Латвияның «Бірінші партиясы»: Консервативтік және діни көзқарастар саясаты
Latvia's First Party
Латышская партия «Первая партия Латвии» – консервативная, христианско-демократическая правоцентристская сила. Основана в 2002, объединилась с «Latvijas Ceļš».
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Латвиялық саяси партия
Latvian political party
Латвияның бірінші партиясы – Латвиядағы әлеуметтік консервативті, христиандық-демократиялық оңшыл саяси партия болған. 2007 жылы «Латвияның бірінші партиясы / Латвия жолы» партиясымен бірікті. Ол 2002 жылдың 25 мамырында Ēriks Jēkabsons және Ainārs Šlesers басшылығымен құрылды. Партия құрамына Латвиядағы христиан дінінің барлық ірі бағыттарының (лютерандық, католиктік, православиелік және баптист) көптеген дін қызметкерлері, сондай-ақ көңіл көтеруге орын беретін харизматикалық топ – «Жаңа буын» (Jaunā Paaudze) мүшелері кірді. Осының нәтижесінде, партияға ресми емес түрде «құжыралар партиясы» немесе «пасторлар партиясы» деген ат берілді. Халыққа тартымды уәделер мен діни ұйымдардың қолдауы арқасында 2002 жылғы 5 қазанда өткен сайлауда 9,5% дауыс жинап, Сеймдегі 100 орынның 10-ын жеңіп алды және сол кезден бастап таратылғанға дейін барлық коалициялық үкіметтерге қатысты. 2006 жылғы сайлауда «Латвия жолымен» бірлесіп сайлауға түсті; олардың блогы 8,58% дауыс алып, парламентте 10 орын жеңіп алды. Кейін партиялар бірікті.
The Latvia's First Party was a socially conservative, Christian democratic right wing political party in Latvia. It merged with Latvian Way to form Latvia's First Party/Latvian Way in 2007. It was founded on 25 May 2002, led by Ēriks Jēkabsons and Ainārs Šlesers. The party included a number of priests from all the major branches of Christianity in Latvia (Lutheran, Catholic, Orthodox and Baptist) as well as members of Jaunā Paaudze (New Generation), a controversial charismatic group. As a result, it was informally nicknamed "the party of priests" or the "pastors' party". Using populist promises and support from religious organisations, it won 9.5% of the popular vote and 10 out of 100 seats in the Saeima after the elections of October 5, 2002 and joined all the coalition governments since that time until its dissolution. In the 2006 elections, it ran together with Latvian Way; the bloc took 8.58% but also won 10 seats in parliament. The parties merged in the following years.
Саяси ұстанымдар
Партия өзін дәстүрлі отбасының бекем қолдаушысы деп жариялады. Ол некеге еркек пен әйелдің арасындағы одақ деп анықтайтын, гомосексуалдық одақтарды нақты жоққа шығаратын конституциялық түзетуді қолдады. Партияның бірнеше көрнекті мүшелері оның сыншылары тарапынан гомофоб деп айыпталды. Мысалы, Парламенттік Адам құқықтары комитетінің төрағасы болып тағайындалған Янис Шмитс парламенттік әріптестерін діни жазбалармен танысуға шақырды, "егер олар шын мәнінде оқи алса", Мұса кітабынан: "гей секс жасаған ерлер өлтірілуге тиіс, ал олардың денелері өз қанында малшынатынша қалдырылуға тиіс" деген сөздерді келтіріп. Сонымен қатар, Latvijas Pirmā Partija мүшелері бірнеше рет Ригада гей-парад өткізудің қажеті жоқ екенін айтып, ашық мәлімдеме жасады, бұл Латвия Конституциясында бекітілген сөз бостандығы мен бейбіт жиналыс құқығына қайшы келеді. Mozaīka (Мозаика) атты қысым тобы көбінесе Гей құқықтары митингілерін ұйымдастырды, оларды кейбір діни ұйымдар латыш өмір салтына тікелей шабуыл деп қарастырды. Mozaīka бұл әрекетті Латвиядағы гейлердің құқықтарын халықаралық БАҚ арқылы жариялау үшін жасағанын мәлімдеді. Жыл сайынғы митингтер арасында Mozaīka Латвияда гейлерді жақсырақ түсінуге бағытталған жұмыстарды аз жасады және шок тактикасы стратегиясын ұстанды. (100 және 103-баптар). Кейбіреулер заңнама үшін Киелі кітапты сілтеме ретінде пайдалану конституцияға қайшы болуы мүмкін екенін айтты, себебі Латвия зайырлы мемлекет, онда дін мемлекеттен бөлек (Латвия Конституциясының 99-бабы). Бірінші партияның қолдаушылары "дін мен мемлекеттің ажыратылуы" аргументінің діни сенімді адамдарды моральдық мәселелерде немесе моральдық сипаттамасы бар заңдарды қабылдау немесе қабылдамау кезінде үнсіз қалдыру үшін дұрыс қолданылмауы мүмкін екенін мәлімдеді. Дін мен мемлекеттің ажыратылуы доктринасының идеялары (а) мемлекеттің шіркеуді бақылауға құқығы жоқ болуымен немесе (б) шіркеудің мемлекетті бақылауға құқығы жоқ болуымен байланысты. Барлық заң шығарушылар өз санасы бойынша дауыс беруге құқылы. Экономикалық тұрғыдан Бірінші партия Латвия экономикасындағы қолданыстағы статус-квоны қолдады. Басқа партиялармен салыстырғанда, ол бюджет тапшылығына аз мән берді және үкімет экономикалық өсімді ынталандыру үшін барлық мүмкіндіктерді пайдалануы керек деп санайды, тіпті бұл тапшылықтарға әкелуі мүмкін болса да. 2002 жылы өткен алғашқы парламенттік сайлауда Бірінші партия жемқорлыққа қарсы күрестің бағдарламасымен қатысты. Келесі сайлауда ол өзінің құзыреті мен тәжірибесін (әсіресе, оның басшысы Шлесерстің көлік министрі ретінде жеткен жетістіктерін) атап өтті. Этникалық қатынастар мәселесінде Бірінші партия көптеген латыш саяси партияларына қарағанда Ресейге жақын деп есептелді. Партияның көптеген қолдаушылары латыш ұлтынан болды, бірақ ол латыш ұлтшылдығына үндемеді және сайлаушылары арасында этникалық азшылықтардың көптеген өкілдері бар. Жақында ол этникалық орыс мүшелері үшін "орыс орталығын" құрды. Партия басшылығында бірнеше танымал бизнесмендер болды, ең бастысы оның басшысы Айнарс Шлезерс. Оның сыншылары Бірінші партияны Слезерстің жылжымайтын мүлік бизнесіне деген қызығушылығын арттыруға бағытталған бизнес-жобадан артық емес деп айыптады. Оның қолдаушылары Латвияның көлік инфрақұрылымын, соның ішінде әуежайды және ұлттық теміржолды жақсартудың көптеген мысалдарын көрсетті. Бірінші партияның ықпалының нәтижесінде жаңа министрлік деңгейі құрылды – Балалар және отбасы істері министрлігі. 2002 жылдан 2009 жылға дейін Балалар және отбасы істері министрі лауазымын баптист пасторы Айнарс Бастикс атқарды. Бұл министрлік Латвиядағы жетім балаларға күтім жасау жүйесіндегі балалардың санын азайтуға баса назар аударды. Оның бірі – 2004 жылдан бері жыл сайын едәуір өсіп келе жатқан жаңа ұлттық асырап алушыларды іздеу және оқыту бағдарламасын әзірлеу және іске асыру. Бұл министрліктің тағы бір маңызды бағыты – латыш қоғамында "әке" рөлінің маңыздылығын арттыру. "Әкелер күні" ұлттық мерекесі ұсынылды, сондай-ақ әкелердің өздерінің әкелік міндеттерін жеулеуіне ынталандыру шаралары қолға алынды. Баласына алимент төлемейтін "әкелерге" қатаң жазалар енгізілді.
