Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Білім беру қозғалысы
ересектер білім беру қозғалысы
Education movement
the adult education movement
Чаутауква (/ʃəˈtaʊkwə/) – АҚШ-тағы ересектер білім беру және әлеуметтік қозғалысы, 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында ең жоғары деңгейге жеткен. Чаутауква жиындары 1920 жылдардың ортасына дейін Американың ауылдық аймақтарында кеңінен тарады. Чаутауква бүкіл қоғамға ойын-сауық пен мәдениет әкелді, онда спикерлер, мұғалімдер, музыканттар, артистер, дін қызметкерлері және сол заманғы мамандар болды. АҚШ президенті Теодор Рузвельт Чаутаукваны "Америкадағы ең американдық нәрсе" деп жиі айтады. Бірақ ол шын мәнінде былай деді: "Осындай типикалық американдық жиынға келу – бұл жан мен денеге оң күш пен сергектік сыйлайтын көз, өйткені бұл жиын Американың ең жақсы үлгісін көрсетеді". Көптеген Чаутауква жиындары бүгінгі күнге дейін өткізіліп келеді, соның ішінде Нью-Йорк штатындағы Чаутауква қаласындағы алғашқы Чаутауква институты да бар.
Chautauqua (/ʃ//ə/'/t//ɔː//k//w//ə/ shəTAWkwə) is an adult education and social movement in the United States that peaked in popularity in the late 19th and early 20th centuries. Chautauqua assemblies expanded and spread throughout rural America until the mid 1920s. The Chautauqua brought entertainment and culture for the whole community, with speakers, teachers, musicians, showmen, preachers, and specialists of the day. U. S. President Theodore Roosevelt is often quoted as saying that Chautauqua is "the most American thing in America". What he actually said was: "it is a source of positive strength and refreshment of mind and body to come to meet a typical American gathering like this—a gathering that is typically American in that it is typical of America at its best." Several Chautauqua assemblies continue to gather to this day, including the original Chautauqua Institution in Chautauqua, New York.
Алғашқы шаутауквалар
1874 жылы методист епископтық пастыры Джон Хейл Винсент және кәсіпкер Льюис Миллер Нью-Йорк штатындағы Чаутаука көлінің жағасындағы лагерьде Нью-Йорк Чаутаука Ассамблеясын ұйымдастырды. Екі жыл бұрын Винсент, «Жексенбі мектебі журналының» редакторы, жексенбі мектебі мұғалімдерін жазғы мектеп форматында оқытуды бастаған еді. Кездесулерге үлкен қызығушылық туды. Винсент пен Миллер құрған ұйым кейіннен Чаутаука институты деп аталды. Көптеген басқа тәуелсіз Чаутаукалар да осыған ұқсас тәсілмен дамыды. Оқу-ағартушылық жазғы лагерь форматы отбасылар үшін танымал болды және бірнеше Чаутаукалар оны кеңінен қолданды. Он жыл ішінде Нью-Йорктегі орналасқан жерінің атымен аталған «Чаутаука жиналыстары» (немесе жай ғана «Чаутаукалар») Солтүстік Американың түрлі аймақтарында пайда болды. 1870 жылдары басталған Чаутаука қозғалысын 1840 жылдардағы Лицей қозғалысының жалғасы ретінде қарастыруға болады. Чаутаукалар ең жақсы орындаушылар мен лекторылар үшін бәсекелесе бастағанда, лицей бюролары оларды шақыруға көмектесті. Бүгінде ең ірі екі Чаутаука – Лейксайд Чаутаука және Чаутаука институты әр жазда мыңдаған адамды өздеріне тартады.
