Кіріспе
Америкалық педагог (1799–1888)
Амос Бронсон Алкотт (/ɔː//l//k//ə//t/; 29 қараша 1799 – 4 наурыз 1888) – американдық мұғалім, жазушы, философ және реформатор. Алкотт педагог ретінде жас оқушылармен өзара әрекеттесудің жаңа тәсілдерін дамытты, әңгімелесу стиліне баса назар аударды және дәстүрлі жазалаудан бас тартты. Ол адам рухын жетілдіруді мақсат тұтты және осы мақсатта өсімдіктерге негізделген диетаны қолдады. Сонымен қатар, ол құлдыққа қарсы күрескен және әйелдер құқықтарын жақтаған. 1799 жылы Коннектикут штатының Уолкотт қаласында дүниеге келген Алкотт, саяхатшы сатушы болып жұмыс істеуге тырысқанға дейін минималды ғана формалды білім алды. Оның ойынша, көшпелі өмір салты оның рухани жағдайына кері әсер ететін болғандықтан, ол мұғалімдікке көшті. Алайда, оның инновациялық әдістері көптеген дауларды тудырды және ол ұзақ уақыт бір орында тұра алмады. Оның ең танымал оқыту орны Бостон қаласындағы Темпл мектебі болды. Бұл мектептегі тәжірибесі «Мектеп жазбалары» және «Жергілікті хабарлар туралы балалармен әңгімелер» атты екі кітапқа жазылды. Алкотт Ральф Уолдо Эмерсонмен достық қарым-қатынас орнатып, трансцендентализмнің маңызды тұлғасына айналды. Дегенмен, оның осы қозғалысты қолдаған жазбалары мағынасыздықтары үшін көп сынға ұшырады. Адамның жетілуі туралы идеяларына негіздеме жасап, Алкотт Fruitlands-ты құрды – трансцендентализмнің қоғамдық өмірге қатысты тәжірибесі. Жоба жеті айдан кейін сәтсіз аяқталды. Алкотт пен оның отбасы өмірінің көп бөлігінде қаржылық қиындықтармен күресті. Бұл тұрғысынан, ол білім беру жобаларына назар аударуын жалғастырып, өмірінің соңында 1879 жылы жаңа мектеп ашты. Ол 1888 жылы қайтыс болды. Алкотт 1830 жылы Эбби Мэйге үйленді және олардың төрт қызы болды. Олардың екінші қызы Луиза Мэй болды, ол 1868 жылы жарық көрген «Кішкентай әйелдер» романында отбасымен байланысты өмірлік тәжірибесін көркемдеп суреттеді.
Ерте өмір
Жаңа Англияның тумасы Амос Бронсон Алкотт 1799 жылғы 29 қарашада Коннектикут штатының Вулкотт қаласында (бұрын "Фармингбери" деп аталған) дүниеге келді. Оның ата-анасы – Джозеф Чатфилд Алкотт және Анна Бронсон Алкотт. Отбасының үйі Спиндел Хилл деп белгілі бір аймақта орналасқан еді, ал әкесі Джозеф Алкокс, әулетін Массачусетс штатының шығысындағы колониялық қоныс салушылар дәуіріне дейін жегізді. Бастапқыда отбасы атын "Алькок" деп жазған, кейін "Алькокке", содан соң "Алькокс" деп өзгертіпті. Сегіз баланың үлкені Амос Бронсон кейіннен жазуын "Алкотт" деп өзгертті және есімін қысқартты. Алты жасында кішкентай Бронсон қала орталығындағы бір бөлмелі мектепте білім алды, бірақ оқуды анасының көмегімен үйде үйренді. Мектепте тек оқу, жазу және орфографиядан сабақ берілді, ол 10 жасында осы мектепті тастап кетті. 13 жасында оның әйелі, пастор Тиллотсон Бронсон, Алкотты Коннектикут штатының Чешир қаласындағы үйіне шақырды, оны білім беру үшін және колледжге дайындау үшін. Бірақ Бронсон бір айдан кейін оны тастап, содан бері өзімен-өзі білім алды. Ол көптеп қарым-қатынас жасамайтын, жалғыз жақын досы – көршісі және екінші туысы Уильям Алкотт еді, олар кітаптар мен ой-пікірлерін бөлісіп жүрді. Бронсон Алкотт кейіннен Спиндел Хиллдегі балалық шағын еске алып былай деді: "Ол мені таза ұстады. Мен төбелердің арасында өмір сүрдім. Құдай мені далада жүргенімде сөйлетті". 15 жасынан бастап ол жақын маңдағы Плимут қаласындағы сағатшы Сет Томаспен жұмыс істеді. 17 жасында Алкотт мұғалімдік куәлікті алу емтиханын тапсырды, бірақ мұғалімдік жұмыс табу қиын болды. Басында ол бұл мамандықты лайықты деп ойлады, бірақ көп ұзамай рухани жағдайына алаңдады. 1823 жылғы наурыз айында Алкотт бауырына былай деп жазды: "Саудамен айналысу – Құдайға қызмет ету үшін қиын, бірақ Мамонға қызмет ету үшін өте қолайлы". Өмірінің соңында ол осы оқиғаны "Жаңа Коннектикут" атты кітабында көркемдеп суреттеді, ол 1881 жылы жарыққа шыққанға дейін тек достары арасында ғана таралды.
