Кіріспе
Пошта тасымалдау қызметі (Ұлыбритания және Ирландияда қолданылатын термин)
the equivalent term in the UK and Ireland
Канада мен АҚШ-та темір жол пошта кеңсесі, көбінесе RPO деп қысқартылатын, әдетте жолаушылар пойызының құрамында жүріп, поштаны жол жүзінде сұрыптауға арналған және жылдам жеткізуді қамтамасыз ететін темір жол вагоны болды. RPO жоғары білікті темір жол пошта қызметкерлерімен жабдықталған және пойыздағы жолаушыларға кіруге тыйым салынған. 19 ғасырдың ортасынан бастап көптеген американдық темір жолдары АҚШ Пошта департаментімен (USPOD) жасасқан келісімдер арқылы жоғары жылдамдықты жолаушылар пойыздарында пошта тасымалдаудан айтарлықтай табыс тапты. Темір жол пошта қызметі RPO вагондары үшін бірнеше стандартталған үлгілерді енгізді. Көптеген темір жол компаниялары жолаушыларды тасымалдаудан туындаған шығындарды, осындай жолаушылар бағыттарында пошта тасымалдаудан түскен пайдамен толық өтегендіктен, номиналды түрде пайдасыз жолаушылар бағыттарын сақтап қалды.
Тарих
Поштаны темір жолмен тасымалдауға алғаш рет 1830 жылы қарашада Ұлыбританияның Бас пошта мекемесі Ливерпуль мен Манчестер темір жолының бейімделген вагондарын пайдаланды. Жолдағы поштаны сұрыптау алғаш рет Ұлыбританияда 1838 жылы Grand Junction темір жолында жылжымалы пошта кеңсесін енгізумен жүзеге асты. Осындай қызметтер 1859 жылы Канада темір жолдарында да қолданысқа енді. АҚШ-та темір жол поштасы 1862 жылдың 28 шілдесінде Ханнибал және Сент-Джозеф темір жолында (осы темір жолы сонымен қатар Пони Экспреске алғашқы хатты жеткізген) жаңартылған багаж вагондарын пайдалана отырып енгізілді. Осы бағытта арнайы салынған темір жол пошта бөлімшесінің (RPO) вагондары қызмет бастағаннан кейін бірнеше аптадан соң пайдалануға берілді. Олар қызметкерлердің поштаны бөліп, поезд Сент-Джозефке келгеннен кейін көп ұзамай батысқа қарай кететін вагондармен байланыстыруына мүмкіндік берді. Бұл қызмет шамамен бір жылға созылды. Бірінші тұрақты темір жол пошта бөлімшесі 1864 жылдың 28 тамызында Чикаго, Иллинойс және Клинтон, Айова арасында құрылды. Бұл қызмет 1862 жылғы операциядан ерекшеленеді, өйткені пошта жол бойындағы әрбір пошта бөліміне және одан алынады, сондай-ақ маршруттың соңғы нүктелерінен тыс негізгі пошта бөлімдеріне жіберіледі. Чикагодағы пошта бөлімінің көмекшісі Джордж Б. Армстронг поштаны жүк көлігінде өңдеу және тарату идеясын алғашқы болып ұсынды. Сол кездегі Палата спикері Скайлер Колфакс және Поштаның үшінші көмекшісі А.Н. Зевеллидің көмегімен Армстронг өз идеяларын сынауға рұқсат алды. 1869 жылы Джордж Б. Армстронг басқарған Темір жол пошта қызметі (RMS) пойыздарда поштаны тасымалдау және сұрыптау үшін ресми түрде ашылды. Армстронг 1864 жылы Чикаго мен Айова штатының Клинтон қалалары арасындағы рейстерде жаңартылған маршрут агенті вагонымен тәжірибе жүргізгеннен кейін Чикаго поштасындағы қадағалаушы лауазымынан жоғарылатылды. RPO вагондарының ішкі жабдықтары, бастапқыда қатты ағаштан жасалған жиһаздардан және құрылғылардан тұратын, жаңа мақсатына сәйкес келу үшін жақын арада қайта жобаланды. 1879 жылы RMS қызметкері Чарльз Р. Харрисон көп ұзамай кеңінен қолданысқа енген жаңа құрылғылар жиынтығын жасады. Харрисонның дизайны икемді, құйма темірден жасалған құрылғылардан тұрды, оларды қажетті маршруттар үшін пошта қалталарын, сөрелерді және сұрыптау үстелін орнату үшін әртүрлі конфигурацияларда жинауға болады. Құрылғыларды толықтай бүктеуге де болады, бұл темір жолға қажетті жалпы жүк пен экспресс-жөнелтілімдерді тасымалдау үшін толық ашық кеңістік қамтамасыз етеді. Харрисон өзінің дизайнын 1881 жылы Висконсин штатының Фонд-дю-Лак қаласында ашқан зауытында өндірді. 