Кіріспе
АҚШ-қа босқындардың кіруін реттейтін заң 1980 жылғы АҚШ-тың босқындар туралы заңы (Халықтық заң 96-212) – 1965 жылғы Иммиграция және ұлттықтар туралы заңға, сондай-ақ 1962 жылғы Көші-қон және босқындарға көмек көрсету туралы заңға енгізілген түзету болып табылады. Ол АҚШ-қа ерекше гуманитарлық алаңдату тудыратын босқындарды қабылдау үшін тұрақты және жүйелі рәсімді қамтамасыз ету және қабылданған босқындардың тиімді қоныс аударуы мен интеграциясы үшін жан-жақты және бірыңғай ережелерді жасау мақсатында құрылды. Акт 1980 жылдың 3 наурызында аяқталды, 1980 жылдың 17 наурызында президент Джимми Картер қол қойды және 1980 жылдың 1 сәуірінде күшіне енді. Бұл – АҚШ-тың жалпы иммиграциялық заңдарына енгізілген алғашқы толыққанды түзету, ол заманауи босқындар жағдайының шындығына жауап беруге және нақты ұлттық саясатты айқындауға, сондай-ақ бүгінгі әлемдік саясаттың жылдам өзгеретін жағдайларына бейімделуге арналған. Актінің басты мақсаттары: 1951 жылғы БҰҰ босқындар туралы конвенциясы мен 1967 жылғы оның хаттамасындағы үлгіде американдық босқын анықтамасын жасау; әр қаржы жылы қабылданатын босқындардың лимитін 17 400-ден 50 000-ға дейін көтеру; егер бұл көрсеткіш 50 000-нан асып кетсе, шұғыл шаралар қабылдау тәртібін белгілеу; босқындарды қабылдау мәселесі бойынша Конгресс пен Президент арасында жыл сайын консультациялар өткізуді талап ету; АҚШ-тың босқындар істері жөніндегі үйлестірушісінің кеңсесі мен босқындарды қайта орналастыру кеңсесін құру. Ең маңыздысы, АҚТ АҚШ-тағы босқындармен жұмыс істеудің нақты процедураларын белгіледі, бірыңғай және тиімді қоныс аудару және интеграция саясатын құрды.
The United States Refugee Act of 1980 (Public Law 96 212) is an amendment to the earlier Immigration and Nationality Act of 1965 and the Migration and Refugee Assistance Act of 1962, and was created to provide a permanent and systematic procedure for the admission to the United States of refugees of special humanitarian concern to the U. S., and to provide comprehensive and uniform provisions for the effective resettlement and absorption of those refugees who are admitted. The act was completed on March 3, 1980, was signed by President Jimmy Carter on March 17, 1980, and became effective on April 1, 1980. This was the first comprehensive amendment of U. S. general immigration laws designed to face up to the realities of modern refugee situations by stating a clear cut national policy and providing a flexible mechanism to meet the rapidly shifting developments of today's world policy. The main objectives of the act were to create a new, American definition of refugee based on the one created at the 1951 UN Convention and 1967 Protocol on the Status of Refugees; raise the limitation from 17,400 to 50,000 refugees admitted each fiscal year; provide emergency procedures for when that number exceeds 50,000; require annual consultation between Congress and the President on refugee admissions; and establish the Office of U. S. Coordinator for Refugee Affairs and the Office of Refugee Resettlement. Most importantly, it established explicit procedures on how to deal with refugees in the U. S. by creating a uniform and effective resettlement and absorption policy.
Мақсаты
Заңда АҚШ-тың өз отандарында қудалауға ұшыраған адамдардың шұғыл қажеттіліктеріне жауап беру және қабылданған босқындарға көмек, пана беру және қайта орналастыру мүмкіндіктерін ұсыну тарихи саясаты болғандығы мойындалады. Босқындар туралы заңның мақсаты – босқындарға осындай мүмкіндіктерді ұсыну үшін бірыңғай процедура құру. Босқындарды жылдық қабылдау лимиті бір қаржы жылына 50 000 адамға дейін белгіленген, бірақ төтенше жағдайда Президент бұл санды он екі айға өзгерте алады. Бас прокурорға қосымша босқындарды қабылдау және қазіргі шетелдіктерге пана беру өкілеттігі беріледі, бірақ барлық қабылдаулар туралы Конгресске хабарлау қажет, және олар 5 000 адаммен шектелуі тиіс.
Тарих
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана АҚШ «босқын» және «көшпенді» терминдерін ажырата бастады және иммиграциялық саясаттан тыс жұмыс істегенде, босқындарға қатысты арнайы саясатты құра бастады. Алғашқы қадамдар 1948 жылғы «Қоныс аударғандар туралы» заң, 1953 жылғы «Босқындарға көмек көрсету туралы» заң және 1957 жылғы «Қашқан босқындар туралы» заң түрінде болды. 1975 жылдан 2023 жылға дейін (30 қыркүйек) АҚШ Антарктиданы қоспағанда, барлық құрлықтардан 3 552 558 босқынды қабылдады. 1980 жылғы заңмен белгіленген 50 000 босқынның лимитінен кем қабылдау болған жылдар да болды, бірақ олар көбінесе нақты оқиғалардан кейін орын алды. Мысалы, 1975 жылы 146 158 босқын қабылданды, бірақ кейбір штаттар бұл көрсеткіштерді тым жоғары деп санады, сондықтан 1976 жылы қабылдау саны 27 206-ға дейін төмендеді. Сондай-ақ, 2001 жылы 69 886 босқын қабылданса, 2002 жылы 27 131 босқын қабылданды, бұл 11 қыркүйекке дейін қабылданған шектеуші саясатқа байланысты болды.