In 1874, Methodist Episcopal minister John Heyl Vincent and businessman Lewis Miller organized the New York Chautauqua Assembly at a campsite on the shores of Chautauqua Lake in the state of New York. Two years earlier, Vincent, editor of the Sunday School Journal, had begun to train Sunday school teachers in an outdoor summer school format. The gatherings grew in popularity. The organization Vincent and Miller founded later became known as the Chautauqua Institution. Many other independent Chautauquas were developed in a similar manner. The educational summer camp format proved popular for families and was widely copied by several Chautauquas. Within a decade, "Chautauqua assemblies" (or simply "Chautauquas"), named for the location in New York, sprang up in various North American locations. The Chautauqua movement beginning in the 1870s may be regarded as a successor to the Lyceum movement from the 1840s. As the Chautauquas began to compete for the best performers and lecturers, lyceum bureaus assisted with bookings. Today, Lakeside Chautauqua and the Chautauqua Institution, the two largest Chautauquas, still draw thousands each summer season.
Тәуелсіз шаутауквалар
Тәуелсіз Чаутауквалар (немесе "қыз Чаутауквалар") тұрақты нысандарда жұмыс істеді, көбінесе Нью-Йорктегі Чаутауква институты үлгісінде салынған, немесе ойын-сауық паркі сияқты жалға алынған жерлерде. Мұндай Чаутауквалар әдетте, жақсы теміржол байланысы бар қаланың жанындағы тартымды, шала ауылдық жерлерде құрылатын. Чаутауква қозғалысының 1920 жылдардағы өркендеу кезеңінде жүздеген мұндай орталықтар болды, бірақ содан бері олардың саны азайып кетті.
Independent Chautauquas (or "daughter Chautauquas") operated at permanent facilities, usually fashioned after the Chautauqua Institute in New York, or at rented venues such as in an amusement park. Such Chautauquas were generally built in an attractive semirural location a short distance outside an established town with good rail service. At the Chautauqua movement's height in the 1920s, several hundred of these existed, but their numbers have since dwindled.
Шаутаукван
Chautauquan журналы 1880 жылы Теодор Л. Флод құрған журнал еді. Алғаш рет Нью-Йорк штатының Джеймстаун қаласында басылып шыққан, журнал көп ұзамай Пенсильвания штатының Мидвилл қаласында орналасты, онда Флод баспахана сатып алды. Журналда христиан тарихы, жексенбілік мектеп сабақтары және Чаутаука лекциялары туралы мақалалар жарияланды. Онжылдықтың соңына қарай журнал сол кездегі танымал авторлардың (Джон Пентленд Махаффи, Джон Берроуз, Хьялмар Хьорт Бойсен) мақалаларын және сериялық оқу материалдарын (Уильям Торри Харрис пен Артур Гилманның курстары қоса) басып шығарды. Басты ұйыммен тығыз байланыста болғандықтан, ол танымал авторларға ("ақыл-ой теңізіндегі ірі балық", Фрэнк Лютер Мотт айтуынша) оңай қол жеткізе алды, бірақ Флод журналын көпшілікке тым құрғақ қылып бермеуге тырысып, мазмұнда әртүрлілікке ұмтылды. 1889 жылы журнал бағытын күрт өзгертті, Чаутауканың міндетті оқу материалы болған сериялық басылымдарды тоқтатып, тарих, өмірбаян, саяхат, саясат және әдебиет туралы мақалалармен толықтырды. Бір бөлімінде ұлттық газеттерден алынған редакциялық мақалалар, екіншісі – "Әйелдер кеңесі" болды, онда белгілі әйел жазушылардың мақалаларынан үзінділер жарияланды, бірақ бұл материалдың бәрі Чаутаука бағдарламасында міндетті оқу болып қала берді. Сол кездегі басылымдар журналды жоғары бағалады, ал Мотт "оның тақырыптарының кеңдігі шынымен де таңғажайсып, авторлар тізімі әсерлі" деп жазды. 1899 жылы Флод журналды редакциялауды тоқтатты, ал Чаутаукада білім алған журналист Фрэнк Чапин Бей оның орнына келді; журнал жалпы мақсаттағы журналдан гөрі ұйымның ресми органына айналды.