Ертедегі мансабы мен үйлену
1823 жылдың жазында Алкотт Коннектикутқа қарызымен оралды, соңғы екі сәтсіз сауда сапарынан кейін әкесі оған көмектескен еді. Ол Чильсон ағасының көмегімен Чеширде мұғалім болып жұмысқа орналасты. Ол мектепті реформалауға бірден кірісті. Оқушылар отыратын орындықтарға арқалықтар қосты, жарықтандыру мен жылытуды жақсартты, жатқа жаттауға баса назар бермей, әр оқушыға жеке тақташа берді – мұның бәрін өзі төледі. Алкотт швейцариялық педагог Иоганн Генрих Песталоццидің білім беру философиясымен әсерленді және тіпті мектебін «Чешир Песталоцци мектебі» деп атады. 1827 жылдың 6 қарашасында Алкотт Коннектикут штатындағы Бристольде сабақ беруді бастады, ол Чеширде қолданған әдістерін сақтап қалды, бірақ қауымдастықтың қарсылығы тез пайда болды; ол 1828 жылдың наурызына дейін жұмыссыз қалды. 1828 жылдың 24 сәуірінде Бостонға көшіп келді және бірден әсерленді, қалаға «әділеттілік күнінің шуағы көтерілген жер» деп сипаттады. Екі айдан кейін, 23 маусымда Салем көшесіндегі балалар мектебін ашты. Эбби Мей оның оқытушысының көмекшісі болуға өтініш берді, бірақ олар отбасының келісімінсіз құдаланды. Олар 1830 жылдың 22 мамырында Король шіркеуінде үйленді; ол 30 жаста, ал ол 29 жаста еді. Оның бауыры рәсімді өткізді, содан кейін оның әкесінің үйінде шағын той болды. Үйленгеннен кейін Алкоттар Бостонның 12 Франклин көшесіне көшіп келді, бұл миссис Ньюэлл басқаратын пансионат еді. Осы кезде Алкотт құлдыққа деген жек көрушілігін алғаш рет ашық білдірді. 1830 жылдың қарашасында ол Уильям Ллойд Гаррисонмен бірге кейін «алдын ала құлдыққа қарсы қоғам» деп аталатын қоғамды құрды, бірақ ол Гаррисоннан өзгеше, қарсылық танытпады. Алкотт Бостонның сақшылық комитетінің мүшесі болды. Алкоттың мектебінде оқушылар саны азайғанда, Рубен Хайнс III есімді бай квакер оған және педагог Уильям Расселлға Пенсильванияда жаңа мектеп ашуды ұсынды. Мектеп Германтаунда құрылды және Хайнс Алкоттарға тегін үй ұсынды. Алкотт пен Расселл бастапқыда бұл аймақтың білім берудегі прогрессивті тәсілдеріне қолайлы болмайтынынан қорқып, мектепті жақын маңдағы Филадельфияда құруды қарастырды. Осы жерде олардың тұңғыш қызы, Анна Бронсон Алкотт деп атаған балалары 1831 жылдың 16 наурызында дүниеге келді. Жұптың жалғыз ұлы 1839 жылдың 6 сәуірінде дүниеге келді, бірақ бірнеше минуттан кейін қайтыс болды. Анасы: «Толыққанды, жақсы ұл туды, бірақ тірі емес» деп жазды. Осы Германтаунда жұптың екінші қызы дүниеге келді. Луиза Мэй Алкотт 1832 жылдың 29 қарашасында, жарты сағаттан кейін, әкесінің туған күнінде дүниеге келді. Бронсон оны «Ана туған кездегіден де жақсы, сау бала» деп сипаттады. Алайда Германтаун мектебінің жағдайы нашарлай бастады, жақын жерде тек сегіз оқушы қалды. Олардың меценаты Хайнс Луиза туылмай тұрып қайтыс болды. Ол оқушыларды іздеуге көмектесіп, тіпті кейбіреулерінің оқу ақысын төледі. Эбби жазғандай, оның өлімі «біздің барлық үмітімізді жойды». 1833 жылдың 10 сәуірінде отбасы Филадельфияға көшіп келді, Алкотт Бостонның оның идеяларын дамытуға ең қолайлы орын деп сенді. Ол қолдау үшін теолог Уильям Эллери Ченнингке жүгінді. Ченнинг Алкоттың әдістерін мақұлдады және оның қызы Мэриді қоса, оқуға түсуге студенттер табуға көмектесетінін уәделеді. Сонымен қатар, Ченнинг судья Лемуэль Шоу мен Бостон мэрі Джозиа Квинсидің көмегін алды.