1862 жылдың 1 шілдесінде президент Линкольн қол қойған Тынық мұхит темір жолы заңы батыс шекара арқылы негізгі пошта маршрутын ашу үшін Миссури өзенінен Тынық мұхитына дейінгі темір жол құрылысына мемлекеттік қаржыландыруды белгіледі. Бұл заңның ресми атауы "Миссури өзенінен Тынық мұхитына дейінгі темір жол және телеграф желісін салуға көмек көрсету және оны пошта, әскери және басқа мақсаттар үшін пайдалануды үкіметке қамтамасыз ету туралы АҚТ" деп аталды. Бұл заң бойынша Америка құрлығы бойынша үкімет қаржыландыратын темір жол поштасы маршруттары құрылды. 1880-жылдарға қарай темір жол пошта бөлімшесі маршруттары АҚШ-тағы жолаушылар пойыздарының басым көпшілігінде жұмыс істеді. Бір-бірімен байланысты маршруттардың күрделі желісі поштаны өте қысқа мерзімде тасымалдауға және жеткізуге мүмкіндік берді. Бір RPO вагонында оншақты кеңсе қызметкері жұмыс істей алады, бірақ егер вагоның бір бөлігі бұрын сұрыпталған поштаны немесе (көбінесе жеке бөлімде) экспресс және багажды тасымалдау үшін пайдаланылса, одан аз адам қажет болады. АҚШ-та RPO вагондары (пошта вагондары немесе пошта вагондары деп те аталады) пошталық өңдеудің көптеген функцияларын орындауға жабдықталған және жұмыс істейтін персоналмен қамтамасыз етілген. Бірінші сыныпты пошта, журналдар мен газеттер сұрыпталды, қажет болған жағдайда жойылды және маршрут бойындағы қалалардағы пошта бөлімдеріне жіберілді. Тіркелген пошта да қарастырылды. Алғашыдан поштаны ұрлауды болдырмау үшін қызмет кезінде ереже бойынша пистолет алып жүру талап етілді.
Стандарттау
RPO клерктеріне қойылатын физикалық және психикалық талаптарға байланысты, Темір жол пошта қызметі барлық RPO вагондарына стандартталған еден жоспарлары мен жиһаздарды қабылдауға ынталандырды, алғашқы жоспарлар 1885 жылы жарияланды. RMS сондай-ақ кеңсе қызметкерлеріне поштаның мекенжайларын көруге көмектесетін жарықтандыру құрылғыларын жақсартуға ұмтылды, алдымен 1880 жылдары рефлекторларды жақсарту арқылы, содан кейін 1890 жылдары май шамдарын тоқтатуды және 1912 жылы электр жарығымен алғашқы тәжірибелерді жүргізуді ұсынды. Жұмысшылардың қауіпсіздігі де RMS үшін маңызды болды, жұмыспен байланысты жарақаттар туралы алғашқы толық статистика 1877 жылы жарияланды. XIX ғасырдың екінші жартысында көптеген RPO вагондары оларды иеленген немесе басқарған темір жолға қарамастан, біркелкі түс схемасында боялды. Көбінесе ақ түске боялып, жиегі қызыл, көк немесе сары түспен безендірілді, бұл вагондарды басқа вагондардан ерекшелендірді. 1890 жылдары бұл практика азайды, себебі теміржолдар RPO вагондарын қалған жолаушылар вагондарымен үйлесімді бояды. 1893 жылы Чикагода өткен Колумбия көрмесінде көрсетілген RPO вагоны ертедегі ақ түс схемасының соңғы сақталған мысалының бірі болып табылады. Жолаушылар вагондарының дамуымен қатар, RPO вагондары да дамыды. RPO вагондарының алғашқы жобалары жеңіл жүк вагондарының шассиі мен корпусына негізделген, бұл кейде пойыздар апатқа ұшырағанда RMS қызметкерлері үшін қатаң салдарға әкелді. 1900 жылдан 1906 жылға дейін RPO вагондарында қызмет атқарып жүрген кезде 70 жұмысшы пойыз апаттарынан қаза тапты, бұл мықты болат вагондарға деген қажеттілікті тудырды. RMS 1912 жылы автомобиль дизайны үшін алғашқы стандарттарын әзірледі, бұл мәселенің бір бөлігін шешуге бағытталған. 1912 жылы Темір жол пошта қызметі жаңа вагондарға қойылатын беріктік талаптарының жиынтығын жасады, бұл автомобиль құрастыру компанияларын вагондардың негізгі құрылымдық элементтері мен шассиі үшін болатты пайдалануға итермелеу мақсатында жасалды. Талаптардың негізгі бөлігі – әрбір вагон кем дегенде 400 000 фунт буферлік күшке төтеп беруі керек еді. Бұл талап 1938 жылы стандарттарды жаңарту кезінде 800 000 фунтқа дейін екі есеге артты. 1945 жылы талаптар тағы да күшейтілді, алюминийді каркас пен негізгі құрылымдық элементтерде пайдалануға тыйым салынды. 