The Chautauquan was a magazine founded in 1880 by Theodore L. Flood. First printed in Jamestown, New York, the magazine soon found a home in Meadville, Pennsylvania, where Flood bought a printing shop. It printed articles about Christian history, Sunday school lessons, and lectures from Chautauqua. By the end of the decade, the magazine was printing articles by well known authors of the day (John Pentland Mahaffy, John Burroughs, Hjalmar Hjorth Boyesen), and serial educational material (including courses by William Torrey Harris and Arthur Gilman). Strongly allied with the main organization, it had easy access to popular authors ("the big fish in the intellectual sea", according to Frank Luther Mott), but Flood was wary of making his magazine too dry for popular taste, and sought variety. By 1889 the magazine changed course radically and dropped the serials that were Chautauqua's required reading, expanding with articles on history, biography, travel, politics, and literature. One section had editorial articles from national newspapers; another was the "Woman's Council Table", which excerpted articles often by famous women writers, though all this material remained required reading for the Chautauqua program. Contemporary publications regarded the magazine highly, and Mott writes, "its range of topics was indeed remarkable, and its list of contributors impressive". Flood stopped editing the magazine in 1899, and journalist Frank Chapin Bay, schooled by Chautauqua, took over; the magazine became less a general magazine and more the official organ of the organization.
Лекциялар
Лекциялар Шаутокваның басты тірегі болды. 1917 жылға дейін олар Шаутоква айналымындағы бағдарламаларды басып озды. 1913 жылға дейін реформалық сөздер мен шабыттандыратын сөздер лекцияның екі негізгі түрі еді. Кейіннен қазіргі оқиғалар, саяхат және әңгімелер тақырыптары да қосылды, көбінесе олар қызықты әңгімелермен толықтырылды.
Lectures were the mainstay of the Chautauqua. Until 1917, they dominated the circuit Chautauqua programs. The reform speech and the inspirational talk were the two main types of lecture until 1913. Later topics included current events, travel, and stories, often with a comedic twist.
Басқа да баяндамашылар
Мод Баллингтон Бут, "Түрмелердің кішкентай анасы" атымен танымал, тағы бір сүйікті аудандық артист болды. Ол түрмедегі өмірді суреттеу арқылы көрермендерін жылатып, реформа жасауға шақырды. Джейн Адамс әлеуметтік мәселелер мен Хэлл-Хаустағы жұмысы туралы сөз сөйледі. Хелен Поттер де танымал Шаутауква артисі болды. Ол әртүрлі рөлдерді сомдады, оның ішінде ер және әйел рөлдерін де ойнады. Джентиль былай деп жазады: "Поттердің таңдаған тақырыптарының алуан түрлілігі және ол ерлер мен әйелдердің бейнесін шынайы сомдай білуі ерекше. Кері көзбен қарағанда, Поттердің сомдаулары бір актерлік шоу тарихында кездесетін шабыттың қайта жаңғыруының немесе дамуының мысалы ретінде ерекше қызығушылық тудырады." Опи Ридтің әңгімелері мен қарапайым философиясы оны көрермендерге жақындастырды. Шаутауква шараларындағы басқа да белгілі спикерлер мен лекторлар қатарында АҚШ өкілі Чамп Кларк, Миссури губернаторы Герберт С. Хэдли және Висконсин губернаторы "Жарқын Боб" Ла Фолетт болды.
Maud Ballington Booth, the "Little Mother of the Prisons", was another popular circuit performer. Her descriptions of prison life moved her audiences to tears and roused them to reform. Jane Addams spoke on social problems and her work at Hull House. Helen Potter was another notable Chautauqua performer. She performed a variety of roles, including men and women. Gentile writes: "Potter's choice of subjects is noteworthy for its variety and for the fact that she was credible in her impersonations of men as well as of women. In retrospect, Potter's impersonations are of special interest as examples of the kind of recycling or refertilization of inspiration that occurs throughout the history of the one person show." On a lighter note, author Opie Read's stories and homespun philosophy endeared him to audiences. Other well known speakers and lecturers at Chautauqua events of various forms included U. S. Representative Champ Clark, Missouri Governor Herbert S. Hadley, and Wisconsin Governor "Fighting Bob" La Follette.