The couple's only son was born on April 6, 1839, but lived only a few minutes. The mother recorded: "Gave birth to a fine boy full grown perfectly formed but not living". It was in Germantown that the couple's second daughter was born. Louisa May Alcott was born on her father's birthday, November 29, 1832, at a half hour past midnight. Bronson described her as "a very fine healthful child, much more so than Anna was at birth". The Germantown school, however, was faltering; soon only eight pupils remained. Their benefactor Haines died before Louisa's birth. He had helped recruit students and even paid tuition for some of them. As Abby wrote, his death "has prostrated all our hopes here". On April 10, 1833, the family moved to Philadelphia, Alcott began to believe Boston was the best place for his ideas to flourish. He contacted theologian William Ellery Channing for support. Channing approved of Alcott's methods and promised to help find students to enroll, including his daughter Mary. Channing also secured aid from Justice Lemuel Shaw and Boston mayor Josiah Quincy Jr.
Эксперименталды педагог
22 қыркүйекте 1834 жылы Алкотт шамамен 30 оқушыдан тұратын мектеп ашты, олардың көп бөлігі бай отбасылардан болатын. Мектеп, сабақтар Бостон қаласындағы Тремонт көшесіндегі масондық ғибадатханада өткендіктен, «Храм мектебі» деп аталды. Оның ассистенті Элизабет Палмер Пибоди болды, кейіннен оны Маргарет Фуллер алмастырды. Мэри Пейбоди Манн бір кезде француз тілінен сабақ берді. Алкоттың «оқулықтарды қолданбай, әңгіме арқылы оқыту» әдісі, Киелі кітапқа деген күмәнді көзқарасы және сыныптарына «қоңыр терілі қызды» қабылдауы мектепке қысқа ғана уақытқа даңқ әкелді, бірақ кейін оған жаман ат шықты. 1830 жылға дейін жазуды оқыту негізінен грамматика, орфография, сөздік қоры, қаламгерлік және ересектердің мәтіндерін көшіру бойынша жаттығулардан тұрды. Алайда, сол онжылдықта Алкотт сияқты прогрессивті реформаторлар, Песталоцци, Фридрих Фрёбель және Иоганн Фридрих Гербарттың ықпалымен, студенттердің жеке тәжірибелеріне негізделген шығармаларды жақтауды бастады. Бұл реформаторлар оқуды ережелермен бастауға қарсы болды және студенттердің өмірдегі оқиғаларын жеке түсіну арқылы жазуды үйренуін қалаған. Алкотт өзін-өзі талдауға негізделген оқытуды дамытуға тырысты, лекциялар мен жаттығулардың орнына әңгімелесуге және сұрақтар қоюға баса назар аударды. Үй ішіндегі шиеленісті азайту үшін құрылған отбасылық «пошта» идеясын сипаттаған Эбби Мэй де осындай қызығушылық танытты: «Бұл балаларға, тіпті баршамызға да ой-пікір мен сезімдерімізді күнделікті алмасуға мүмкіндік береді деп ойладым». Алкотт жазу мен оқумен қатар «рухани мәдениет» сабақтарын өткізді, оның ішінде Ізгі хабарларды түсіндіру және жазу оқытуда пәнді оқытуды жақтады. Ол тіпті оқу бөлмесін оқуға ынталандыратын көрнекі элементтермен безендірді: суреттер, кітаптар, ыңғайлы жиһаз, Платон, Сократ, Иса және Уильям Эллери Ченнингтің бюстері немесе портреттері. Алайда, үш жасқа келгенде анасы оның атын өзінің анасының атымен Элизабет Сеуолл Алкоттқа өзгертті, мүмкін, Бронсон Алкотт пен Элизабет Палмер Пибоди арасындағы жақындағы араздыққа байланысты. 1835 жылдың шілдесінде Пибоди Храм мектебінің көмекшісі ретіндегі қызметі туралы есебін «Мектеп туралы жазба: Рухани мәдениеттің жалпы қағидаларын мысалға келтіреді» деген атпен жариялады, ол 1836 жылдың желтоқсан айының соңында жарық көрді. Бостондық Daily Advertiser газетінде Натан Хейл Алкоттың Исаның бойда тууынан бастап сүндетке дейінгі маңызды тақырыптар туралы «жағымсыз және ойсыз әңгімелесуін» сынады. Джозеф Т. Букингем Алкотты «ақылынан адасқан немесе ақылсыз» және «білімі жоқ және өзін-өзі алдаушы шарлатан» деп атады. Кітап жақсы сатылмады; Бостондық заңгер 750 данасын қоқыс қағазы ретінде пайдалану үшін сатып алды. Храм мектебі баспасөз беттерінде кеңінен айыпталды. Олкоттың азаматтарының бірі – Джеймс Фриман Кларк болды және Бостондық мерзімді басылымдардың қатал реакциясына қарсы оны қорғады. Алкот көпшілік пікірінен қабылданбады және 1837 жылдың жазында Маргарет Фуллер Род-Айленд штатының Провиденске көшіп кеткеннен кейін оның тек 11 оқушысы қалды және көмекшісі болмады. Бұл дау көптеген ата-аналарды балаларын мектептен алып кетуіне әкелді, ал мектеп жабылып қалған кезде Алкотт қаржылық қиындыққа тап болды. Ол клубтың екінші отырысына қатысып, үшіншісін өткізді. Фредерик Генри Хедж осыған ұқсас: «шын мәнінде клуб болған жоқ, тек бірдей ойлы ерлер мен әйелдердің кейде-кейде кездесуі ғана болды» деп жазды. 