1945 жылғы түзетулер сонымен қатар соқтығысу жағдайында вагондардың біріне-бірі кіріп кетуін болдырмау үшін соңғы тіреулерге қойылатын талаптарды да қамтыды. Темір жол вагондарының өндірушілері бұл талаптарды қабылдап, оларды өндірген барлық жолаушылар вагондарына енгізді. 800 000 фунт буферлік жүктеме және соңғы тіреулерге қойылатын талаптар кейіннен 1956 жылдың 1 сәуірінен бастап барлық жолаушылар МУ локомотивтері үшін Мемлекетаралық сауда комиссиясы (ICC) тарапынан қабылданды. 1999 жылы АҚШ Көлік департаменті (USDOT) оларды барлық жолаушылар вагондары мен локомотивтеріне таратып берді. Көптеген RPO вагондарының ерекшелігі – пойыз тоқтамайтын шағын қалалардағы жол бойындағы пошталық краннан ілінген шығып бара жатқан поштаның былғары немесе матадан жасалған сөмкесін ұстап алуға арналған ілгек болды. Мұндай құрылғыға арналған алғашқы АҚШ патені 1867 жылдың 29 қаңтарында Огайо штатының Элирия қаласының Л. Ф. Уордқа берілді. Бұл 1838 жылы Натаниел Ворсделл Ұлыбританияда патент алғаннан кейін, Слау және Мейденхедтегі теңдестірілген Ұлыбританияның TPO-ларына пошталық сөмкелерді тоқтамай-ақ алып тастау және түсіру құрылғысы орнатылғаннан кейін бір жыл өткен соң болды. Пойыз көбінесе сағатына 70 миль немесе одан да жоғары жылдамдықпен жүргендіктен, пошта қызметкері пойыз стансадан өткен кезде жіберуге дайын сөмкесін ұстап тұратын. Ынғайлы әрекеттердің нәтижесінде, поштаны ұстап алуға арналған қолды асылған пошталық сөмкеге соқты, ал кеңсе қызметкері ашық есік алдында тұрды. Пошта сөмкесінің ортасында белдік болды, ал белдік ұстаушы қолдың жеңіл жағын тартудан сақтау үшін сөмкенің екі жағына тең салмақты поштамен дайындалды. Кіріс сөмкесі ұстап тұрған қолға соғылғанда, кеңсе қызметкері шығыс пошталық сөмкені вагоннан лақтырып жіберді, оны пойыздың астына қайтарып алмау үшін жеткілікті қашықтыққа лақтырды. Бірінші сыныпты поштаның шығып бара жатқан сөмкелері қауіпсіздік үшін құлыпталған белдікпен бекітілді. Газет-журналдар мен пошта жөнелтімдері үшін үлкен қаптар құлыптау мүмкіндігімен қолданылды. Жергілікті пошта бөлімшесінің қызметкері қаптарды және сөмкелерді алып, пошта бөлімшесіне жеткізетін. 1950 жылдары Budd компаниясы RPO-мен жабдықталған өздігінен жүретін дизель RDC-нің екі нұсқасын ұсынды: RDC 3 комбайны және RDC 4 (тек багаж / пошта / экспресс бірлігі). Бұл модельдерді New York Central, Boston & Maine, New Haven Railroad, Rock Island, Pacific Great Eastern, Northern Pacific, Canadian Pacific Railway, Canadian National және Minneapolis & St. Louis сатып алды.
Қайтарып алу мөртаңбалары
Көптеген RPO вагондарының қабырғасында пошта салуға арналған ойық болды, сондықтан пойыз стансада тоқтағанда хаттарды тікелей вагонға салуға болады, бұл бұрыштағы пошта жәшігін пайдалану сияқты еді. Ең жылдам жеткізілімді қалағандар хаттарын теміржол станциясына әкеліп, RPO арқылы жіберуге тырысты, өйткені бір түнде жеткізілімге көз жеткізе алатын еді. Осылай өңделген пошта жергілікті пошта бөлімінде жіберілгендей болып, пошта белгісін (штампын) алатын, онда пойыз нөмірі, RPO маршрутының бастапқы және соңғы станциялары, күні және RMS Railway Mail Service немесе PTS Postal Transportation Service атаулары көрсетілетін. Мұндай штамптарды жинау – көптеген филателистер мен почта тарихын зерттеушілердің хоббиі. Пошта бөліміндегі теміржол пошта қызметі 1864 жылдан 1948 жылдың 30 қыркүйегіне дейін болды. 1948 жылдың 1 қазанында ол Пошталық тасымалдау қызметі болып қайта аталды және 1960 жылға дейін жұмыс істеді. 1960 жылдан кейін теміржол пошта вагондарының маршруттары, сондай-ақ тас жол пошта вагондарының маршруттары, әуе поштасы, терминалдық теміржол пошта бөлімдері және транзиттік кеңселерді басқару Көлік бюросына берілді.
