Амос Итон: Америка ботанигі, геологі және педагогының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Американдық ботаник, геолог және педагог. Американдық Азамат соғысы офицері.

Полли Томас 1799 жылы, Салли Кэди 1803 жылы дүниеге келді. Итон 1824 жылы Стивен ван Ренсселер III-мен бірлесіп "ғылымды өмірдің күнделікті мақсаттарына қолдану" мақсатында Ренсселер мектебін құрды. Оның 18-шы ғасырдағы кітаптары – Америка Құрама Штаттарын жүйелі түрде зерттеуге ұмтылған алғашқы жариялымдардың бірі болды және олар барлығы түсінетін тілде жазылған. Оның 1820 жылдардағы ботаникалық оқу зертханасы – елдегі алғашқы осындай орталық болды. Итонның танымал лекциялары мен жазбалары көптеген ойшылдарға, әсіресе әйелдерге әсер етті, ол оларды эксперименталды философия бойынша ашық лекцияларына қатысуға шақырды. Эмма Уиллард Трой әйелдер семинариясын (Эмма Уиллард мектебін), ал Мэри Мейсон Лион Маунт Холиоке әйелдер семинариясын (Маунт Холиоке колледжін) құрды. Итон 1842 жылы қайтыс болғанға дейін Ренсселерде аға профессор қызметін атқарды.

Өмір

Амос Итон 1776 жылдың 17 мамырында Нью-Йорк штатының Чатем қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, капитан Абель Итон, жайлы жағдайдағы фермер болған. Ол 1635 жылы Англияның Довер қаласынан келген Джон Итонның ұрпағы еді. Амос Итонның табиғатқа деген құштарлығы ерте жасынан-ақ көрінді, он алты жасында жерді зерттеу үшін өз компасын және тізбегін жасады. Итон Уильямстаунға Спенсертауннан келген доктор Дэвид Поттермен бірге, Уильямс колледжінде білім алу үшін жіберілді. 1799 жылы табиғаттанудан жоғары бағамен бітіргеннен кейін, сол жылдың қазан айында Полли Томасқа үйленді. 1802 жылы ол қайтыс болды, оған бір ұл қалды. 1805 жылы ол Салли Кэдиге үйленді, одан бес ұлы болды. Нью-Йоркте Итон табиғатты зерттеушілер Дэвид Хосак және Сэмюэл Л. Митчиллмен байланыс жасады және олардың ықпалымен табиғат ғылымдарына, әсіресе ботаникаға қызығушылық танытты. Дегенмен, Итон заңгерлік мансапты таңдады және Спенсертауннан келген Элиша Уильямс пен Нью-Йорктен келген Джосайя Огденпен заң оқуға келісім жасады. 1802 жылы ол адвокаттыққа қабылданды, ал 1804 жылы Нью-Йорк Жоғарғы сотында іс жүргізуге рұқсат алды. Итон адвокат және Нью-Йорктегі Кэтскилде жер агенті болып жұмыс істеді. Ол жер спекуляциясына тереңінен араласты және 1810 жылы жалған құжат жасау айыбымен айдалып, мүмкін, ипотекаға салынған мүлікті пайдаланып несие алуының нәтижесінде. Ол кінәлі деп танылды және Гринвич Виллидждегі мемлекеттік түрмеде, Ньюгейт түрмесінде, бес жылға жуық уақыт өткізді. Түрмеде ол жас Джон Торримен достық қарым-қатынас орнатты, оның әкесі қалалық кеңесші және түрмедегі қаржылық агент болды. Торри Итонға кітаптар әкеліп, ал Итон өз кезегінде оның шәкіртіне ботаниканың негіздерін үйретті. 1815 жылы Нью-Йорк губернаторы Дэниел Томпкинс оны кешіріп босатты. 1815 жылы босатылғаннан кейін Итон Нью-Хейвенге Йель колледжіне Бенджамин Силлиман мен Илай Айвздің басшылығымен ботаника, химия және минералогияны оқуға көшті. Содан кейін ол Уильямс колледжіне оралып, студенттерге ботаника, минералогия, зоология және геология бойынша дәрістер мен қосымша сабақтар берді және ботаникалық сөздік жариялады. 1817 жылы ол Солтүстік штаттар үшін Ботаника нұсқаулығын жариялады, бұл аймақтың алғашқы толық флорасы болды және ақырында сегіз рет қайта басылды. Уильямс колледжінен дәрістер Жаңа Англия мен Нью-Йорктің үлкен қалаларында курстар түрінде, практикалық сабақтармен кеңейтілді. Ол 1818 жылы губернатор Девитт Клинтонның шақыруымен Эри каналын салуға байланысты штаттың геологиясы туралы бірқатар дәрістер оқу үшін Нью-Йоркке оралды. Бұл дәрістерді тыңдаған заң шығарушылардың арасында Стивен Ван Ренсселер III болды, ол оны Альбани округінің геологиялық зерттеуін жасауға жалдады, содан кейін канал салынған аумақтың көп бөлігінің геологиялық зерттеулері жүргізілді. Ақырында Итон Буффалодан Бостонға дейінгі аралықты елу шақырымға дейін зерттеді. Итон Ленокс академиясында және Кастлтондағы Медициналық колледжде баяндама жасады, онда ол 1820 жылы табиғи тарих профессоры болып тағайындалды. Ол Трояда лекциялар оқып, тәжірибелік сабақтар берді, Табиғат тарихы лицейінің негізін қалады. 1820 және 1821 жылдары Итон Олбани және Ренсселэр округтерінің геологиялық және ауыл шаруашылығы зерттеулерін бастады, оларды Ван Ренсселер қаржыландырды.

