Кіріспе
Медициналық термин – науқастың медициналық тарихын құжаттау. Медициналық жазба, денсаулық сақтау журналы және медициналық карта терминдері бір науқастың медициналық тарихы мен бір денсаулық сақтау ұйымының құзыретіндегі уақыт бойынша күтімін жүйелі түрде құжаттау үшін шамалы түрде өз ара алмастырылып қолданылады. Медициналық жазбаға денсаулық сақтау мамандары уақыт өте келе енгізген түрлі "жазбалар" кіреді, олар байқаулар мен дәрі-дәрмектерді және емдеуді қолдануды, дәрі-дәрмектерді және емдеуді қолдануға арналған тапсырыстарды, сынақтардың нәтижелерін, рентген суреттерін, есептерді және т.б. қамтиды. Медициналық жазбаларды толық және дұрыс сақтау – денсаулық сақтау ұйымдарының талабы және әдетте лицензия немесе сертификаттаудың шарты ретінде сақталады. Бұл терминдер әрбір жеке пациент үшін жазбалардың жазбаша (қағаз түріндегі жазбалар), физикалық (суреттер) және цифрлық түрлеріне, сондай-ақ олардағы ақпаратқа қолданылады. Медициналық жазбаларды дәстүрлі түрде денсаулық сақтау ұйымдары жинап, сақтайды, бірақ онлайн деректерді сақтаудағы жетістіктер пациенттердің өзі сақтайтын жеке денсаулық жазбаларының (PHR) дамуына әкелді, көбінесе үшінші тарап веб-сайттарында. Бұл тұжырымдаманы АҚШ-тың ұлттық денсаулық сақтау органдары және AHIMA, Америка денсаулық сақтау ақпаратты басқару қауымдастығы қолдайды. Көптеген адамдар медициналық жазбалардағы ақпаратты құпиялылық күтімімен қамтылған жеке және құпия ақпарат деп санайды, сондықтан оларды сақтаумен байланысты көптеген этикалық және құқықтық мәселелер туындайды, мысалы, үшінші тараптың кіруі және дұрыс сақтау мен жою. Медициналық жазбаларды сақтау құралдары әдетте денсаулық сақтау ұйымының меншігі болғанымен, көптеген юрисдикцияларда нақты жазба пациенттің меншігі болып саналады және ол сұраған жағдайда көшірме ала алады.
the documentation of a patient's medical history
The terms medical record, health record and medical chart are used somewhat interchangeably to describe the systematic documentation of a single patient's medical history and care across time within one particular health care provider's jurisdiction. A medical record includes a variety of types of "notes" entered over time by healthcare professionals, recording observations and administration of drugs and therapies, orders for the administration of drugs and therapies, test results, X rays, reports, etc. The maintenance of complete and accurate medical records is a requirement of health care providers and is generally enforced as a licensing or certification prerequisite. The terms are used for the written (paper notes), physical (image films) and digital records that exist for each individual patient and for the body of information found therein. Medical records have traditionally been compiled and maintained by health care providers, but advances in online data storage have led to the development of personal health records (PHR) that are maintained by patients themselves, often on third party websites. This concept is supported by US national health administration entities and by AHIMA, the American Health Information Management Association. Because many consider the information in medical records to be sensitive private information covered by expectations of privacy, many ethical and legal issues are implicated in their maintenance, such as third party access and appropriate storage and disposal. Although the storage equipment for medical records generally is the property of the health care provider, the actual record is considered in most jurisdictions to be the property of the patient, who may obtain copies upon request.
Қолданылуы
Медициналық деректемелердегі ақпарат медицина қызметкерлеріне пациенттің ауру тарихын анықтауға және хабардар күтім көрсетуге мүмкіндік береді. Медициналық жазба пациентке күтім жоспарлау және пациент пен медицина қызметкері және пациенттің күтіміне үлес қосатын мамандар арасындағы байланысты құжаттау үшін орталық репозиторий болып табылады. Медициналық жазбаның маңызды мақсаты – институционалдық, кәсіби немесе үкіметтік ережелерге сәйкестіктің құжатталуын қамтамасыз ету болып табылады. Стационарлық емдеуге арналған дәстүрлі медициналық жазбаға түсу туралы жазбалар, қызмет көрсету туралы жазбалар, прогресс жазбалары (SOAP жазбалары), операцияға дейінгі жазбалар, операциялық жазбалар, операциядан кейінгі жазбалар, процедуралық жазбалар, босану жазбалары, босанғаннан кейінгі жазбалар және шығарылу жазбалары кіруі мүмкін. Жеке медициналық жазбалар жоғарыда аталған мүмкіндіктердің көптеген түрлерін портативтілікпен біріктіреді, осылайша пациент медициналық жазбаларын қызметкерлер мен денсаулық сақтау жүйелерімен бөлісе алады. Электрондық медициналық жазбалар, мысалы, антибиотиктерге төзімділіктен болатын өлім-жітімнің санын анықтау үшін немесе аурулардың себептерін, факторларын және оларға ықпал ететін жағдайларды анықтауға көмектесу үшін зерттелуі мүмкін, әсіресе геномдық ауқымды қатынас зерттемелерімен біріктірілгенде. Пациенттердің құпиялылығын сақтау үшін арнайы формалар қолданылады.