1840 жылдың сәуір айының соңында Эмерсонның ықпалымен Алкотт Конкорд қаласына көшіп келді. Ол Эмерсонның үйінен жаяу арақашықтықта жылына 50 долларға үй жалдады. Ол оны «Көкшелер үйі» деп атады. Алкоттың философиясын қолдайтын Эмерсон оның жазуына көмектесуді ұсынды. Бұл қиын міндет болды. Мысалы, «Психе» эссесін бірнеше рет қайта қарағаннан кейін (Алкоттың қыздарын қалай тәрбиелегені туралы есебі), Эмерсон оны жариялауға болмайтындық деп шешті. Алкотт сонымен қатар неміс жазушысы Иоганн Вольфганг фон Гётенің еңбектері үлгісінде жазылған сериялық шығармалар жазды, олар трансценденталистердің «Диал» журналында жарияланды. Эмерсон сол кездегі редактор Маргарет Фуллерге Алкоттың «Орфикалық сөздер» деп аталатын шығармасы «әділ және тіпті ұлы» болуы мүмкін деп жазды. Мысалы:
Табиғат рухта жылдам. Мәңгілік систола мен диастола кезінде тірі толқындар өздерінің мистикалық ағысында ағза мен тамырларды тәндейді. Оның пульсациясы бір сәт тоқтаса, жаратылыс өзі бірден хаос пен көрінбеушілікке қайта оралады. Көрінетін әлем – бұл рухани топан судың ең шекті толқыны, ағысы – өмір, кері ағысы – өлім, шығысы – ой, және қосылысы – жарық. Ұйымдастыру – тәнге қатысты шектеу, дене – Құдайдың атомы. Эмерсонның қаржылық қолдауымен және отбасын бауыры Юниусқа тапсырып, Алкотт 1842 жылдың 8 мамырында Англияға сапарға шықты. Мұнда ол Алкоттың Храм мектебі әдістеріне негізделген Лондоннан тыс жердегі тәжірибелік мектептің қолдаушылары Чарльз Лейн мен Генри С. Райтпен кездесті. Лейннің күлдіреуші көзқарастарына ықпал еткен Алкотт, Президент Тайлердің Техасты құл аймағы ретінде қоса аннексиялау жоспарына қарсы тұрып, жер салығын төлеуден бас тартты. Эбби Мэй 1843 жылдың 17 қаңтарындағы күнделігіне: «Біраз қызығушылық тудырған күн, өйткені Алкотт қалалық салығын төлеуден бас тартты… Біраз уақыт түрмеге қамалуды күткеннен кейін, оның досы төлегеніне көз жеткізді. Осылайша біз оның қатысуынан зардап шегуден және принциптері үшін күресуінің жеңісінен сақталдық» деп жазды. Бұл оқиға Генри Дэвид Тороға шабыт берді, оның ұқсас наразылығы 1,50 долларлық жер салығына байланысты бір түнді түрмеде өткізді және оның «Азаматтық Бұлшық» эссесіне әкелді.
text=Nature is quick with spirit. In eternal systole and diastole, the living tides course gladly along, incarnating organ and vessel in their mystic flow. Let her pulsations for a moment pause on their errands, and creation's self ebbs instantly into chaos and invisibility again. The visible world is the extremist wave of that spiritual flood, whose flux is life, whose reflux death, efflux thought, and conflux light. Organization is the confine of incarnation,—body the atomy of God. With financial support from Emerson, and leaving his family in the care of his brother Junius, Alcott departed Concord for a visit to England on May 8, 1842. There he met admirers Charles Lane and Henry C. Wright, supporters of Alcott House, an experimental school outside London based on Alcott's Temple School methods. Persuaded in part by Lane's abolitionist views, Alcott took a stand against President Tyler's plan to annex Texas as a slave territory and refused to pay his poll tax. Abby May wrote in her journal on January 17, 1843, "A day of some excitement, as Mr. Alcott refused to pay his town tax After waiting some time to be committed [to jail], he was told it was paid by a friend. Thus we were spared the affliction of his absence and the triumph of suffering for his principles." The incident inspired Henry David Thoreau, whose similar protest against the $1.50 poll tax led to a night in jail and his essay "Civil Disobedience".
