Кіріспе

Өсімдік түрі
Түрлер қорабы
| taxon = Dracaena draco
| image = Dracaena draco.jpg
| image caption = Канар аралдарындағы (Испания) Тенерифе аралының Икод-де-лос-Винос қаласындағы ежелгі El Drago Milenario мысалы
| status = EN
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| authority = (L.) L.
| synonyms =

Канар аралдары, Кабо-Верде, Мадейра, Марокконың батысында табиғи түрде өсетін, және мүмкін Азор аралдарына әкелінген, Драцена туысына жататын субтропикалық ағаш. Оны алғаш рет 1762 жылы Карл Линней Asparagus draco деп сипаттады. 1767 жылы ол оны жаңа Драцена туысына жатқызды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Драцена драко Макаронезия және Марокконың оңтүстік-батысында өседі, онда ол көбінесе әсемдік үшін өсіріледі. Канар және Мадейра аралдарындағы жабайы эндемикалық популяциялар қазіргі таңда тек Тенерифе мен Мадейрада ғана белгілі, себебі Гран-Канарияда жақында жабайы табиғатта жойылып кетті. Мароккодағы жабайы популяциялар оңтүстік-батыс Атлас тауларына дейін таралады. Оның Азор аралдарындағы тегі белгісіз, бірақ 1500 жылға дейін португалдықтар Мадейра мен Кабо-Вердеден әкелген тұқымдардың нәтижесі болуы мүмкін деп есептеледі, себебі кейбір жекелеген өсімдіктер Кабо-Верделік подвидіне (subsp. caboverdeana) ұқсас. Сан-Жорже аралында 200-300 өсімдік және басқа аралдарда да бірнеше өсімдік кездеседі, ал бұл популяциялардың туған жерлік екені немесе ертерек әкелінгендігі әлі белгісіз.

Қолданылуы

Қабық немесе жапырақтары кесілгенде, олар қызғылт түсті шайыр бөліп шығарады, бұл – «айдаһар қаны» деп аталатын заттардың бір көзі. Бұл ағаштың қызыл шайырларында көптеген моно және димерлік флаванды заттар бар, олар шайырдың қызыл түсіне әсер етеді. Айдаһар қанының дәстүрлі медицинада қолданылуының көптеген жағдайлары бар, бірақ *Dracaena draco* ағашынан алынған айдаһар қаны 15 ғасырға дейін белгілі болмаған. Тәжірибелер көрсеткендей, өнерде қолданылған айдаһар қанының көп бөлігі бұрын *Daemonorops* туысына жатқызылған *Calamus* туысына жататын түрлерден алынған. *Dracaena draco* және *Dracaena cinnabari* ағаштарынан алынған айдаһар қанын 10 құраушының айырмашылығы және *Dracaena draco* ағашында кездеспейтін басты флавоноид DrC11 арқылы ажыратуға болады. Гванч тайпасы Тенерифе аралындағы бір дана ағашқа табынып, оның ішін ойып кішкентай ғибадатхана жасаған. Гумбольдт сапары барысында оны көрген. Ағаштың биіктігі 21 метр, айналасы 14 метр болған және оның жасы 6000 жылға жуық деп есептелген. 1868 жылы болған дауылда ағаш қирап кеткен.

Өсіру

Драцена драко паркте, бақта және құрғақшылыққа төзімді, суды үнемдейтін, тұрақты ландшафт жобаларында сәндік ағаш ретінде өсіріледі және кеңінен қолжетімді. Ол Корольдік бау-бақша қоғамының «Бау-бақшаның еңбегі» сыйлығына ие болды. 2017 жылы Ангра-ду-Героисмо (Терсейра аралы) қаласында 200 аждаһа ағашы отырғызылды. Азор аралдарындағы Пико аралындағы Шарап мұражайында Макаронезияда осы түрдің ең көп шоғырланған орындарының бірі бар, олардың кейбіреулері 100 жылдан астам.

Символизм

Драцена драко көк шағаламен бірге Тенерифе аралының табиғи символы болып табылады.

Жалпы әдебиеттер

Архив: Драцена драко туралы мәліметтер парағы. Мароккодағы драцена драко (фотосуреттер галереясы). Драцена драконың климаттық талаптары оның таралған ареалымен анықталады: әлемдегі ең солтүстік ағаш, 40° теңіз еніне жуық, Азор аралдарының солтүстігі және әлемдегі ең оңтүстік айдаһар ағашы, 38° теңіз еніне жуық, Виктория, Австралия (фотосуреттер). Бенабид, А. & Кузин, Ф. (1997). Айдаһар ағашы (Dracaena draco subsp. ajgal Бенабид және Кузин) Мароккодағы популяциялары: таксономиялық, биогеографиялық және фитосоциологиялық ерекшеліктері. Ғылым академиясының хабарлары III сериясы – Өмір ғылымдары 320(3): 267–277.