Бұйрықтар мен рецепттер
Медициналық қызметкерлердің жазбаша нұсқаулары медициналық жазбаға қосылады. Олар басшы дәрігерлердің денсаулық сақтау командасының басқа мүшелеріне берген тапсырмаларын көрсетеді.
Жетістіктер туралы мәліметтер
Науқас ауруханаға жатқан кезде, медициналық жазбаға күнделікті жаңарулар енгізіліп, клиникалық өзгерістер, жаңа ақпарат сияқты мәліметтер тіркеледі. Бұл жазбалар көбінесе SOAP форматында болады және денсаулық сақтау тобының барлық мүшелері (дәрігерлер, медбикелер, физиотерапевтер, диетологтар, клиникалық фармацевттер, тыныс алу терапевтері және т.б.) оларды толтырады. Олар мерзімдік ретпен сақталады және қазіргі денсаулық жағдайына әкелген оқиғалардың тізбегін көрсетеді.
Сынақ нәтижелері
Зертханалық талдаулардың нәтижелері, мысалы, қан анализі (атап айтқанда, толық қан есебі), радиологиялық зерттеулер (атап айтқанда, рентген суреттері), патологиялық зерттеулер (атап айтқанда, биопсия нәтижелері) немесе мамандандырылған зерттеулер (атап айтқанда, өкпе функциясын тексеру) қосады. Көбінесе, рентген суреттері сияқты, нақты суреттердің орнына табылғандар туралы жазбаша хабарлама қоса беріледі.
Басқа ақпарат
Басқа көптеген деректер медициналық жазбада әртүрлі сақталады. Науқастың цифрлық бейнелері, операциялық/реанимациялық бөлімдерден алынған тізімдер, хабарламалы келісім формалары, ЭКГ жазбалары, медициналық құрылғылардан (мысалы, кардиостимуляторлардан) алынған нәтижелер, химиотерапиялық емдеу жоспарлары және науқастың аурулары мен емделуіне қарай, маңызды ақпараттың көптеген басқа да бөліктері жазбаның құрамына кіреді.
Әкімшілік мәселелер
Медициналық жазбалар – сотқа шақыру арқылы (subpoena duces tecum) дәлел ретінде пайдаланылатын заңды құжаттар, сондай-ақ қағаз түріндегі медициналық жазбаларды электрондық форматқа көшіруге ынталандыру мақсатында қолданылады. Көптеген ауруханалар мен дәрігерлер кабинеті бұл процесті сәтті жүзеге асырғанмен, электрондық денсаулық сақтау жүйелерін ұсынатын компаниялардың өнімдері кейде бір-бірімен үйлесімсіз болып келеді.
Демография
Демографиялық мәліметтер – медициналық сипаттағы емес пациент туралы ақпаратты қамтиды. Көбінесе бұл пациентті табуға қажетті ақпарат, оның ішінде жеке сәйкестендіру нөмірлері, мекенжайы және байланыс телефондары. Онда нәсіл және дін туралы мәліметтермен қатар жұмыс орны мен кәсібінің түрі де болуы мүмкін. Сондай-ақ, пациенттің денсаулық сақтануы туралы ақпарат та бар. Медициналық картаның осы бөлімінде шұғыл жағдайға байланысты байланыс ақпаратын табу да жиі кездеседі.
Өндіріс
Америка Құрама Штаттарында жазбаша жазбаларға күні мен уақыты міндетті түрде белгіленуі керек, сондай-ақ түзету қағазы қолданылмай, өшірмейтін қаламмен жазылуы тиіс. Жазбадағы қателер бір сызықпен сызылып алынуы керек (алғашқы жазба оқылған қалпында қалу үшін), және автордың бастапқы әріптері қойылуы керек. Бұйрықтар мен хабарламалар автордың қолымен куәландырылуы тиіс. Электрондық нұсқаларға электрондық қолтаңба талап етіледі.
