Кіріспе

Клермонт, тарихи түрде «Клермонт» деп те аталады, Англияның Суррей графтығындағы Эшер қаласының орталығынан бір шақырымдай оңтүстікке қарай орналасқан 18 ғасырлық Палладиан стиліндегі сарай. Қазір ғимараттар Клермонт Фан-Корт мектебіне тиесілі, ал оның ландшафтық бақтары Ұлттық сенім қорының меншігінде және басқаруында. Клермонт үйі – I санаттағы ескерткіш.

Клеремонт иелігі

Клермонт иесінің алғашқы үйін 1708 жылы сэр Джон Ванбру, қайта жаңғырту дәуірінің драматургі және Бленхайм сарайы мен Говард қамалының сәулетшісі, жеке өзі үшін салған. Ол бұл үйді "өте кішкентай қорап" деп сипаттаған, ол қазіргі үйдің алдындағы тегіс жерде орналасқан. Осымен бірге, ол шаруашылық ғимараттары мен қоршалған бақтарды, сондай-ақ қазір Клермонт Фан Корт мектебінің жоғары сынып орталығы болып табылатын Ақ коттеджді де салған. 1714 жылы ол үйді бай виг саясаткері Томас Пелхам Холлске, Клэр графына сатты, кейін ол Ньюкасл герцогы атанды және екі рет премьер-министр қызметін атқарды. Граф Ванбруға үйге екі үлкен қанатты қосуды және жақын маңдағы төбеге бекініс сияқты мұнара салуды тапсырды. Осы "көрініс үйінен" немесе бельведереден ол және оның қонақтары суреттейтін көріністерге тамашалап, сергітетін сусындар ішіп, тасқалақ ойнаған (тасқалақ – сол кезде танымал ойын). XVIII ғасырдың таза ауасында Виндзор қамалын және Сент-Пол соборын көруге болыпты. Клэр графы өз елді мекенін Клэр тауы деп атады, кейіннен ол Клермонт деп қысқартылды. Осы кезде Копсем-Лейн кіреберісіндегі екі қақпахана салынды.

Бейнелеу бақшасы

Клермонт пейзаждық бағы – өзінің түріндегі ең ерте сақталған бақшалардың бірі, ағылшын пейзаждық бағы, әлі де 18 ғасырдағы бастапқы жоспарымен сақталған. Клермонттың кең аумақты ландшафты – Чарльз Бриджмен, Капабилити Браун, Уильям Кент (Томас Гринингпен бірге) және сэр Джон Ванбру сияқты танымал ландшафт бағбандарының еңбектерінің нәтижесі. Бақша құрылысы жұмыстары шамамен 1715 жылы басталды, ал 1727 жылға қарай олар «Еуропадағы ең сәнді бақша» деп сипатталды. Аумақта, көлге қарайтын, ерекше жасылдандырылған амфитеатр орналасқан. Бақтың ерекшелігі – Ванбру Ньюкасл герцогы үшін салған Белведер мұнарасы. Мұнараның ерекшелігі – терезедей көрінетін жерлер шын мәнінде қара-ақ түспен боялған кірпіштер екендігі. Қазір бақшаның жанында орналасқан Клермонт Фан Корт мектебінің меншігінде. 1949 жылы пейзаждық бақ Ұлттық трастқа басқару мен қорғауға тапсырылды. 1975 жылы Слейтер қорынан жасалған маңызды үлестен кейін қайта жаңарту бағдарламасы іске қосылды. Бақша тарихи саябақтар мен бақтар тізілімінде I санатқа жатады.

Капабилли Браунның хан сарайы, Үндістанның лорды Клив үшін салынған

Ньюкасл герцогы 1768 жылы қайтыс болды, ал 1769 жылы оның жесірі бұл үйді Британдық Үнді империясын құрған Роберт Клайвқа, 1-ші барон Клайвқа сатты. Үлкен үйдің құрылысы он жылдан аспаса да, ол эстетикалық және саяси тұрғыдан көнеріп үлкерген еді. Лорд Клайв үйді бұзуға шешім қабылдады және Капабилити Браунға қазіргі палладиандық сарайды биік және құрғақ жерге салуды тапсырды. Браун сәулетшілік шеберлігіне қарағанда ландшафт дизайнында жақсы жетістіктерге жеткендіктен, жобаның ауқымына байланысты болашақ күйеу баласы Генри Холландты кіші серіктес ретінде шақырып алды. Джон Соан (кейін сэр Джон Соан) сол кезде Холландтың кеңсесінде жұмыс істеді және жобада сызбашы және кіші дизайнер ретінде еңбек етті. Холландтың Клермонтқа арналған интерьері Роберт Адамның сол кездегі жұмыстарының ықпалында болды. Лорд Клайв, қазір бай «набоб» болғандықтан, үйді қайта жаңартуға және әйгілі бақты толыққанды өзгертуге 100 000 фунттан астам ақша жұмсаған деп есептеледі. Бірақ Лорд Клайв бұл үйге ешқашан көшпеді, өйткені ол 1774 жылы, үй аяқталғаннан кейін қайтыс болды. Содан кейін жылдам иегерлер алмасып тұрды: алдымен үй мен жөндеуге кеткен шығынның үштен біріне жуық бағаға Роберт Монктон Арунделлге, 4-ші Галвей виконтына, содан кейін Джордж Карпентерге, 2-ші Тирконнелл графына және соңында Чарльз Эллиске, 1-ші Сифорд баронына сатылды. Сарайдың ішіндегі «Клайвтың бөлмесі» деп аталатын жерде орналасқан «Кларемонт сарайы» атты үлкен карта сарайды және оның төңірегіндегі жерді көрсетеді, кампустың егжей-тегжейлі суретін ұсынады. Бұл карта, әдетте, 1860 жылдарға дейін сақталып қалған, сол кезде сарайды жиі Виктория патшайымы басып отырған (сондықтан ол «сарай» деп аталған). Дегенмен, нақты күні әлі белгісіз. Клермонттың алдыңғы жағындағы рельеф Клайвтың және оның әйелінің отбасысы – Маскелайннің гербтерін бейнелейді.