Водевильмен бәсекелесу
1890 жылдары Шаутауква мен водевиль екеуі де танымалдылыққа ие болып, маңызды ойын-сауық түрлері ретінде қалыптасты. Шаутаукваның бастауы жексенбілік мектепте болған және олар ізгілік пен білімді жоғары бағаласа, водевиль минестрель шоулары, түрлі қойылымдар мен қарапайым әзілдерден өркендеді. Сондықтан екі бағыттың арасында қайшылық туды. Шаутауква – жанұялық, салауатты ойын-сауық саналды және орта тапқа, сондай-ақ өзін лайықты санайтын немесе лайықты болуға ұмтылатын адамдарға тартымды болды. Ал водевиль көбінесе әдепсіз, мәдениетсіз деп есептелді және жұмысшы табының еркектеріне ұнады. Екеуінің арасында айқын ерекшелік болды, сондықтан олар әдетте бір орындаушыларды немесе көрермендерді бөліспеді. 20 ғасырдың басында водевиль ұйымдастырушылары көбірек «әдептеуге» ұмтылып, Шаутауква тарапынан Виктория дәуірінің қатаң моральдық талаптарын жеңілдетуге тырысты. Уақыт өте келе, водевильдің беделі арта келе, Шаутауква қабылдауға болатын қойылымдарға көбірек мүмкіндік берді. Екеуінің арасындағы шекаралар нашарлай бастады.
In the 1890s, both Chautauqua and vaudeville were gaining popularity and establishing themselves as important forms of entertainment. While Chautauqua had its roots in Sunday school and valued morality and education highly, vaudeville grew out of minstrel shows, variety acts, and crude humor, and so the two movements found themselves at odds. Chautauqua was considered wholesome family entertainment and appealed to middle classes and people who considered themselves respectable or aspired to respectability. Vaudeville, on the other hand, was widely considered vulgar babbitry, and appealed to working class men. There was a stark distinction between the two, and they generally did not share performers or audiences. At the turn of the 20th century, vaudeville managers began a push for more "refinement", as well as a loosening of Victorian era morals from the Chautauqua side. Over time, as vaudeville became more respectable, Chautauqua became more permissive in what it considered acceptable acts. The boundaries between the two began to blur.
Музыка
Музыка Шаутауква үшін маңызды болды, әсіресе оркестр музыкасы сұранысқа ие болды. Джон Филип Соузаның шәкірті Бохумир Крилдің богемиялық тобы осы сахнада жиі кездесетін. Крил орындаған номерлердің бірі – "Иль Троваторе" операсынан "Есендер хоры", онда былғары алжапқыштар киген төрт күшті дауылпаз қараңғы сахнада ұшқындар шашыратып, есендерге соққы беретін (арнайы эффекттермен күшейтілген). Рухани әндер де танымал болды. Ақ нәсілді көрермендер афроамерикандықтардың миньстрельдік өнерден өзге нәрсені орындағанын көруге қуанды. Шаутаукваның басқа музыкалық ерекшеліктеріне "Жубилей әншілері" сияқты рухани және халық әндерін орындаған топтар, сондай-ақ "Американ квартеті" сияқты танымал музыка, балладалар мен "ескі елден" келген әндерді ойнаған әншілер мен аспаптық ансамбльдер кірді. "Вермонттан келген адам" және "Ескі елдің скрипкашысы" деп танымал Чарльз Росс Таггарт сияқты Шаутауква сахнасындағы артистер скрипка тартып, ән айтқан, қуыршақтармен сөйлесіп, комедия ойнаған және Жаңа Англиядағы ауылдық өмір туралы қызық әңгімелер айтқан. 1926 жылы Истман музыка мектебінің түлегі болған Америка опера компаниясы елді аралап шығуды бастағанда опера Шаутауква тәжірибесінің бір бөлігіне айналды. Ресейлік тенор Владимир Розингтің басшылығымен АОК Шаутауква амфитеатрында бір апта ішінде бес опера қойды. 1929 жылға қарай тұрақты Шаутауква опера труппасы құрылды.