Пациенттің жеке басы туралы мәліметтер
Пациенттердің медициналық құжаттарына иелік ету және оларды сақтау елден елге өзгеше.
АҚШ заңдары мен әдет-ғұрыптары
АҚШ-та медициналық жазбалардағы мәліметтер пациентке тиесілі, ал мәліметтердің физикалық нысаны Денсақтандырудың тасымалдануы және есептілігі туралы заңға сәйкес жазбаны сақтауға жауапты ұйымға тиесілі. Пациенттер өз жазбаларындағы ақпараттың дұрыстығын қамтамасыз етуге құқылы және өздерінің денсаулық сақтау қызметтерінен жазбаларындағы фактілерге қатысты дұрыс емес ақпаратты түзетуді сұрай алады. АҚШ-та медициналық жазбалардың меншігі туралы жалпы келісім жоқ. Меншік құқығын анықтауды қиындататын факторларға ақпараттың түрі мен көзі, ақпаратты сақтау, шарттық құқықтар және штат заңдарының әртүрлілігі жатады. Медициналық жазбалардың меншігіне қатысты федералдық заң жоқ. HIPAA пациенттерге өз жазбаларына қол жеткізуге және түзетулер енгізуге құқық береді, бірақ жазбалардың меншігі туралы ешқандай мәлімет қамтылмайды. 28 штат пен Вашингтон округінде медициналық жазбалардың иесін анықтайтын заң жоқ. 21 штаттың заңдарында жазбалардың иесі – қызмет көрсетушілер екені көрсетілген. Тек бір штат, Нью-Гэмпширде, медициналық жазбалардың меншігі пациентке тиесілі екенін айтатын заң бар.
Канадалық заң және әдет-ғұрып
Канаданың федералды заңына сәйкес, науқас медициналық жазбадағы ақпараттың иесі, бірақ денсаулық сақтау ұйымы жазбалардың өзінің иесі болады. Бұл қағида зейнеткерлер үйі мен стоматологиялық жазбаларға да қатысты. Егер ұйым қызметкер ретінде емханада немесе ауруханада жұмыс істесе, жазбаларға меншік құқығы жұмыс берушіге тиесілі болады. Заң бойынша, барлық ұйымдар соңғы жазбадан кейін 15 жыл бойы медициналық жазбаларды сақтауға міндетті. Бұл заңның негізі 1992 жылы Канада Жоғарғы Сотының МакИнерниге қарсы МакДональд ісі бойынша шешімі болды. Аталған істе дәрігер Элизабет МакИнерни пациенттің өзінің медициналық жазбасына қол жеткізуіне қанағаттанбау туралы шағымын жоғалтты. Пациент Маргарет МакДональд өзінің медициналық жазбасына толық қол жеткізуге рұқсат беретін сот шешімін жеңіп алды. Іс қиын болды, себебі жазбалар электрондық форматта сақталған және басқа ұйымдар берген ақпаратты қамтыған. МакИнерни өзі жасамаған жазбаларды беруге құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Бірақ соттар оның пікірімен келіспеді. Содан кейін заң шығарылып, сот шешімінің қағидалары заңмен бекітілді. Осы заң ұйымдарды медициналық жазбалардың иесі деп санайды, бірақ пациенттерге жазбаларға қол жеткізу құқығын қамтамасыз етеді.
Ұлыбританияның заңдары мен әдет-ғұрыптары
Ұлыбританияда бұрын NHS-тің медициналық жазбаларының меншігі көбінесе Денсаулық сақтау министріне тиесілі деп есептелген, және кейбір адамдар мұны авторлық құқықтар да мемлекеттік органдарға тиесілі дегенді білдіреді деп түсінеді.