Жеміс алқаптары
Лэйн мен Алкотт өз білім беру теорияларын утопиялық қоғамға кеңейту үшін бірлесіп жұмыс істеді. Дегенмен, Алкотт әлі де қарызда болатындықтан жоспарлаған қауымдастығына қажетті жерді сатып ала алмады. Лейн бір хатында: «Мен өзімнен басқа ешкімнің ақша мәселесін шеше алмайтынын көріп тұрмын», - деп жазды. 1843 жылдың мамыр айында ол Массачусетс штатындағы Гарвардта ферма сатып алды. Мүліктің жалпы құны 1800 доллар болса, ол алдын ала 1500 доллар төледі, ал қалғанын Алкотттар екі жыл ішінде төлеуге міндеттенді. Олар 1 маусымда фермаға көшіп келіп, он ескі алма ағашы бар болса да, оны үмітпен «Fruitlands» деп атады. Осы мақсатқа жету үшін олар экономикадан мүмкіндігінше алыстап, тәуелсіз өмір сүрді және өздерін «бірлескен отбасы» деп атады. Бастапқыда жануар еңбегін қанаушылық деп есептеген олар кофе, шай, алкогольді сусындар, сүт және ыстық суға тыйым салды. Алкотт бұрын жариялаған сөзінде: «Біздің шарап – су, ет – нан, дәрі – жеміс», - деген еді. Қауымдастықтың бір мүшесі Самуэль Бауэр картоп жеуден бас тартқандары үшін оларға «жерге қарай өсетін, аспанға ұмтылмаған» деген репутация берді. Киім үшін олар жануарларды өлтіру арқылы алынатын былғарыға, сондай-ақ құл еңбегінің өнімдері болған мақта, жібек және жүнге тыйым салды. Эксперименттік қауымдастық сәтті болмады, себебі жердің көп бөлігі егістікке жарамсыз еді. Алкотт: «Біздің ешқайсымыз армандаған идеалды өмірді іс жүзінде жүзеге асыруға дайын емес едік. Сондықтан біз тарап кеттік», - деп ренжіді. Оның негізін қалаушылары жиі жолға шығып тұратын, орақ кезінде Провиденс, Род-Айленд, Нью-Йорк және Нью-Хейвен, Коннектикут қалаларында лекция оқуға кетіп жатты. Жеті ай ішінде Алкотттар мен Лейндерді қоса алғанда, барлығы 13 адам ғана қосылды. Эбби Мей мен оның қыздарынан басқа, тағы бір ғана әйел – Энн Пейдж қосылды. Бір әңгімеге сүйенсек, Пейдж көршісімен бірге балық құйрығын жеп болғаннан кейін кетіп қалуын өтінген. Лейн Алкотт оны жеткілікті адамдар кәсіпорынға қосылады деп алдағанын сенді және ядролық отбасыға қарсы болды. Ол жобадан бас тартып, ұлымен бірге жақын маңдағы Шейкер отбасына көшіп кетті. Лейн кеткеннен кейін Алкотт депрессияға түсіп, үш күн бойы сөйлей де, тамақ жей де алмады. Эбби Мей Лейн оның отбасын қасақана бұзбаққа тырысқанын ойлады. Ол ағасына: «Мистер Лейннің барлық күш-жігері бізді айыруға бағытталған. Бірақ Мистер Алкотттың әкелік сезімі одан күштірек болды», - деп жазды. Фермаға соңғы төлемді жасау керек болғанда, Сэм Мей, әдеттегідей, Әби Мейдің ұсынысы бойынша, қайын сіңілісінің қарызын өтеуден бас тартты. Эксперимент сәтсіз аяқталды және Алкотттар Fruitlands-тен кетуге мәжбүр болды. Алкотт отбасы Fruitlands-тегі тәжірибелеріне риза болған жоқ. Бір кезде Эбби Мей олар мен оның қыздары Бронсонды тастап, басқа жерге көшіп кетпек екенін айтып, оны қорқытқан. Ол кезде он жастағы Луиза Мэй Алкотт кейінірек «Трансцендентальді жабайы сұлы» (1873) атты еңбегінде: «Бауырластар тобы бақша мен егістікті соқамен қаша бастады; бірақ бірнеше күннен кейін олардың құлшынысы күрт азайды», - деп жазды.
Конкордқа қайта оралу
1844 жылдың қаңтарында Алкотт отбасы Гарвардтың құрамындағы Стилл Ривер ауылына көшіп барды, бірақ 1845 жылдың 1 наурызында отбасы Конкордқа оралып, "The Hillside" деп атаған үйге қоныстанды (кейін Натаниел Хоторн бұл үйді "The Wayside" деп атады). Эмерсон мен Сэм Мей Алкотттарға үйді алуға көмектесті. Үйде тұрғанда Луиза жазуға белсенді түрде кірісіп, жеке бөлме алды. Кейін ол бұл үйге өткен жылдарын өмірінің "ең бақытты жылдары" деп еске алды; оның 1868 жылғы "Кішкентай әйелдер" романындағы көптеген оқиғалар осы кезеңге негізделген. Алкотт мүлікті жаңартып, амбарды жылжытып, үйді қызыл қоңыр түске бояды, сондай-ақ алты акрдан астам жерді күтіммен баптады. 1845 жылдың 23 мамырында Эбби Мэй әкесінің мүлігінен сома алды, ол сенім қорға салынды, бұл оған шағын қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етті. Алкотттар "The Hillside" үйінде тұрақты түрде қонақтарды қабылдады, олардың ішінде қашқан құлдар да болды, оларды Жер асты теміржолының станциясы ретінде жасырын түрде жасырды. Алкотттың құлдыққа қарсылығы 1846 жылы басталған Мексика-Америка соғысына қарсылығын күшейтті. Ол соғысты құлдықты кеңейтуге жасалған айқын әрекет деп есептеді және ел "жаулап алуға, Мексиканың алтын байлықтарын қолға түсіруге және шетелдік халықтарды бағындыруға ұмтылған халықтан" тұра ма деп сұрады. 1848 жылы Эбби Мэй оларды Конкордтан кетуге талап етті, ол оны "суық, жүрексіз, ақылсыз, жансыз" деп сипаттады. Алкотттар "The Hillside" үйін жалға беріп, Бостонға көшіп барды. Сол жерде, Вест-стриттегі Пибоди кітап дүкенінің жанында Бронсон Алкотт Маргарет Фуллердің "Әңгімелер" үлгісімен ұқсас "Адам туралы әңгімелер курсы – тарихы, ресурстары және болашағы" атты лекциялық цикл өткізді. Лекцияға қатысушылар, ерлер де, әйелдер де, әр лекция үшін үш доллар немесе барлық жеті лекция үшін бес доллар төледі. 1853 жылдың наурыз айында Алкотт Гарвард діни мектебінде он бес студентке қосымша, академиялық емес курс оқытуға шақырылды. Алкотт және оның отбасы 1857 жылдан кейін Конкордқа қайтып келді, онда ол және оның отбасы 1877 жылға дейін Orchard House-та тұрды. 1860 жылы Алкотт Конкорд мектептерінің директоры болып тағайындалды.
