they become considered a refugee. The terms asylum seeker, refugee and illegal immigrant are often confused. A person becomes an asylum seeker by making a formal application for the right to remain in another country and keeps that status until the application has been concluded. The relevant immigration authorities of the country of asylum determine whether the asylum seeker will be granted protection and become an officially recognized refugee or whether asylum will be refused and the asylum seeker becomes an illegal immigrant who may be asked to leave the country and may even be deported. In North American English, the term asylee is also used. An asylee can either be an asylum seeker, as defined above, or a person whose claim for asylum was accepted and asylum was granted. On average, about 1 million people apply for asylum every year. The asylum seeker may be recognised as a refugee and given refugee status if their circumstances fall into the definition of refugee according to the 1951 Refugee Convention
Конвенция бойынша босқын мәртебесі
1951 жылғы Конвенцияның 1-бабында «босқын» терминінің бірыңғай анықтамасы келтірілген. Оның негізгі мақсаты – саяси немесе өзге де қудалаулардан қорғауды қамтамасыз ету. Конвенцияда босқын деп: өз еліне қайтуға құлықсыз немесе мүмкіндігі жоқ адамды, өйткені ол нәсілі, діні, ұлты, белгілі бір әлеуметтік топқа жатуы немесе саяси көзқарасы үшін қудалауға ұшырау қаупінен қорқады деп анықталған. 2013 жылдың 1 шілдесіне қарай 1951 жылғы босқындар туралы Конвенцияға 145 мемлекет, ал 1967 жылғы Протоколға 146 мемлекет қатысушы болды. Бұл мемлекеттер халықаралық құқық бойынша Конвенция мен Протоколдың анықтамасына сәйкес келетін адамдарға пана беруге міндетті. 1951 және 1967 жылғы босқын анықтамалары ең қатаң және шектеулі болып табылады, және осы анықтамаға сәйкес келетін адамдар Конвенция босқындары деп аталады, ал олардың мәртебесі – Конвенция босқыны мәртебесі деп аталады. Осы анықтамаға жатпайтын адамдарға басқа босқын анықтамаларына сәйкес келген жағдайда, қосымша қорғау түрлері берілуі мүмкін. Адамның босқын екендігін анықтау практикалық тұрғыда көбінесе қабылдаушы елдің тиісті мемлекеттік органдарына жүктеледі. Кейбір елдерде босқын мәртебесін анықтау (RSD) БҰҰ-ның Босқынлар Жоғары комиссариаты (UNHCR) арқылы жүзеге асырылады. Пана сұраушы өз өтінімін негіздеу міндеттемесін өз мойнына алады, яғни қорғауға құқылы екенін дәлелдеуі керек. Көптеген елдерде көші-қон қызметкерлері пана сұрау өтініштерін қарау кезінде ел туралы ақпаратты пайдаланады, ал үкіметтер өздерінің елдік есептерінің дұрыстығын зерттеуге тапсырыс береді. Кейбір елдер шешім қабылдайтын көші-қон қызметкерлерінің өтініштерді қабылдамау көрсеткіштерін зерттеді, соның нәтижесінде жеке адамдар ұқсас жағдайларды қарастыратын басқаларға қарағанда көбірек өтініш берушілерді қабылдамағандығы анықталды. Сондықтан көші-қон қызметкерлері өтініштерді қабылдау немесе қабылдамау себептерін стандарттауға міндетті, осылайша бір төрешінің шешімі оның әріптестерінің шешімімен сәйкес келеді. 1951 жылғы Конвенцияның босқын анықтамасы барлық ел үшін міндетті, бірақ осы анықтамаға жатпайтын адамдарға қорғау ұсынуға болатын көптеген басқа анықтамалар да бар.
The 1951 Convention, in Article 1, endorses a single definition of the term "refugee". Its emphasis is on protection from political or other forms of persecution. The Convention defines a refugee as: someone who is unable or unwilling to return to their country of origin owing to a well founded fear of being persecuted for reasons of race, religion, nationality, membership of a particular social group, or political opinion. As of 1 July 2013, there were 145 parties to the 1951 Refugee Convention and 146 to the 1967 Protocol. These states are bound by an obligation under international law to grant asylum to people who fall within the definition of Convention and Protocol. The refugee definitions of 1951 and 1967 are the strictest and most exclusive and persons who fall within this definition are called Convention refugees and their status is called Convention refugee status. Persons who do not fall within this definition may still be granted complementary forms of protection, if they fall within other refugee definitions. The practical determination of whether a person is a refugee or not is most often left to certain government agencies within the host country. In some countries the refugee status determination (RSD) is done by the UNHCR. The burden of substantiating an asylum claim lies with the claimant, who must establish that they qualify for protection. In many countries, country of origin information is used by migration officials as part of the assessment of asylum claims, and governments commission research into the accuracy of their country reports. Some countries have studied the rejection rates of their migration officials making decisions, finding that individuals reject more applicants than others assessing similar cases—and migration officials are required to standardise the reasons for accepting or rejecting claims, so that the decision of one adjudicator is consistent with what their colleagues decide. The refugee definition of the 1951 Convention is universally binding, but there are many other definitions according to which protection may be offered to people who do not fall within this definition.
