Кіріспе
Джереми Эллиот "Джез" Сан OBE (Jeremy Elliott "Jez" San OBE) (1966 жылғы 29 наурызда туған) – 1980-ші жылдары жасөспірім шағында Argonaut Software компаниясын құрған ағылшын ойын бағдарламашысы және кәсіпкер. Ол 1986 жылғы Atari ST ойыны Starglider арқасында кеңінен танылды, сондай-ақ Super NES платформасы үшін жасалған Star Fox ойынында қолданылған Super FX чипін әзірлеуге қатысты.
Ерте мансап
Сан 1978 жылы он екі жасында әкесінен алғашқы компьютерін, TRS 80-ді алды. Әкесі сол кезде иммигранттардың мүліктерін тасымалдаумен айналысып, осы салаға қатысты. 1970 жылдары көп пайдаланушылы ойын (MUD) ойнағаннан кейін Сан жас кезінде бейне ойынды дамытуға қызығушылық танытты. Бір жылдың ішінде ол бірнеше микропроцессорлар үшін тілдерді өздігінен үйренді. Сан Argonaut Software компаниясын JFS мектебінде оқып жүрген жасөспірім кезінде ірі компаниялармен бағдарламалық қамтамасыз ету саласында кеңес беру жұмыстарын алу мақсатымен құрды. Ол British Telecom және Acorn компанияларында қауіпсіздік жүйелерімен жұмыс істеді. 1984 жылы ол Commodore 64 үшін Skyline Attack атты алғашқы ойынын жасауды бастады, сондай-ақ Sinclair QL туралы Quantum Theory атты кітапты бірлесіп жазды. Ол әлемдегі алғашқы көп ойыншылы онлайн-рольдік ойын – Essex MUD-да әкімші (admin) болды. Санның 1986 жылғы Starglider ойыны Atari ST және Amiga үшін жүздеген мың дана сатылды (оған авторлық құқықтан әр данасы үшін 2 фунт стерлинг түсті). Осы ақша 1986 жылы басқа адамдарды жұмысқа алып, Argonaut компаниясын үлкен компания ретінде дамытуға көмектесті.
Аргонавттардың өсуі мен құлдырауы
1980 жылдардың соңында Аргонавт Nintendo компаниясымен келісімшартқа қол қойды. Сан Nintendo-ның назарын аударды, себебі Argonaut NES және Game Boy платформаларында 3D модельдеуді сәтті жүзеге асырған алғашқы әзірлеуші болды. X ойыны Nintendo компаниясымен Game Boy-дың алғашқы 3D ойыны ретінде жарияланды. Сан Super FX чипі ретінде танымал болған алғашқы 3D графикалық үдеткішті жасауға көмектесті, бұл Star Fox (Еуропада Starwing деп шығарылды) ойынын Super NES платформасында мүмкін етті. 1996 жылы Argonaut Apax Partners компаниясынан сыртқы қаржыландыру алды және 2000 жылы Лондон қор биржасында тіркелді. Санның үлесі 1996 жылы 90%-дан 2000 жылдың наурызында Argonaut Games компаниясының алғашқы акциялық ұсынысынан (IPO) кейін шамамен 50%-ға дейін төмендеді. Сан 1998 жылы Argonaut компаниясынан бөлініп шыққан ARC International компаниясын құруға да көмектесті және IPO кезінде оның ең ірі акционері болды. Сан Goldman Sachs және Warburg компаниялары арқылы акцияларды сату кезінде үлкен үлестерін сатты және 2007 жылы ARC компаниясынан толығымен шықты. 1999 және 2002 жылдар аралығында Сан Codeplay компаниясын қаржыландырды және қазіргі уақытта оның басым акционері болып табылады. Сан 2002 жылы OBE орденін алды, бұл видео ойын индустриясына қызмет еткені үшін алғаш рет берілген награда болды. 2004 жылдың тамызында үлкен шығынға ұшырағаны туралы хабарланғаннан кейін Argonaut Group PLC компаниясы қазан айында акцияларымен сауданы тоқтатты және Argonaut Software Ltd, Morpheme Ltd және Just Add Monsters Ltd – PLC компаниясының толық иелігіндегі еншілес компанияларға әкімшілерді тағайындады. Әкімшілер Morpheme және Just Add Monsters компанияларын Jez San және басқа негізін қалаушыларға жұмыс істеп тұрған бизнес ретінде сатты, ал Argonaut Software Ltd компаниясы ақырында таратылды.
Аргонавттан кейінгі
2004 жылдың қараша айында Just Add Monsters компаниясы Ninja Theory болып қайта құрылды және PlayStation 3 платформасы үшін жасалған Heavenly Sword ойынын дамытуды жалғастырды, ол үш жыл өткен соң, 2007 жылдың қыркүйегінде таныстырылды. Сондай-ақ 2004 жылы Morpheme біраз уақытқа Morpheme Wireless Ltd болып өзгерді, Сан кеткеннен кейін, ал ақырында 2009 жылы жабылуға ұшырамас бұрын Eidos/SCi компаниясы сатып алды. Сан 2004 жылы бейне ойын индустриясынан үзіліс жасағаннан кейін Crunchy Frog Ltd компаниясын құрды, ол 2005 жылы PKR онлайн покер компаниясына айналды. Сан президент қызметін атқарды, бас директор лауазымына Малькольм Грэмды тағайындады.
2008 жылы Сан ойын индустриясындағы әріптесі Фу Катанмен бірлесіп, мобильдік қосымшаларды жасаушы және жариялаушы Origin8 компаниясын құрды. Компания iPhone және BlackBerry үшін бағдарламалық жасақтама шығарады және Лондонда кеңсесі бар. Сан BAFTA-ның толыққанды мүшесі және бірнеше жыл бойы GDC мен TIGA кеңесшілер кеңесінің құрамында болды.