Кіріспе

Теңіз және тұщы су экологиясында бөлшектер – ұсақ объектілер. Бөлшектер мұхит немесе тұщы суда ерітіліп қалуы мүмкін. Дегенмен, олар соңында шөгіп (Стокстың заңымен жылдамдығы анықталады) шөгінді түрінде жиналады. Кейбіреулері толқын әрекеті арқылы атмосфераға өтіп, бұлт конденсациясының ядролары (CCN) ретінде әрекет ете алады. Көптеген организмдер судан бөлшектерді ерекше сүзгілеу механизмдерімен (сүзгіштер) сүзіп алады. Бөлшектер көбінесе үлкен мөлшердегі токсиндермен байланысты болады, олар бетіне жабысады. Бұл токсиндер тағам тізбегі бойымен жоғары көтерілгенде майлы тіндерде жиналып, хищниктерде одан да көп концентрацияланады (биожиналуға қараңыз). Бөлшектердің динамикасы, әсіресе олардың дрейдж арқылы қайтадан суға араластырылуы туралы мәліметтер өте аз. Олар суда қалқып, ұзақ қашықтықтарға итермелей алады. Кейбір бөлшектердің бактериялармен ыдырауы көптеген оттекті жұмсап, судың гипоксиялық болуына себеп болуы мүмкін.

Бөлшектерді талдау

Судағы (немесе ауадағы) бөлшектердің мөлшері тұмандық өлшегішпен өлшеніп, бөлшектер санағышымен талданады. Оларды, мысалы, ecoSCOPE сияқты су асты микроскопымен де қарауға болады.

Ластаушы кинетикасы

Бұл бірнеше күнге созылады, осы уақыт ішінде планктон организмдері бөлшектерді сүзіп, токсиндерді дене майы мен тіндеріне сіңіреді: Нью-Джерси жағалауындағы Гудзон өзенінің оңтүстікке қарай ағысында копеподтардағы сынаптың ең жоғары деңгейі Нью-Йоркке жақын өзен алдында емес, 150 км оңтүстікке қарай, Атлантик-Ситиде табылды. Көптеген копеподтар мизидалар, крилл және атлантика сельдінің шағын түрлері сияқты кішкентай балықтармен қоректенеді, ал тағам тізбегінің әр сатысында токсин концентрациясы 10 есеге артады. Мұндай аймақтарда балық және маргарин, жұмыртқа сияқты ұқсас өнімдерді тұтынушы аналардың сүтіндегі токсин деңгейі соншалықты жоғары, оны нарықта сату мүмкін емес. Олардың балаларында туа біткен ақаулар және/немесе мидың жетілмегендігі жиі кездеседі, содан кейін оқу және/немесе көбею процесінде қиындықтар туындайды. Көптеген балалар ерте жаста қайтыс болады. Криллдің сүзгісі: Бірінші дәрежелі сүзгілік қылдар V пішінде екі қатар екінші дәрежелі қылдарды алып жүреді, олар қоректену себетінің ішкі жағына қарай бағытталған. Күлгін шардың мөлшері бір микрометрді құрайды. Осы қызықты бөлшектерді сүзгілеу құрылымының жалпы ауданын көрсету үшін бұл суретті 7500 рет көбейту қажет. Мизидтің сүзгі себеті. Бұл 3 см ұзындығы бар жануарлар жағаға жақын жерде тіршілік етеді және теңіз түбінен сәл жоғарыда қалқып, үнемі бөлшектерді жинайды. Мизидтер сельдь, треска, камбала, жолақты балық үшін маңызды тағамдық көз болып табылады. Ластанған аймақтарда олардың тіндеріндегі токсин деңгейі жоғары, бірақ олар өте төзімді және өлтіру үшін көп мөлшерде у керек.