Қосалқы қорғау мәртебесі
Қосалқы қорғау – босқын ретінде танылмайтын пана іздеушілерге берілетін халықаралық қорғау. Бұл, 1951 жылғы конвенцияға сәйкес, босқын мәртебесіне ие болу үшін қажетті қуғын-сүргіннен негізді қорқыныш болмаған, бірақ туған еліне қайтарылған жағдайда соғыс, зорлық-зомбылық, қақтығыстар және адам құқықтарының кең ауқымды бұзушылықтары сияқты себептермен азаптауға немесе қатысты зиянға ұшырау қаупі бар адамдарға пана алудың мүмкіндігі. Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясы мен Еуропалық Одақтың заңнамасы пана алуға кімнің құқығы бар екенін кеңірек анықтайды.
Subsidiary protection is an international protection for persons seeking asylum who do not qualify as refugees. It is an option to get asylum for those who do not have a well founded fear of persecution (which is required for refugee status according to the 1951 Convention), but do indeed have a substantial risk to be subjected to torture or to a serious harm if they are returned to their country of origin, for reasons that include war, violence, conflict and massive violations of human rights. The Universal Declaration of Human Rights and European Union law have a broader definition of who is entitled to asylum.
Уақытша қорғаныс визасы
Уақытша қорғаныс визасы Австралияға рұқсатсыз келгеннен кейін босқын статусы сұраған адамдарға беріледі. Бұл виза босқындар Австралияның иммиграциялық ұстау орындарынан босатылған кезде берілетін негізгі виза түрі болып табылады және олар оны әр үш жыл сайын қайтадан алуға міндетті.
Temporary protection visas are used to persons in Australia who applied for refugee status after making an unauthorised arrival. It is the main type of visa issued to refugees when released from Australian immigration detention facilities and they are required to reapply for it every three years.
Топтарды анықтау
Пана іздеушілерге босқын мәртебесі топтық негізде берілуі мүмкін. Топтық мәртебе анықтау процедурасынан өткен босқындар prima facie босқындар деп аталады. Мұндай шара босқын мәртебесін іздеу себептері жақсы белгілі болған және жеке-жеке қарау бағалаушылардың мүмкіндіктерін шамадан тыс арттыратын жағдайларда қолданылады. Топтық анықтау осы шараны 1951 жылғы Конвенцияның босқын туралы анықтамасын қабылдаған және одан әрі, 1951 жылғы Конвенцияда көрініс таппаған, кездейсоқ немесе жалпылама зорлық-зомбылықтан қашқан адамдарды да қамтитын босқын анықтамасын пайдаланатын мемлекеттерде жүргізу оңайырақ.
Asylum seekers may be given refugee status on a group basis. Refugees who went through the group status determination are also referred to as prima facie refugees. This is done in situations when the reasons for seeking refugee status are generally well known and individual assessment would otherwise overwhelm the capacities of assessors. Group determination is more readily done in states that not only have accepted the refugee definition of the 1951 Convention, but also use a refugee definition that includes people fleeing indiscriminate or generalized violence, which are not covered in the 1951 Convention.
Жеке бағалау
Еліне үлкен топтың бір бөлігі ретінде келмейтін адамдарға, оларға баспана беру туралы өтініштерін қарастыру үшін жеке сұхбаттар жүргізіледі. Алайда, баспана іздеушілердің санының артуы үкіметтерді машиналық оқыту жүйелерін енгізуге итермеледі, бұл жүйелер баспана іздеушілерге де, иммиграциялық қызметкерлерге де әділ және объективті бағалау жүргізуге көмектеседі.
For persons who do not come into the country as part of a bigger group, individual asylum interviews are conducted to establish whether the person has sufficient reasons for seeking asylum. Meanwhile, high numbers of asylum seekers necessitate governments to provide machine learning systems to assist both asylum seekers and immigration officers in performing fair and just assessments.
Апелляциялық шағымдар
Көптеген елдерде пана сұраушылар сотта немесе көші-қонды қарау органына шағымдану арқылы бас тарту туралы шешімге қарсы шығуға құқылы. Ұлыбританияда пана іздеушіге қорғау беруден бас тарту туралы әр төрт шешімнің бірінен астамды иммиграция судьялары өзгертеді.