Германияның заңдары мен әдет-ғұрыптары
Германияда 2013 жылы қабылданған салыстырмалы түрде жаңа заң науқастардың құқықтарын күшейтеді. Онда, басқалармен қатар, медициналық қызметкерлердің пациенттің емделуін қағаз түрінде немесе электрондық пациенттік жазбада (ЭПЖ) құжаттауға қатысты міндетті талабы көрсетілген. Бұл құжаттама уақтылы түрде жасалуы керек және науқастың алған барлық емдеу түрлерін, сондай-ақ науқастың ауру тарихы, диагноздар, қорытындылар, емдеу нәтижелері, терапиялар мен олардың әсері, хирургиялық араласулар мен олардың әсері, хабардар келісім сияқты басқа да қажетті ақпаратты қамтуы керек. Ақпаратта нақты және болашақ емдеу үшін де маңызды барлық нәрсе болуы тиіс. Бұл құжатта медициналық есептік жазба да міндетті түрде болуы керек және емдеуші дәрігер оны кем дегенде 10 жыл сақтауы тиіс. Заңда осы жазбалар дәрігерлердің есте сақтау құралы ғана емес, сонымен қатар науқас үшін де сақталуы керек және сұраныс бойынша ұсынылуы керек деп нақты айтылған. Сонымен қатар, 2014 жылдың қаңтар айында Германияда (Elektronische Gesundheitskarte немесе eGK), сондай-ақ Еуропалық Одақтың басқа да мүше мемлекеттерінде (Еуропалық медициналық сақтандыру картасы) қолданылатын электрондық денсаулық сақтану картасы шығарылды. Онда денсаулық сақтану компаниясының атауы, картаның жарамдылық мерзімі, пациенттің жеке мәліметтері (аты-жөні, туған күні, жынысы, мекенжайы, денсаулық сақтану нөмірі), сондай-ақ пациенттің сақтандыру жағдайы және қосымша төлемдер туралы мәліметтер бар. Бұдан өзге, пациент келісім берген жағдайда, медициналық деректер де болуы мүмкін. Бұл деректерге шұғыл көмек туралы ақпарат, рецепттер, электрондық медициналық жазба және электрондық дәрігерлік хаттар кіруі мүмкін. Дегенмен, сақтау көлемі шектеулі (32 кБ) болғандықтан, кейбір ақпарат серверлерде сақталады.
Канада
1992 жылы Канаданың Жоғарғы Сотының McInerney v. MacDonald ісі бойынша қабылдаған шешімінде пациенттерге өз медициналық жазбаларындағы барлық ақпаратты көшіріп алып, қарау құқығы берілді, бірақ жазбалардың өзі денсаулық сақтау ұйымының меншігінде қалады. Ел бойынша заңдық тұрғыдан қолжетімділікке қарамастан, провинцияларға байланысты заңдарда белгілі бір айырмашылықтар сақталады. Денсаулық сақтау ұйымдары пациенттерге қандай ақпаратты беру керектігіне қатысты шатасушылықтар бар, алайда Жоғарғы Соттың шешімі пациенттерге олардың толық жазбаларына қол жеткізу құқығын береді.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда "Деректерді қорғау актілері" және кейіннен 2000 жылғы "Ақпаратты ашық ету актісі" пациенттерге немесе олардың өкілдеріне өз жазбаларының көшірмесін алу құқығын берді, егер ақпарат құпиялылықты бұзса (мысалы, басқа отбасы мүшесінен алынған ақпарат немесе пациент үшінші тараптарға ақпаратты жарияламауды сұраса) немесе пациенттің денсаулығына зиян келтіруі мүмкін болса (мысалы, кейбір психиатриялық сараптамалар). Сондай-ақ, заң пациенттерге өз жазбаларындағы қателерді тексеруге және қажет болған жағдайда түзетулер енгізуді талап етуге құқық береді.
Жою
Жалпы алғанда, медициналық жазбаларды ұстап тұратын ұйымдар оларды белгілі бір мерзімге сақтауға міндетті. Ұлыбританияда медициналық жазбалар пациенттің өмір бойына және заң бойынша шағымдану мүмкіндігі болғанша сақталуы керек. Жалпы, Ұлыбританияда кез келген жазба ақпарат 7 жыл бойы заңмен сақталуға тиіс, бірақ медициналық жазбалар үшін баланың жауапкершілік жасына (20 жасқа) толуына қосымша уақыт қарастырылуы керек. Медициналық жазбалар пациенттің қайтысынан кейін де көп жылдар бойы ауруларды қоғамда зерттеу үшін қажет (мысалы, өнеркәсіптік немесе экологиялық сырқаттар, тіпті дәрігерлердің қолынан болған өлім жағдайлары, Гарольд Шипман ісі сияқты).
