Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карбоннан триас кезеңіне дейінгі тамырлы өсімдіктердің жойылған туысы.
Extinct genus of vascular plants of the Carboniferous to Triassic
Лепидодендрон – Лепидодендралдар отрядына жататын примитивті ликоподиялық тамырлы өсімдіктердің жойылған туысы. Жақсы сақталған және қазба жәндіктер арасында көптеп кездеседі. Басқа Лепидодендралдар сияқты, Лепидодендронның түрлері де ылғалды жерлердегі көмірлі ормандарда үлкен ағаш тәрізді өсті. Олар кейде биіктікке жететін, тіпті одан да биік болып, көптеген тамыршалармен жабылған жер астындағы көлденең таралған бұтақтар жүйесінен пайда болатын. Ликопсидтердің биіктігі өсімдіктерді қазіргі ағаштарға ұқсатуы мүмкін болғанымен, бұтақтардың үнемі екіге бөлінуі қазіргі ағаштардан өзгеше ерекшеліктерді құрады. Бұтақтардың ұштарында қарағай немесе шырша конустарындағы сияқты пішінге ие, сопақ пішіндес стробилдер орналасқан, олар Лепидостробус деп аталды.
Lepidodendron is an extinct genus of primitive lycopodian vascular plants belonging the order Lepidodendrales. It is well preserved and common in the fossil record. Like other Lepidodendrales, species of Lepidodendron grew as large tree like plants in wetland coal forest environments. They sometimes reached heights of , and even , arising from an underground system of horizontally spreading branches that were covered with many rootlets. Though the height of the lycopsids make the plants similar to modern trees, the constant dichotomy of branches created a habit that contrasts with that of modern trees. At the ends of branches were oval shaped strobili called Lepidostrobus that had a similar shape to modern cones of a spruce or fir.
Сабағы
Ликопсидтердің сабақтарында бір жақты тамырлы камбий болған, бұл қазіргі ағаштардың екі жақты тамырлы камбиінен өзгеше. Қазіргі ағаштардың екі жақты камбиі екіншілік флоэма және ксилеманы өндірсе, Лепидодендрон ликопсидінің бір жақты камбиі тек екіншілік ксилеманы өндірген. Ликоподтар есейген сайын, бір жақты камбиймен өндірілген ағаш сабақтың жоғарғы бөлігіне қарай азайды, сондықтан соңғы бұтақтар жас Лепидодендрон сабақтарына ұқсас болды. Қазіргі ағаштармен салыстырғанда, ликопсидтердің сабақтары мен бұтақтарында ағаш аз болды, ал ересек сабақтарының көп бөлігі массивті қабықтық меристемнен тұрды. Бұл қабықтық тіндердің шамалы өзгеріспен өсуі маусымдардың алмасуына байланысты өсуде айырмашылық болмағанын көрсетеді, ал ұйықтап жатқан бүршіктердің болмауы Лепидодендрон түрлерінің маусымдық еместігін көрсетеді. Ликопсидтердің қабығы Пицея (Spruce) түріне ұқсас болды, себебі жапырақ іздері қабық созылғанда созылып, жыртылатын ілгек тәрізді өскіндер құрады. Лепидодендрон желдің күшіне қарсы тұру үшін, қазіргі ағаштардың ағаш массасына тәуелді болуына қарағанда, сыртқы қабығына сүйенді. Лепидодендрон ликопсидтерінің тіндерінде кейде гифалар кездеседі, бұл микоризалық байланыстардың бар екенін көрсетеді.
The stem of the lycopsids had a unifacial vascular cambium, contrasting with the bifacial vascular cambium of modern trees. Though the bifacial cambium of modern trees produces both secondary phloem and xylem, the unifacial cambium of Lepidodendron lycopsid produced only secondary xylem. As the lycopods aged, the wood produced by the unifacial cambium decreased towards the top of the plant such that terminal twigs resembled young Lepidodendron stems. Compared to modern trees, the stems and branches of the lycopsids contained little wood with the majority of mature stems consisting of a massive cortical meristem. The nearly uniform growth of this cortical tissue indicates no difference in growth during changing seasons, and the absence of dormant buds further indicates the lack of seasonality in Lepidodendron species. The bark of the lycopsid was somewhat similar to that of Picea species, as leaf scars formed peg like projections that stretched and tore as the bark stretched. To resist the bending force of wind, Lepidodendron depended on their outer bark rather than their vascular tissues, as compared to modern trees that rely mostly on their central mass of wood. Hyphae are occasionally present in the tissues of Lepidodendron lycopsids, indicating the presence of mycorrhizal associations.