In many countries, asylum applicants can challenge a rejection by challenging the decision in a court or migration review panel. In the United Kingdom, more than one in four decisions to refuse an asylum seeker protection are overturned by immigration judges.
Пана іздеушілердің құқықтары
Шешім күтіп тұрған кезде, баспана іздеушілердің баспана алған елдегі құқықтары шектеулі. Көптеген елдерде оларға жұмыс істеуге, ал кейбір елдерде тіпті ерікті болып жұмыс істеуге де рұқсат берілмейді. Кейбір елдерде олар ел ішінде еркін қозғалуға құқықтары жоқ. Тіпті денсаулық сақтауға қол жеткізу де шектеулі. Еуропалық Одақта әлі ресми босқын мәртебесі алған жоқ және баспана беру процесіндегі адамдардың денсаулық сақтауға қол жеткізу құқығы шектеулі. Бұл медициналық және психологиялық көмекке қол жеткізуді де қамтиды. Босқындар мен баспана іздеушілермен айналысатын үкіметтік емес ұйымдар индустриялық дамыған елдерде баспана іздеушілердің қиындықтарына назар салды. Көптеген елдердің иммиграциялық саясаты көбінесе заңсыз иммиграциямен күресуге және шекара бақылауын күшейтуге бағытталғандықтан, бұл жер аударылған адамдарды баспана сұрауы мүмкін ел аумағына кіруден тайдыртады. Заңды түрде баспана беру рәсімдеріне қол жеткізу мүмкін болмағандықтан, жер аударылған адамдар көбінесе қымбат және қауіпті заңсыз кіру әрекеттеріне барады. Соңғы жылдары көптеген елдердің халқы мен саясаткерлері үшінші елдер арқылы қоныс аударған босқындарға көбірек назар бөліп, баспана іздеушілерге және босқын мәртебесі берілген, бірақ қоныс аудару арқылы келмегендерге азырақ көңіл бөлуде. Баспана іздеушілерді тіпті "кезек қысқартушылар" деп те атайды, себебі олар қоныс аудару мүмкіндігін күтпеді. Баспана іздеушілерге сұрақ-жауап алу және сот отырыстары кезінде көмек көрсету үшін заңгер-аудармашылар тағайындалады. Бұл заңгер-аудармашылар өздері біліктілік алған оқу бағдарламасында алған білімдерін көрсетеді. Заңгер-аударманың дұрыстығы аудармашы алған дайындық деңгейіне және аударма сессиясына кіретін оның жеке пікірлеріне байланысты өзгеруі мүмкін. Баспана беру ортасындағы аудармашылардың біліктілігінің жетіспеуі аударма сессиясына әсер етуі мүмкін. Баспана іздеушілер мен босқындардың өмір сапасы мен психикалық денсаулық жағдайы тығыз байланысты. Депрессия немесе ПТСР сияқты психикалық аурулардың пайда болуы көбінесе мәжбүрлі көші-қон мен жаңа елге бейімделуге байланысты.
Whilst waiting for a decision asylum seekers have limited rights in the country of asylum. In most countries they are not allowed to work and in some countries not even to volunteer. In some countries they are not allowed to move freely within the country. Even access to health care is limited. In the European Union, those who have yet to be granted official status as refugees and are still within the asylum process have some restricted rights to healthcare access. This includes access to medical and psychological care. Non governmental organizations concerned with refugees and asylum seekers have pointed out difficulties for displaced persons to seek asylum in industrialized countries. As the immigration policy in many countries often focuses on the fight of illegal immigration and the strengthening of border controls, it deters displaced persons from entering territory in which they could lodge an asylum claim. The lack of opportunities to legally access the asylum procedures can force displaced persons to undertake often expensive and hazardous attempts at illegal entry. In recent years, the public as well as policy makers of many countries are focusing more and more on refugees arriving through third country resettlement and pay less and less attention to asylum seekers and those who have already been granted refugee status but did not come through resettlement. Asylum seekers have even been referred to as 'queue jumpers', because they did not wait for their chance to be resettled. Legal interpreters are assigned to assist asylum seekers throughout interviews and court proceedings. These legal interpreters reflect the training they received in the training program they were certified in. The accuracy of the legal interpretation may vary depending on the training received from the interpreter and potential biases they carry coming into the interpreting session. Lack of training in asylum settings may influence interpretation sessions. Quality of life of asylum seekers and refugees is highly correlated with the mental health status. The presence of mental disorders like depression or PTSD is mainly due to the forced migration and the resettlement in host countries.