Кіріспе

Жаңа Зеландияның ұлттық қор биржасы

Жаңа Зеландия биржасы, көбінесе NZX деп аталады, Жаңа Зеландияның ұлттық қор биржасы және акционерлік компания. NZX – Smartshares және Wealth Technologies компанияларының бас компаниясы. 2020 жылдың 30 тамызында NZX-те 184 тіркелген бағалы қағаз бар, олардың жалпы нарықтық құны 184,87 миллиард долларды құрады. Басты сауда алаңы әдетте сағат 10:00-ден 16:45-ке дейін ашық болады.

Тарих

NZX 1860-шы жылдардағы алтын асыру кезеңінде бірнеше аймақтық қор биржалары ретінде құрылды. Алғашқы брокерлер қауымдастығы 1867 жылы Дунединде, содан кейін 1868 жылы Отагода, 1872 жылы Оклендте, 1882 жылы Веллингтонда ашылды. Дунедин брокерлер қауымдастығы 1893 жылы қор биржасына айналып, 1900 жылы Крайстчерч те биржаға ие болды. Окленд, Крайстчерч, Дунедин, Темза және Веллингтон 1915 жылы Жаңа Зеландияның Акциялар қауымдастығын құрды, ал 1916 жылы Таранаки, 1920 жылы Инверкаргилл және 1922 жылы Гисборн оған қосылды. Жаңа Зеландияның акциялар қауымдастығы ұлттық қор биржасын құруды зерттеу үшін кіші комитет құрды. 1983 жылы аймақтық биржалар біріктіріліп, Жаңа Зеландия қор биржасы (NZSE) құрылды. 1991 жылғы 24 маусымда NZSE ашық сауда алаңдарын алмастырған компьютерлік сауда жүйесін енгізді. Бұл компьютерлік жүйе 1990 жылдардың соңында FASTER сауда және есеп айырысу жүйесімен ауыстырылды. 2010 жылы NZX Clearing клирингтік және есеп айырысу операцияларын жүзеге асыру үшін іске қосылды. 2002 жылғы 16 қазанда Жаңа Зеландия қор биржасының мүшелері өздік бөлінуге дауыс берді, ал 2002 жылғы 31 желтоқсанда NZSE жауапкершілігі шектеулі компанияға айналды. 2003 жылғы 30 мамырда New Zealand Stock Exchange Limited ресми түрде өзінің атауын NZX сауда маркасымен New Zealand Exchange Limited деп өзгертті және 2003 жылғы 3 маусымда өзінің негізгі акция нарығында өзінің құнды қағаздарын тізімге қойды. Марк Уэлдон 2002 жылдан 2012 жылдың мамырына дейін бас атқарушы директор болды. Тим Беннетт 2012 жылдың мамырынан 2016 жылдың 31 желтоқсанына дейін бас директор болды. NZX-тің нарықтар басшысы Марк Петерсон 2017 жылдың қаңтарында уақытша бас директор, ал 2017 жылдың сәуірінен бастап тұрақты бас директор болып тағайындалды. NZX орталығы ғимараты бастапқыда 1907 жылы C&A Odlin Timber Company үшін салынған және Веллингтондағы Эдвард дәуіріндегі өнеркәсіптік ғимараттардың сирек сақталған нысандарының бірі болып табылады. Жаңа Зеландия биржасы 2020 жылғы 25 тамыздан бастап бес күнге созылған сауданы тоқтатқан онлайн-таратылған қызметтен бас тарту шабуылына ұшырады. "DDOS шабуылдаушылары" тобы Bitcoinмен белгісіз сомада сыйақы талап етті, әйтпесе шабуылдар жалғаса береді деп мәлімдеді. Жаңа Зеландия биржасы сыйақы төлеуден бас тартып, интернет-провайдер Spark New Zealand және елдің ақпараттық қызметтер агенттігі – Үкіметтік коммуникациялар қауіпсіздігі бюросынан көмек сұрады.

Негізгі қызметтері

NZX бірнеше қызмет саласында жұмыс істейді. Ол бағалы қағаздар және туынды нарықтарын басқарады және реттейді, сондай-ақ бағалы қағаздар мен туындылар бойынша сауда, саудадан кейінгі қызметтер мен деректерді ұсынады, оның ішінде бағалы қағаздардың орталық депозитарийін қамтамасыз етеді. NZX Жаңа Зеландиядағы жалғыз тіркелген бағалы қағаздар биржасы және сонымен қатар аккредиттелген фьючерстік биржа. Оның толық құрамындағы еншілес компаниясы – New Zealand Clearing and Depository Corporation 1989 жылғы Жаңа Зеландияның Ұлттық банкі заңының 5-тарауына сәйкес белгіленген есептесу жүйесінің операторы болып табылады. NZX Smartshares тақырыпты биржалық қорлар (ETF) арқылы пассивті қорларды басқару өнімдерін ұсынады және 2015 жылы сатып алынған SuperLife арқылы зейнетақы, KiwiSaver және инвестициялық өнімдерді ұсынады. NZX сонымен қатар Электр энергиясы басқармасымен және Fonterra-мен жасалған келісімдер бойынша Жаңа Зеландияның электр энергиясының көтерме сауда нарығы мен Fonterra акционерлері нарығының операторы болып табылады.