Азамат соғысы жылдары және одан кейінгі жылдары
Олкотт 1860 жылы алғаш рет президент сайлауында дауыс берді. 1860 жылғы 6 қарашадағы күнделігінде ол: "Таун-хауста Линкольнге және жалпы республикашылдарға дауыс бердім – бұл менің президентке және мемлекеттік қызметкерлерге берген алғашқы дауысым". Олкотт құлдықты жоюшы және радикалды Уильям Ллойд Гаррисонның досы болды. Ол 17 жасар Томас Симс, Бостонда сотталып жатқан қашқан құл үшін Венделл Филлипс басқарған митингке қатысты. Олкотт сот ғимаратына шабуыл жасауға тырысқан бірнеше адамның бірі болды; атыс естілген кезде, ол күш-жігер сәтсіз болғанымен, өз орнында тұрған жалғыз адам болды. Ол сондай-ақ Энтони Бернстің сотына қарсы наразылық білдіріп, өз ұстанымын сақтады. Бір топ Бостонның сот ғимаратының есігін бұзып, бірақ күзетшілер оларды кері қайтарды. Олкотт алға шығып, топ жетекшісі Томас Вентворт Хиггинсоннан: "Неліктен ішке кірмейміз?" – деп сұрады. Содан кейін ол тыныш түрде сот ғимаратына кірді, оған қарумен қорқытты, бірақ Хиггинсонның айтуынша, "бір қадам да жылдамдамастан" кері қайтты. 1862 жылы Луиза Вашингтонға медбике болып жұмыс істеуге көшті. 1863 жылғы 14 қаңтарда Алкотттар Луизаның ауырғаны туралы телеграмма алды; Бронсон оны үйіне алып келуге дереу аттанды, ол жерде Авраам Линкольнмен қысқаша кездесті. Луиза өзінің тәжірибесін "Аурухана эскиздері" кітабында бейнеледі. Оның әкесі бұл туралы былай деп жазды: "Луизаның әйел және жазушы ретіндегі қабілетін бағалауға ешқандай кедергі көрілмейді". Генри Дэвид Торо 1862 жылғы 6 мамырда, екі жыл бұрын Алкотттан жұқтырған аурудан қайтыс болды. Эмерсонның өтініші бойынша Олкотт Тороның жерлеуін ұйымдастыруға көмектесті, ол Конкордтағы Бірінші шіркеудің киелі орындарында өтті, бірақ Торо жиырма жасында шіркеу мүшелігінен бас тартқан еді. Эмерсон ескерткіш сөз сөйледі, ал Олкотт дайындықтарды жоспарлауға көмектесті. Хоторнның өлімінен кейін Олкотт Конкордтың көрнекті тұлғаларының азайып бара жатқанына алаңдады. Ол күнделігінде: "Көркем бейнелер бірінен соң бірі көзден жоғалып барады" – деп жазды. Келесі жылы Линкольн қаза тапты, Олкотт бұл жаңалықты "қорқынышты жаңалық" деп атады. 1868 жылы Олкотт "Аурухана эскиздеріне" құрметпен қараған баспагер Томас Найлспен кездесті. Олкотт Найлстен қызының қысқа әңгімелер жинағын басып шығара ма деп сұрады; оның орнына ол қыздар туралы кітап жазуды ұсынды. Луиза Мей бастапқыда қызығушылық танытпады, бірақ тырысып көруге келісті. "Олар 200 немесе одан да көп беттен тұратын кітапты қалайды", – деді Олкотт қызына. Соның нәтижесінде сол жылы "Кішкентай әйелдер" кітабы жарық көрді. Кітапта Алкотт отбасының қыздарының өмірден өту кезеңі суреттелген, ал әкесінің кейіпі Азаматтық соғыста үйден алыс фронттағы капеллан ретінде бейнеленген. Олкотт мүмкіндік болғанда, Америка Құрама Штаттарының әртүрлі аймақтарында кең таралған "лицейлерде" сөз сөйледі немесе шақырылған тыңдаушылар алдында сөйледі. Ол оларды "әңгімелер" деп атады, бұл рухани, эстетикалық және практикалық тақырыптарды қамтитын, көбінесе бейресми әңгімелер болды, онда ол әрқашан Эмерсон басқарған американдық трансценденталистер мектебінің идеяларын атап өтті, ол оның тұрақты қолдаушысы және сыршысы болды. Ол көбінесе Платон философиясы, рухпен тікелей қарым-қатынас арқылы сана мен жанның жарықтандырылуы, сыртқы табиғаттың рухани және поэтикалық шақырулары, сондай-ақ адам үшін тыныш көңіл-күй мен қарапайым өмір салтының пайдасы туралы талқылады.