Кесу
Лепидодендрон қабық қазбаларының әртүрлі шіру деңгейлерін атау үшін әртүрлі қазба туыстары сипатталған. Бержерия атауы эпидермисі жоғалған сабақтарды сипаттайды, Аспидиарий терең шіру нәтижесінде жастықшалар алынған кезде қолданылады, ал Кноррия жапырақ жастықшалары мен қабық тіндерінің көп бөлігі шіріп, беті көлденең жолақты болғанда қолданылады. Дегенмен, бұл сақталған қабық түрлері емес, өсу формалары болуы мүмкін, себебі толық қазбаланған діңдер әртүрлі формаларда табылған; егер дің бойында шіру бірқалыпты болса, онда әртүрлі формалар шіру деңгейлерін емес, өсуді көрсетеді. Лепидодендрон ликопсидтерінің діңдері Кноррия, Аспидиарий және Бержерия өсу формаларына діңнің төменгі жағынан жоғары қарай даму арқылы ұшыраған болуы мүмкін.
Different fossil genera have been described to name the various levels of decay in Lepidodendron bark fossils. The name Bergeria describes stems that have lost their epidermises, Aspidiariu is used when cushions have been removed by deep decay, and Knorria is used when the leaf cushions and the majority of cortical tissues has decayed, with a shallow "fluted" surface remaining. However, it has been suggested that these are more likely growth forms than preserved bark types, as entire fossilized trunks have been discovered with dissimilar forms; if decay is assumed to be constant throughout the trunk, then different forms indicate growth rather than levels of decay. It is likely that the trunk of Lepidodendron lycopsids were subject to the growth forms Knorria, Aspidiaria, and Bergeria progressing up the trunk, respectively.
Өсу және көбею
Өсудің алғашқы кезеңдерінде Лепидодендрон бір, тармақталмаған сабақ ретінде өседі, ал жапырақтары қабықша жапырақ тамырларының (жастықтардың) негіздерінен шығады. Ликопод өсімінің соңына қарай, сабақтың төменгі жағындағы жапырақтар түсіп, Лепидодендрон сабағының жоғарғы бөлігі екіге бөлінетін тармақтарға айналып, қалың жапырақтардан тұратын тәжді құрайды. Тұқымдармен көбеймей, Lepidodendron ликопсидтері споралар арқылы көбейеді. Споралар негізгі сабақта немесе оның жанында өсетін құнарлы сабақтардағы спорангияларда сақталады. Құнарлы сабақтар бұтақтардың ұштарында шоғырланған, конус тәрізді құрылымдарда бірігіп өседі.
During the early stages of growth, Lepidodendron grew as single, unbranched trunk, with leaves growing out of the scale leaf bases (cushions). Towards the end of the lycopod growth, the leaves on the lower part of the trunk were shed, and in Lepidodendron, the upper part of the trunk dichotomously branched into a crown. Rather than reproduce with seeds, Lepidodendron lycopsids reproduced with spores. The spores were stored in sporangia situated on fertile stems that grew on or near the main trunk. The fertile stems grew together in cone like structures that clustered at the tips of branches.
Тарату
Өсу сақиналарының және ұйықтап жатқан бүршіктердің болмауы маусымдық өсу үлгілерінің жоқтығын көрсетеді, ал осы сипаттағы қазіргі заманғы өсімдіктер көбінесе тропиктік жағдайларда өседі. Дегенмен, Лепидодендрон түрлері субтропиктік аймақтарда кеңінен таралған. Ликопсидтер сол дәуірдегі тропикалық флорадан гөрі ауқымды аймақты қамтыған, ликоподтар 120° ендік диапазонында, Шпицбергенге дейін солтүстікке және Оңтүстік Америкаға дейін оңтүстікке өскен.
The lack of growth rings and dormant buds indicates no seasonal growth patterns, and modern plants with similar characteristics tend to grow in tropical conditions. However, Lepidodendron species were distributed throughout subtropical regions. The lycopsid inhabited an extensive area compared to tropical flora of the same time period, with lycopods growing as far north as Spitsbergen and as far south as South America, in a latitudinal range of 120°.
Құрып кету
Еурамерикада Лепидодендрон көміртек кезеңінің соңында жойылып кетті, бұл экологиялық өзгерістердің кеңінен тараған үлгісінің бір бөлігі болды, соның ішінде жазық жерлердегі ылғалды ормандарда тұқымдық өсімдіктердің басымдығының артуы және батыс Пангеяда құрғақшылыққа бейімделген өсімдіктердің көбеюі. Дегенмен, қазіргі Қытайды құрайтын Катайсия аймағында ылғалды тропикалық орта жағдайлары сақталды, Лепидодендрон (жалпы мағынасында) перм кезеңінің соңында ғана, шамамен 252 миллион жыл бұрын, перм-триас жойылу оқиғасынан туындаған ауқымды экологиялық өзгерістердің салдарынан жойылып кетті.
In Euramerica, Lepidodendron became extinct at the end of the Carboniferous, as part of a broader pattern of ecological change, including the increasing dominance of seed plants in lowland wetland forests, and increasingly arid adapted vegetation across western Pangea. However, in the Cathaysia region comprising what is now China, wet tropical environmental conditions continued to prevail, with Lepidodendron (in its broad sense) only becoming extinct around the end of the Permian, around 252 million years ago, as a result of the extreme environmental disturbance caused by the Permian Triassic extinction event.