Дөңгелек қышқыл (DA) – теңіз өнімдерінде кездесетін у, есте сақтау қабілетін жоғалтуға, құрылыстарға және өлімге әкелуі мүмкін. Тарихында тек Жапонияда қолданылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Домоин қышқылы (DA) – қабықшалы балықтардың естен шығу улануына (ASP) себеп болатын каин қышқылы түріндегі нейротоксин. Ол балдырлармен өндіріледі және моллюскаларда, сардиналарда және анчоустарда жинақталады. Теңіз арыстандары, су құйрықтары, киттер, адамдар және басқа да жыртқыштар ластанған жануарларды жегенде улану қаупі туындайды. Бұл затқа ұшырау миға әсер етеді, құрысуларға және мүмкін өлімге алып келуі мүмкін.
Domoic acid (DA) is a kainic acid type neurotoxin that causes amnesic shellfish poisoning (ASP). It is produced by algae and accumulates in shellfish, sardines, and anchovies. When sea lions, otters, cetaceans, humans, and other predators eat contaminated animals, poisoning may result. Exposure to this compound affects the brain, causing seizures, and possibly death.
Тарих
Домоин қышқылы тарихында, ғасырлар бойы антигельминт ретінде қолданылған Жапониядан басқа, сирек қолданылған. Домоин қышқылы алғаш рет 1959 жылы Жапониядағы қызыл балдырлардың бір түрінен – Chondria armata оқшауланды. Тарихтағы уланулар сирек немесе құжатталмаған; алайда, адам қызметінің күшеюінің нәтижесінде соңғы жылдары жағалау бойындағы зиянды балдырлардың гүлдеуі жиілеп барады деп саналады. 2015 жылы Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауы домоин қышқылын өндіретін пеноидті диатомия – Pseudo nitzschia басымдығымен құралған балдырлардың гүлдеуінен ауыр зардап шекті. Салдарынан, құрғақ жатқан теңіз сүтқоректілерінде домоин қышқылының жоғары деңгейі анықталды, бұл жағажайлардың жабылуына және бритва мидиясы, тас шабақ және Дунгесс шабағы балық шаруашылығына зиян келтірді. 1961 жылы теңіз құстары Калифорниядағы Капитола аймағына шабуыл жасады, және бұл ешқашан расталмаса да, кейіннен олар домоин қышқылының әсерінен болды деген гипотеза туды. 1987 жылы Канаданың Принс-Эдвард аралында 3 адамның өліміне әкелген моллюскалармен улану оқиғасы болды. Бұл үшін домоин қышқылымен ластанған көк мидиялар (Mytilus edulis) кінәлі деп есептелді. Домоин қышқылы 2006 жылдың 22 маусымында Калифорнияның қоңыр пеликаны Тынық мұхиты жағалауындағы автомобильдің алдыңғы әйнегінен ұшып өткен оқиғаға қатысы болуы мүмкін деп жорамалданды. 2019 жылдың 14 маусымында, Орталық Калифорния жағалауындағы Писмо Бич жағажайында домоин қышқылының әсерінен болған деген күдікпен теңіз арыстаны жасөспірімге шабуыл жасап, жарақат келтірді.
There has been little use of domoic acid throughout history except for in Japan, where it has been used as an anthelmintic for centuries. Domoic acid was first isolated in 1959 from a species of red algae, Chondria armata, in Japan, which is commonly referred to as dōmoi (ドウモイ) in the Tokunoshima dialect, or hanayanagi. Poisonings in history have been rare, or undocumented; however, it is thought that the increase in human activities is resulting in an increasing frequency of harmful algal blooms along coastlines in recent years. In 2015, the North American Pacific coast was heavily impacted by an algal bloom, consisting predominantly of the domoic acid producing pennate diatom, Pseudo nitzschia. Consequently, elevated levels of domoic acid were measured in stranded marine mammals, prompting the closure of beaches and damaging razor clam, rock crab and Dungeness crab fisheries. In 1961, seabirds attacked the Capitola area in California, and though it was never confirmed, it was later hypothesized that they were under the influence of domoic acid. In 1987, in Prince Edward Island, Canada, there was a shellfish poisoning resulting in 3 deaths. Blue mussels (Mytulis edulis) contaminated with domoic acid were blamed. Domoic acid has been suggested to have been involved in an incident which took place on June 22, 2006, when a California brown pelican flew through the windshield of a car on the Pacific Coast Highway. On Friday, June 14, 2019, a teenager was attacked and injured by a sea lion that was alleged to be under the influence of domoic acid in Pismo Beach on the Central California coast.
Танымал мәдениетте
1961 жылы 18 тамызда Калифорния штатындағы Капитола және Санта-Круз қалаларында адамдар хаотикалық теңіз құстары деп сипаттаған құстардың шапқыны болды. Бұл құстардың домол қышқылының әсерімен болғанына сенді, және бұл Альфред Хичкоктың "Құстар" көркем фильміндегі бір көріністің туындауына себеп болды. Сонымен қатар, домол қышқылы "Elementary" телесериалының 1 маусымының 13 эпизодында ("Қызыл команда") куәгерді улау үшін қолданылды. "Bunk'd" телесериалының 2 маусымының 10 эпизодында домол қышқылы Кикивака лагерін басып алып, кемпингтегілерде ерекше өзгерген мінез-құлықты дамытуға әкелді.
On August 18, 1961, in Capitola and Santa Cruz, California there was an invasion of what people described as chaotic seabirds. These birds were believed to be under the influence of domoic acid, and it inspired a scene in Alfred Hitchcock's feature film The Birds. In addition domoic acid was used to poison a witness in the Elementary Season 1 Episode 13: "The Red Team". Domoic acid overtakes Camp Kikiwaka causing the campers to develop bizarrely altered personalities in the TV Series Bunk'd Season 2 Episode 10.