Соңғы жылдар
Олкоттың өмірінің соңына таман жарық көрген кітаптарына «Таблеттер» (1868), «Конкорд күндері» (1872), «Жаңа Коннектикут» (1881) және «Сонеттер мен Канзонеттер» (1882) кіреді. Луиза Мэй әкесінің соңғы жылдарындағы қажеттіліктерін қамтамасыз етті. Ол қарындасы Аннаға үй сатып алды, ол Генри Дэвид Тороның соңғы тұрған үйі болған, қазір «Торо-Олкотт үйі» деп аталады. Луиза мен оның ата-анасы да Аннамен бірге тұрды. 1877 жылғы 25 қарашада әйелі Эбби Мэй қайтыс болғаннан кейін Олкотт «Орчард Хаусқа» ешқашан қайтып оралмады, себебі ол жерде өмір сүруге тым қайғылы болды. Ол Луиза Мэймен бірге естеліктер жазып, оның қағаздарын, хаттары мен күнделіктерін қарап шықты. «Осы күндердің естелігі жүрегімді ауырлатады, тіпті ұзақ жылдар бойы көңілімді қасіретпен толтырып, үмітсіздікке ұшыратқан кездерді еске алғанда», – деп жазды ол. Луиза әкесінің «тірегінен айырылып, мазасыз болғанын» айтты. Олар естелік жобасынан бас тарды, ал Луиза анасының көптеген қағаздарын өртеп жіберді. 1879 жылғы 19 қаңтарда Олкотт пен Франклин Бенджамин Санборн жаңа мектептің бағдарламасын жазып, оны елдің әртүрлі жерлеріндегі қызығушылық танытқан адамдарға таратты. Соның нәтижесінде «Конкорд философия және әдебиет мектебі» құрылды, ол 1879 жылы Олкотттың «Орчард Хаустағы» кабинетінде алғашқы сессиясын өткізді. 1880 жылы мектеп үйдің жанындағы «Hillside Chapel» ғимаратына көшірілді, онда ол әңгімелер жүргізді және жаз бойы, сексенге жуық жасқа келгенде, философия, дін және әдебиет тақырыбында лекция оқуға басқаларды шақырды. Америкадағы алғашқы ересектер білімі орталықтарының бірі саналатын бұл мектепке шетелдік ғалымдар да қатысты. Ол тоғыз жыл бойы жұмыс істеді. 1882 жылғы сәуірде Олкоттың досы және демеушісі Ральф Уолдо Эмерсон ауырып, төсекке жатып қалды. Ол оны зиярат еткеннен кейін: «Ол бұлттың артына кеткенде Конкорд адамдық сұлулығынан айырылады», – деп жазды. Эмерсон ертеңіне қайтыс болды. Олкотт өзінің соңғы жылдары Конкордты қысып, 1885 жылдан бастап Бостонның Луисбург алаңы, 10-шы үйге қоныстанды. Өмірінің соңында төсекке тірелгенде, 1888 жылғы 1 наурызда Олкоттың қызы Луиза Мэй Луисбургке келіп, оны көріп қайтты. Ол оған: «Мен жоғары көтеріліп барамын. Менімен бірге кел», – деді. Ол: «Егер мүмкін болса, келер едім», – деп жауап берді. Ол үш күннен кейін, 4 наурызда қайтыс болды; Луиза Мэй әкесінен екі күн өткен соң дүние салды.