Music was important to Chautauqua, with band music in particular demand. John Philip Sousa protégé Bohumir Kryl's Bohemian Band was frequently seen on the circuit. One of the numbers Kryl featured was the "Anvil Chorus" from Il Trovatore, with four husky timpanists in leather aprons hammering on anvils shooting sparks (enhanced through special effects) across the darkened stage. Spirituals were also popular. White audiences appreciated seeing African Americans performing something other than minstrelsy. Other musical features of the Chautauqua included groups like the Jubilee Singers, who sang a mix of spirituals and popular tunes, and singers and instrumental groups like American Quartette, who played popular music, ballads, and songs from the "old country". Entertainers on the Chautauqua circuit such as Charles Ross Taggart, billed as "The Man From Vermont" and "The Old Country Fiddler", played violin, sang, performed ventriloquism and comedy, and told tall tales about life in rural New England. Opera became a part of the Chautauqua experience in 1926, when the American Opera Company, an outgrowth of the Eastman School of Music, began touring the country. Under the direction of Russian tenor Vladimir Rosing, the AOC presented five operas in one week at the Chautauqua Amphitheater. By 1929, a permanent Chautauqua Opera company had been established.
Саяси жағдай
Чаутакуаларды 19 ғасырдың соңындағы популистік қозғалыс аясында қарастыруға болады. "Популистік партия платформасы" сияқты манифесттер саяси жемқорлыққа наразылық білдіріп, байлар мен қуаттылардың қарсысында қарапайым халықтың қиын жағдайын қорғады. Чаутакуа лекцияларындағы тағы бір танымал саяси реформа тақырыптары – ұстамдылық (тіпті толық тыйым салу), әйелдердің сайлау құқығы және бала еңбегін реттеу туралы заңдар болды. Бірақ Чаутакуа қозғалысы көбінесе нақты саяси позиция алудан аулақ болды, оның орнына барлық ірі саяси партиялардың өкілдерін лекция оқуға шақырып, ассамблея мүшелері үшін тепе-тең бағдарламаны қамтамасыз етті. Мысалы, 1936 жылғы Чаутакуа институтындағы маусымда, сол жылғы президенттік сайлауға дайындық күтіліп, келушілер Франклин Д. Рузвельт, республикашыл кандидат Альф Лэндон және үшінші партиядан екі кандидаттың сөздерін тыңдады.
Chautauquas can be viewed in the context of the populist ferment of the late 19th century. Manifestos such as the "Populist Party Platform" voiced disdain for political corruption and championed the plight of the common people in the face of the rich and powerful. Other favorite political reform topics in Chautauqua lectures included temperance (even prohibition), women's suffrage, and child labor laws. But the Chautauqua movement usually avoided taking political stands as such, instead inviting public officials of all major political parties to lecture, assuring a balanced program for the members of the assembly. For example, during the 1936 season at the Chautauqua Institution, in anticipation of that year's presidential election, visitors heard addresses by Franklin D. Roosevelt, Republican nominee Alf Landon, and two third party candidates.
Чаутауканың типтік схемасы
1925 жылы "Жазғы маусым" барысында Гилберт пен Салливанның "Микадо" операсын қойған Май Валентин опера компаниясының, Шаутауква артистері тобы барган жолы 26 наурызда Луизиана штатының Эббивилл қаласынан басталып, 6 қыркүйекте Монтана штатының Сидни қаласында аяқталды.
A route taken by a troupe of Chautauqua entertainers, the May Valentine Opera Company, which presented Gilbert and Sullivan's The Mikado during its 1925 "Summer Season", began on March 26 in Abbeville, Louisiana, and ended on September 6 in Sidney, Montana.
Танымал мәдениетте
Шаутаука оқыту стилі Роберт М. Пирсигтің «Зен және мотоциклді күту өнері» кітабында жиі кездесетін тақырып болып табылады.
The Chautauqua style of teaching is a recurring motif in Robert M. Pirsig's Zen and the Art of Motorcycle Maintenance.