The party proclaimed itself to be a strong supporter of the traditional family. It sponsored a constitutional amendment that defines marriage as a union between a man and a woman, unambiguously excluding homosexual unions. Several prominent members of the party had been labelled as homophobic by its critics. E. g. Jānis Šmits who was appointed to the position of chairman of the Parliamentary Human Rights Committee has called his parliamentary colleagues to get familiar with religious writings "in case they can actually, read", quoting a passage from the Book of Moses that could be loosely translated as: "men having gay sex must die, and their corpses must be left soaking in their own blood". Additionally, Latvijas Pirmā Partija members had several times made public statements saying that they don't feel that there is a necessity for a gay pride march in Riga, which allegedly contradicts the Freedom of Speech and Peaceful Assembly enshrined in the Constitution of Latvia. The pressure group Mozaīka (Mosaic) have mostly organized Gay Rights Rallies that some religious organizations see as overt frontal attacks on the Latvian way of life. Mozaīka have stated that they have done this to raise awareness for the rights of gays in Latvia via international media. Between annual rallies Mozaīka has done little to slowly generate improved understanding of gays in Latvia and has preferred to follow its strategy of shock tactics. (articles 100 and 103). Some have alleged that quoting the Bible as a reference point for legislation can be viewed as unconstitutional, since Latvia is a secular state, where religion is separate from the state (article 99 of the Constitution of Latvia). Supporters of the First Party denied that the "separation of church argument" can properly be used to keep people of faith silent when it comes to issues of morality or the passing or failing of laws that have strong moral dimensions. The ideas under the separation of church and state doctrine have to do with (a) the state not being allowed to control the church, or (b) the church not being allowed to control the state. All legislators have the right to vote their conscience. Economically, First Party supported the existing status quo in Latvian economics. Compared to other parties, it was less concerned with budget deficits and believed that the government should do everything possible to stimulate economic growth, even at the cost of possibly running deficits. In its first parliamentary election in 2002, First Party also ran on an anti corruption agenda. In the next election, it emphasized its competence and experience (in particular, the achievements of its leader, Šlesers, as the Minister of Transportation). On ethnic relations, First Party was viewed as more Russian friendly than most of the Latvian political parties. Most of the party's supporters were ethnically Latvian, but it does not attempt to appeal to Latvian nationalism and has a number of ethnic minorities among its voters. Recently, it created a "Russian centre" for its ethnically Russian members. The leadership of the party included several prominent businessmen, most notably, its leader Ainars Šlesers. His critics attacked the First Party, saying that it was little more than a business project to further Slesers' interests in real estate business. His supporters pointed to many examples of improvement in Latvia's transportation infrastructure, including the airport and the national railroad. Largely because of the influence of the First Party, a new cabinet level ministry was developed, The Ministry of Children and Family Affairs. The position of Minister of Children and Family Affairs was held by Baptist pastor Ainars Bastiks from 2002 to 2009. This ministry has emphasized reducing the number of children in Latvia's orphan care system. One strategy has been the development and implementation of a new national foster care recruiting and training program, which has grown considerably every year since 2004. Another emphasis of this ministry has to do with the elevation of the importance of the "father" in Latvian society. The national holiday, "Father's Day" has been proposed with the corresponding encouragements for fathers to take their paternal responsibilities seriously. Stiffer penalties for "deadbeat dads" who avoid paying child support have been enacted.
Скандалдар
Партияның бірінші төрағасы Эрикс Джейкабсон Ішкі істер министрі лауазымынан қанағаттану үшін кетті. Кейін партияның бағыты бойынша әртүрлі келіспеушіліктерге байланысты, ол партиядан шығып, тәуелсіз депутат болды. 2005 жылғы жергілікті сайлаудан кейін Юрмала кәсіпкері Германс Милушес, Юрмала мэрі болып Бірінші партия мүшесі Юрис Хлевицкистің сайлануын қамтамасыз ету үшін қалалық кеңес мүшелеріне пара беруге тырысты. Хлевицкиске қала әкімі болу үшін бір дауыс жетпеді, ал 2007 жылы Милушес пен Хлевицкис екеуі де кінәлі деп танылып, түрме жазасын алды. Пара беру әрекеті кезінде Латвия полициясы Милушестің телефон әңгімелерін тыңдады. Тыңдалған әңгімелерде Милушес пен Айнарс Шлесерс арасындағы сырлы сөйлесулер тіркелді, олар 2006 жылы ұлттық телеарнаға тарады. Бұл Шлесерстің 2006 жылғы 17 наурызда Көлік министрі лауазымынан кетуіне себеп болды. Алайда Шлесерске пара алу бойынша айып тағылмады және сотталмады, ол 2006 жылдың қарашасында Көлік министрі лауазымына қайта оралды.
The first chairman of the party, Ēriks Jēkabsons, resigned as Minister of the Interior. Later, due to various disagreements about the direction that the party was taking, he left the party itself and became an independent MP. Following the 2005 municipal election, a Jūrmala businessman Germans Milušs attempted to bribe the members of city council to ensure the election of Juris Hlevickis, a First Party member, as Jūrmala mayor. Hlevickis fell one vote short of becoming the mayor and, in 2007, both Milušs and Hlevickis were convicted and received prison sentences. During the bribery attempt, Milušs's phone conversations were wiretapped by Latvian police. The wiretaps contain cryptic conversations between Milušs and Ainārs Šlesers, which were leaked to national TV in 2006. This resulted in the resignation of Šlesers as the Minister of Transportation on March 17, 2006. Šlesers was not however charged or convicted of bribery and returned to the position of the Minister of Transportation in November 2006.