Amos Eaton was born at Chatham, New York on May 17, 1776. His father, Captain Abel Eaton was a farmer of comfortable means. He belonged to a family that traced its lineage to John Eaton, who arrived from Dover, England in 1635, settling two years later in Dedham, Massachusetts Bay Colony. Amos Eaton showed early preference for nature, by the age of sixteen constructing his own compass and chain to survey land as a chain bearer. Eaton was sent to Williamstown with the Rev. Dr. David Potter, of Spencertown, to study at Williams College. After graduating in 1799 with high marks in natural philosophy, he married the Polly Thomas in October the same year. She died in 1802, leaving him a son. In 1805 he married Sally Cady who bore him five sons. In New York, Eaton formed an association with naturalists David Hosack and Samuel L. Mitchill and under their influence, he became committed to the natural sciences, and in particular botany. Nevertheless, Eaton pursued a legal career and arranged to study law with Elisha Williams, of Spencertown, and Josiah Ogden, of New York. In 1802 he was admitted to the bar and in 1804 received permission to practice before the Supreme Court of New York. Eaton worked as a lawyer and as a land agent in Catskill, New York. He became deeply involved in land speculation and was charged with forgery in 1810, possibly as a result of securing a loan using property that was already mortgaged. He was found guilty and spent nearly five years in Newgate Prison, the state penitentiary at Greenwich Village. While in prison he formed a friendship with a young John Torrey, whose father was a city alderman and fiscal agent for the prison. Torrey would bring Eaton books while Eaton in turn would tutor his protege in the basics of botany. In 1815 he was released with a pardon from Daniel D. Tompkins, the governor of New York. On his release in 1815, Eaton moved to New Haven at Yale College to take up the study of botany, chemistry and mineralogy under the tuition of Benjamin Silliman and Eli Ives. He then returned to Williams College to offer a course of lectures and volunteer classes of the students on botany, mineralogy zoology, and geology and published a botanical dictionary. In 1817, he published his Manual of Botany for the Northern States, the first comprehensive flora of the area; it ultimately went through eight editions. From Williams College the lectures were extended, in the shape of courses, with practical instructions to classes, to the larger towns of New England and New York. He returned to New York in 1818 following Governor DeWitt Clinton's invitation for him to deliver a series of lectures on the state's geology to the New York State Legislature in connection with the building of the Erie Canal. Among the legislators who heard these lectures was Stephen Van Rensselaer III, who hired him to produce A Geological Survey of the County of Albany, which was followed by geological surveys of much of the area through which the canal was built. Ultimately, Eaton completed a survey fifty miles wide from Buffalo to Boston. Eaton delivered talks at the Lenox Academy and the Medical College at Castleton, Vermont, where he was appointed professor of natural history in 1820. He gave lectures and practical instructions in Troy, laying the foundation of the Lyceum of Natural History. In 1820 and 1821, Eaton initiated geological and agricultural surveys of Albany and Rensselaer counties, which were financed by Van Rensselaer.

Ренсселлер мектебі

1824 жылы Ренсселер мектебін бірлесіп құрғаннан кейін Ван Ренсселер Итонды химия, тәжірибелік философия, геология, геодезия және "қалалық шенеуніктер мен қазылардың қызметін реттейтін заңдар" пәндерін оқытуға тағайындады. Итонның басты назары студенттерді ғылымды оқытуға және тәжірибелік демонстрациялар арқылы оның қолданысын Нью-Йорк штатының шаруа қожалықтарына жеткізуге даярлау болды, бұл мақсат Ұлыбританияның механикалық институттары мен лицей қозғалыстарының пайдалы білімді тарату идеяларымен үйлеседі. Осының салдарынан Итонның оқыту жүйесі дәстүрлі гуманитарлық колледждерге үлкен сынға ұшыратты, тіпті оларға өз оқу бағдарламаларын кеңейтіп, инженерлік және ғылыми факультеттерді немесе мектептерді құруға итермеледі. Итонның тәжірибесіне қатысқан сегіз жас қыз Троя әйелдер семинариясында білім алуын жалғастырды. Итон болашақтағы көрнекті ғалымдарды тәрбиеледі және көптеген педагогтарға дәріс оқыды. Бүгінде Амос Итон ғимараты математика факультетіне орналасқан, ал Амос Итон профессурасы институттағы факультеттік қор болып табылады. Амос Итон креслосын студенттер 1839 жылы Амос Итонға сыйлаған, бірақ кейіннен Итон отбасы оны институтқа қайтарды.

Жеке өмір

Бірінші әйелі Поли Томас қайтыс болғаннан кейін, Итон 1803 жылы Салли Кейдиге қайта үйленді, ол оған бес ұл сыйлады. Ол қайтыс болғаннан соң, 1816 жылы Анна Брэдлиге қайта үйленді, одан үш ұлы мен екі қызы дүниеге келді. Ол да қайтыс болғаннан кейін, Итон 1827 жылы Алиса Джонсонға үйленді, ол оған бір ұл тауып, одан шамамен төрт жылға дейін өмір сүрді. Оның үш баласы табиғаттануға бейімділік танытты. Езекия Хулберт Итон (1809-1832) Трансильвания университетінде химик болды, бірақ жиырма үш жасында қайтыс болды. Майор-генерал Амос Биби Итон (1806-1877) – АҚШ армиясының офицері және табиғаттануға қызығушылық танытқан адам. Сара Кейди Итон (1818-1881) Иллинойс штатының Монтичелло қаласындағы қыз балалар семинариясында жаратылыстану ғылымдары мен заманауи тілдерді оқытты. Итонның немересі Дэниел Кейди Итон (1834-1895) 1860 жылдары Йель колледжінде ботаникадан сабақ берді.