Нанымдар
Олкотт оқушыларын тәртіпке келтіру құралы ретінде дене жазасына түпкілікті және философиялық тұрғыдан қарсы болды. Оның орнына, ғибадатхана мектебінен бастап, ол күнделікті оқушы бақылаушысын тағайындайтын. Егер оқушы бір кемшілік байқаса, оны сыныпқа хабарлап, олар бірлесіп жаза шарасын ойластыратын. Кейде Олкотт өзінің қолын кінәлі оқушыға соққы беруге ұсынды, себебі кез келген қателік мұғалімнің жауапкершілігінде екенін айтты. Оның пікірінше, осы әдіс ұят пен өкініш сезімін тудырып, дене жазасының қорқынышынан әлдеқайда артық еді. Дене "түзетуін" қолданғанда, жаза қолданылуына оқушылардың бірауыздан келісімін, тіпті жазаланатын оқушының да қолдауын талап ететін. Оның білім беру туралы теориялары «Нәрестелерді оқыту принциптері мен әдістері туралы ойлар» атты мақаласында ең толыққанды жазылған. Олкотт бала кезіндегі білім баланың «алдын ала ойланбаған ойларын және сезімдерін» шығаруға тиіс деп сенді және балалық шақтың басты мақсаты – ләззат алу екенін атап өтті. Ол білім алудың фактілерді жинақтау емес, ойлылық қабілетін дамыту екенін айтты. Олкотттың педагог ретіндегі ойлары даулы болды. Мысалы, жазушы Харриет Мартино күмәнді түрде: «Мұғалім кішкентай шәкірттерінің барлық шындықты білетінін болжайды және оның міндеті оны айқындау» деп жазды. Дегенмен, оның идеялары Америкадағы алғашқы ересектер білім беру орталықтарының бірін құруға көмектесті және болашақ ұрпақтардың либералды білім алуына негіз болды. Олкотттың көптеген білім беру принциптері бүгінгі таңға дейін сыныптарда қолданылуда, соның ішінде «ыңғайлы оқыту», өнерге баулу, музыкаға баулу, актерлік жаттығулар, тәжірибе арқылы оқыту, сыныпта тәуекелге бару, мектептердегі төзімділік, дене шынықтыру/демалыс және кішкентай балаларға білім беру. Бірнеше жыл бұрын Уильям Эллери Ченнингтің ұстанымдары Конкорд трансценденталистерінің көпшілігінің жұмысына негіз болды. 1888 жылы Олкотттың қайтысынан кейін жабылып қалған Конкорд философия мектебі 1970 жылдары, шамамен 90 жылдан кейін қайта ашылды. Ол Orchard House-тегі бастапқы ғимаратында жазғы пікірсайыс сериясын өткізуді жалғастырды, қазір оны Луиза Мей Олкотт еске алу қауымдастығы басқарады. Олкотттың көптеген идеялары либералды/радикалды бағытта деп есептелсе де, олар әлі де қоғамдағы кең таралған тақырыптар, соның ішінде вегетариандық/вегандық, тұрақты өмір салты және ұстамдылық/өзін-өзі бақылау. Олкотт өзінің тамақтануын «Пифагор диетасы» деп сипаттады: ет, жұмыртқа, май, ірімшік және сүт диетадан алынып тасталды, ал су ішу тек құдық суымен шектелді. Олкотт диета адамның жетілуіне кілт екеніне сенді және физикалық денсаулықты ақыл-ойдың жақсаруымен байланыстырды. Ол табиғаттың кемелдігін руханилықпен байланыстырды және ластануды айыптап, экологияны сақтаудағы адамзаттың рөлін көтермелеу арқылы қазіргі заманғы экологиялық қозғалысты болжады.
Сын
Олкоттың философиялық тұжырымдары тұрақсыз, бұлыңғыр немесе күрт деп сынға ұшырады. Ол философияның ешқандай жүйесін құрмаған, ал Платон, неміс мистикасы және Сэмюэл Тейлор Колридждің еңбектері арқылы сүзілген Иммануил Канттың ықпалы байқалады. Маргарет Фуллер Олкотты "көне Грецияның тыныш заманындағы философ – Бостондықтардың дүниелік адамдары Сократты Афиналықтардың дүниелік адамдары қорқынышпен қарағандай, оны да қорқынышпен қарайтын адам" деп сипаттады. Өмірінің соңында Олкот бала кезіндегі бір оқиғаны еске алды: толық күн тұтылуы кезінде ол аспанға тас лақтырып, құлап, иығын шығарып алған. Ол бұл оқиғаның өзінің "күнге қарсы күресіп, әрқашан құлайтынын" болжайтынын түсінді. Эмерсон сияқты, Олкот та әрқашан оң көзқарасқа, идеализмге және жеке ойлауға бейім болды. Ақын Джеймс Рассел Лоуэлл "Екі басқа арналған этюдтер" атты өлеңінде Олкотты "қырқылған қанаттары бар періште" деп атады. Олкот өзінің және отбасының әл-ауқатынан жоғары ұстанымдарын қойды. Мысалы, үйленуіне аз уақыт қалғанда, болашақ қайнағасы полковник Джозеф Мэй оған Роберт Оуэннің ізбасарлары – Бостон қаласындағы "Еркін зерттеушілер" қоғамы басқаратын мектепте жұмыс табуға көмектесті, ол жұмыс жылына 1000-1200 долларлық табыс әкелді. Бірақ ол олардың сенімдерімен келіспегендіктен, "Мен олармен ісім болмайды" деп жазып, бас тартты. Екінші жағынан, Олкотттар әйелдерге тәуелсіз мансапты ұстануға кеңес берілмеген заманда, әртүрлі салаларда есімдері шыққан екі қызын тәрбиеледі.