Патшалық резиденциясы

1816 жылы Клермонтты британдық халық Парламент актісі арқылы Джордж IV-нің қызы, принцесса Шарлотта мен оның күйеуі Саксен-Кобург принці Леопольд үшін үйлену сыйлығы ретінде сатып алды. Ол кезде мүлік Парламентке 60 000 фунт стерлингке бағаланды: «Хускисон мырза Клермонттың үйі мен жерін сатып алуға келісім болғанын мәлімдеді. Фермалардың, шаруа үйлерінің және 350 акр жері бар саябақтың бағасы 36 000 фунт; сарай 19 000 фунт; жиһаздар 6 000 фунт; барлығы 60 000 фунт. Жақсы күйдегі үйді қазір 91 000 фунттан кем шығынға салу мүмкін емес». Бірақ, елдің зор қайғысына орай, таққа екінші болып тұрған принцесса Шарлотта, екі рет түсік тастағаннан кейін, келесі жылдың қараша айында өлі туған ұлды дүниеге келтіріп, сол жерде қайтыс болды. Бұл қайғыны Летиция Элизабет Лэндонның 1824 жылы жарық көрген «Forget Me Not» атты өлеңінде көрсетеді. Леопольд 1865 жылы қайтыс болғанға дейін Клермонттың иесі болып қалды, бірақ ол 1831 жылы Бельгияның тұңғыш королі болған соң, үйден кетіп қалды. Королева Виктория бала кезінде де, кейін ересек болған соң да Леопольдтың қамқорлықпен қарауының арқасында Клермонтқа жиі келіп тұратын. Ол өз кезегінде 1848 жылғы төңкерістен кейін француз королі Луи Филипп пен королева Мари Амели (Бельгияның Леопольд I-нің ата-анасы) үшін үйді уақытша берді. Құлатылған король 1850 жылы Клермонтта қайтыс болды. 1857 жылы Оффенбах және оның «Буфф» труппасы Мари Амели мен оның ұлдары үшін Англиядағы сегіз апталық гастроль кезінде үш буфф операсын орындады. 1870 жылы королева Виктория Франсис Джон Уильямсонға Шарлотта мен Леопольдқа арналған мәрмәр ескерткіш жасауды тапсырды. (Ескерткіш кейіннен Эшердегі Сент-Джордж шіркеуіне көшірілді.) Виктория 1882 жылы Вальдек пен Пирмонт ханшайымы Еленаға үйленген төртінші және ең кіші ұлы, Альбани герцогы Леопольд үшін Клермонтты сатып алды. Альбани герцогы мен герцогинясының Элис және Чарльз есімді екі баласы болды. 1884 жылы Клермонтта дүниеге келген Чарльз 1900 жылы оның ағасы, Саксен-Кобург және Гота герцогы Альфред қайтыс болғаннан кейін герцогтық атағы мен лауазымын мұраға алды. Ол Германиядағы герцогтыққа көшіп, Германия азаматы болып, британдық мұрагерлік құқығынан бас тартты. 1922 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін Чарльз Клермонтқа мұрагерлік құқығымен ие болуы керек еді, бірақ ол Бірінші дүниежүзілік соғыста неміс генералы болғандықтан, британ үкіметі мұрагерлік құқығын мойындамады. Сөйтіп, Клермонт конфискацияланып, «Cunard Line» компаниясының директоры, кеме қатынасының магнаты сэр Уильям Корриге «Public Trustee» арқылы сатылды. Сэр Уильямның қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, 1926 жылы оны бай неміс қаржыгері Эуген Шпиер сатып алды. 1930 жылы Клермонт бос тұрды және оңтүстік Лондон мектебінің басшылары Белведер, шаруашылық ғимараттары және саябақтың бір бөлігімен бірге оны бұзуға белгіледі. Кейін мектеп Клермонт мектебі деп аталды және 1978 жылдан бері Клермонт фан-корт мектебі деп танылады.

Ұлттық қор

Ұлттық қор 1949 жылы Клермонт иелігін алды. 1975 жылы Слейтер қорының грантымен, он сегізінші ғасырдағы пейзаждық бақты қайта жаңғырту жұмыстары басталды. Қазір Клермонт пейзаждық бағында осы бақта жұмыс істеген көрнекті пейзаж жасаушылардың – сэр Джон Ванбру, Чарльз Бриджман, Уильям Кент және Капабилити Браунның еңбектері көрнекті орын алған. 1996 жылы мектеп Ұлттық қордың құрылғанына 100 жыл толуын тойлап, баққа келушілерге бұрын жабық болған 281 жылдық Белведер мұнарасын ашты.