Зорлық-зомбылық
Медициналық жазбаларды аутсорсингке беру пациент-дәрігер құпиялылығын бұзуы мүмкін, себебі бұл жауаптылықты жоқ адамдарға пациент деректеріне қол жеткізуге мүмкіндік береді. 21-ғасырлық емдеу туралы заңның нәтижесінде клиникалық жазбалардың көбеюімен қатар, барлық пациенттердің, оның ішінде кәмелетке толмағандардың жазбаларында қолданылатын құпиялы ақпараттың көбеюі күтім көрсететін командалар арасында одан да көп бөлісіледі, бұл жеке өмірге қатысты мәселені күрделендіреді. Интерсекс адамдардың медициналық жазбалары тарихи түрде олардың туған кездегі жынысын және интерсекс медициналық араласуларын жасыру үшін әдейі жалғандалып немесе жасырылып келген. Кристиан Веллинг – медициналық қателік үшін сотқа сәтті жүгінген Еуропадағы алғашқы интерсекс адам. Медициналық қызметкердің медициналық жазбаны жалғандауы АҚШ-тың көптеген штаттарында қылмыс болып саналады. Үкіметтер көбінесе тәжірибелік нысандар ретінде пайдаланылған әскери қызметшілердің медициналық жазбаларын жариялаудан бас тартады.
Деректер бұзылуы
Медициналық деректердің бұзылуының жиілеуі және қоғамдық сенімнің төмендеуіне байланысты, кейбір елдер медициналық ақпараттың қауіпсіздігі мен құпиялылығын қорғау мақсатында, оның электрондық түрде таралған кездегі сақталуын қамтамасыз ету және науқастарға өз медициналық жазбаларын бақылауға, сондай-ақ денсаулық сақтау туралы ақпараттың жоғалуы және рұқсатсыз қолжеткізілуі туралы хабарлауға қатысты маңызды құқықтар беру үшін шаралар қолдануды талап ететін заңдар қабылдады. АҚШ және ЕО медициналық деректердің бұзылуы туралы міндетті хабарлау жүйесін енгізді. Науқастардың медициналық ақпараты денсаулық сақтау саласының шегінде де, одан тыс да көптеген адамдармен бөлісуі мүмкін. Денсаулық сақтауды сақтандырудың портативтігі және қолжетімділігі туралы заң (HIPAA) – 2003 жылы қолданысқа енген, медициналық құпиялылыққа қатысты АҚШ-тың федералды заңы. Бұл заң барлық 50 штатта пациенттердің жеке өмірін қорғау стандарттарын белгіледі, оның ішінде пациенттердің өз жазбаларына қол жеткізу құқығы да қарастырылған. HIPAA белгілі бір деңгейде қорғаныс ұсынады, бірақ медициналық жазбалардың құпиялылығына қатысты мәселелерді толық шешпейді. 2006-2012 жылдар аралығында медициналық және денсаулық сақтау ұйымдары 767 қауіпсіздік бұзушылығын тіркеді, нәтижесінде 23 625 933 науқастың құпия медициналық ақпараты құлап қалды.
Құпиялылық
Федералдық денсаулық сақтау сақтандыруының портативтілігі және қолжетімділігі туралы заң (HIPAA) медициналық ақпаратты басқару бойынша нұсқаулар арқылы жеке өмірге қатысты мәселені шешеді. Ол кәсіби этика кодексімен ғана емес (дәрігерлер мен медбикелер үшін), сонымен қатар деректерді қорғау және қылмыстық құқық саласындағы заңнамамен де байланысты. Кәсіби құпия дәрігерлерге, психологтарға, медбикелерге, физиотерапевтерге, еңбек терапевтеріне, медбикелерге көмекшілерге, педикюр-массажистерге және әкімшілік қызметкерлерге, сондай-ақ аурухананың қосымша қызметкерлеріне қолданылады. Пациенттердің құпиялылығы мен жеке өмірін сақтау, ең алдымен, медициналық тарихты қамтиды, оны тиісінше қорғау қажет, және ол тек уәкілетті персоналға ғана қолжетімді болуы керек. Дегенмен, жеке өмірге қатысты талаптар аурухананың барлық саласында сақталуы тиіс: анамнез алу және физикалық тексеру кезіндегі жеке өмір, туыстарға ақпарат беру кезіндегі жеке өмір, дәліздердегі денсаулық сақтау ұстанымдары арасындағы әңгімелер, ауруханалық медбикелік бақылаудағы деректерді жинау (кестелер, тақталар), телефон арқылы сөйлесулер, ашық байланыс құралдары және т.б.