Бас тарту және қайтарып алу
Ең жақсы кезінде RPO вагондары Солтүстік Америкада 9000-нан астам теміржол бағыттарында қолданылды, жалпы ұзындығы 200 000 мильден астамды құрады. Бұл қызметтердің көп бөлігі жолаушылар пойыздарының алдында бір немесе бірнеше вагондардан тұрса, көптеген теміржолдар ірі қалалар арасында толыққанды пошта пойыздарын іске қосты; мұндай толыққанды пошта пойыздары күн сайын 300 тоннаға дейін пошта тасымалдайтын. 1948 жылдан бастап теміржол пошта кеңсесінің желісі құлдырауға бет бұрды, бірақ ол Пошта департаментінің (POD) ішіндегі қалааралық пошта тасымалдау және таратудың басты функциясы болып қала берді. Сол жылы 161 000 мильді қамтитын 794 RPO бағыты жұмыс істеді. 1962 жылдың 1 қаңтарына қарай тек 262 RPO бағыты ғана сақталды. 1942 жылы POD RPO-ның автомобильдік нұсқасын сынақтан өткізе бастады, ол жолаушылар пойыздарының қызметі жоқ бағыттарда сол мақсаттарға қызмет етуге арналған. Бұл автомобильдік пошта бөлімшесінің (HPO) көліктері бастапқыда RPO қызметін толықтыру үшін жоспарланған, бірақ 1950-ші және 1960-шы жылдары жолаушылар пойыздары тоқтатылғаннан кейін HPO көбінесе теміржол пошта бөлімшесінің вагондарын алмастырды. Соңғы қалааралық RPO қызметін Лос-Анджелес пен Сан-Бернардино, Калифорния арасындағы бағытында Pacific Electric Railway іске асырды. Пошта департаменті поштаны ірі аймақтық «секциялық орталықтарда» өңдеуге қатысты даулы саясатты қабылдағанда, поштаны адамдар емес, үлкен машиналар сұрыптады, ал қалған теміржол пошта кеңсесінің бағыттары, сондай-ақ барлық автомобильдік пошта кеңсесінің бағыттары қызметтен шығарылды. 1967 жылдың қыркүйегінде POD барлық «теміржолмен пошта» келісімшарттарын тоқтатты, барлық бірінші сыныпты поштаны әуемен, ал басқа сыныптарды автомобиль (жүк) көлігімен тасымалдауды жөн көрді. Бұл жаңалық жолаушылар пойыздарының кірісіне елеулі зиян келтірді; мысалы, Santa Fe жылдық кірісінен 35 миллион доллар (АҚШ) жоғалтты, бұл көптеген жолаушылар теміржолдарының тоқтауына тікелей себеп болды. 113 жылдық қызметтен кейін, Нью-Йорк пен Вашингтон арасындағы соңғы теміржол пошта кеңсесі 1977 жылдың 30 маусымында тоқтатылды. Пошта таңбасы бар соңғы бағыт, шын мәнінде, бір жылға созылған кемелік бағыт болды. Бұл кемелік теміржол пошта кеңсесі Виннипесуки көліндегі Уирс, Нью-Гэмпшир мен Медведь аралы арасындағы Виннипесуки көлінің RPO болды. Оның соңғы почталық мөрі 1978 жылдың 30 қыркүйегінде қойылды.
Сақтау
Көптеген RPO вагондары Солтүстік Америкадағы теміржол мұражайларында сақталған; кейбір вагондар пайдалануға дайын күйде ұсталып тұр. 1933 жылы Чикаго, Берлингтон және Куинси темір жолы өзінің бір багаж вагонын 1862 жылы Ганнибал және Сент-Джозеф темір жолында қолданылған алғашқы RPO вагондарының көшірмесі ретінде қайта жаңартып шығарды. Темір жол бұл вагонды темір жол бойындағы бірнеше қалада көрсетті; қазір ол Сент-Джозеф, Миссури штатындағы Пати үйі мұражайында орналасқан.