Кіріспе
Жер бетінен төмен қалыптасқан магмалық тау жыныстары.
Интрузивті тау жыныстары магманың қоршаған тау жыныстарына енуі, кристалдануы және жер астында батолиттер, бөгеттер, қабырғалар, лаколиттер және жанартау мойындары сияқты интрузиялар түрінде қатаюы нәтижесінде пайда болады. Интрузия – магмалық тау жыныстарының қалыптасуының екі жолының бірі. Екіншісі – экструзия, мысалы, жанартаудың атқылауы немесе осыған ұқсас құбылыс. Интрузия – планета қабығының ішінде суынып, қатып қалған магмадан түзілген кез келген интрузивті магмалық тау жынысының денесі. Ал экструзия керісінше, қабық бетінен пайда болған экструзивті тау жыныстарынан тұрады. Кейбір геологтар плутондық тау жыныстарын интрузивті тау жыныстарымен мағынасы бірдей ретінде қолданады, бірақ басқалары интрузивті тау жыныстарын кристал өлшемдеріне қарай, ірі кристалды плутондық тау жыныстарына (әдетте, Жер қабығының тереңдігінде батолиттерде немесе стоктарда қалыптасады) және орташа кристалды субвулканикалық немесе гипабиссальдық тау жыныстарына (әдетте, бөгеттерде және қабырғаларда қалыптасады) бөледі.
Жіктеу
Магма енетін қатты тау жынысы өте жақсы жылу өткізбейтін болғандықтан, магманың салқындауы өте баяу жүреді, сондықтан интрузивті магмалық тау жынысы ірі түйірлі (фанериттік) болады. Дегенмен, салқындау жылдамдығы салыстырмалы түрде жақын тереңдіктегі интрузияларда жоғары болады, ал мұндай интрузиялардағы тау жынысы көбінесе тереңде қалыптасқан интрузивті тау жынысына қарағанда нашар ірі түйірлі болады. Жердің ішінде тереңде қалыптасатын ірі түйірлі интрузивті магмалық тау жыныстары аббиссальдық немесе плутондық деп аталады, ал жер бетіне жақын қалыптасқандары субвулканикалық немесе гипабиссальдық деп аталады. Гипабиссальдық тау жыныстары плутондық тау жыныстарына қарағанда вулкандық тау жыныстарына көбірек ұқсайды, олардың түйіршіктері нашаррақ болады және әдетте вулкандық тау жыныстарының атауымен аталады. Алайда, базальттық құрамдағы дикелерде плутондық және жанартаулық тау жыныстардың арасындағы орташа түйір өлшемдері байқалады және олар диабаздар немесе долериттер деп жіктеледі. Сирек кездесетін ультрамафикалық гипабиссальдық тау жыныстары – лямпрофирлер, олардың өз жіктелу жүйесі бар.