Кіріспе

Титаниктің аман қалғаны (1906–2006)

Лилиан Гертруд Асплунд (21 қазан 1906 – 6 мамыр 2006) – американдық кеңсе қызметкері, 1912 жылғы 15 сәуірде Титаник кемесінің суға батуынан аман қалған соңғы үш адамның бірі және осы апатты есте сақтап қалған соңғы тірі куәгер.

Ерте өмір

Лилиан Асплюнд 1906 жылғы 21 қазанда АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Вурчестер қаласында, Швециядан келген иммигранттар Карл мен Сельма (құрметті есімі Йоханссон) Асплюндтың отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Вурчестерде қоныстанғанға дейін қысқа уақыт Миссури штатында тұрған. Лилианның Карл есімді егіз інісі, екі үлкен ағасы – Филип (1898 жылы туған), Кларенс (1902 жылы туған) және кіші ағасы Феликс (1909 жылы туған) болды, ол анасы мен одан басқа тірі қалған жалғыз адам еді. 1907 жылы Лилианның отбасы Лилианның әкесінің әкесі Швецияда қайтыс болғанын естіді. Әкесі мұрагерлік құқығын жүзеге асырушы болғандықтан, отбасы Швецияға оралып, Смоландтағы Альседа ауылының жанында орналасқан отбасылық шаруашылықтың мүлігін реттеуге келісті. Лилиан, оның ата-анасы және үш ағасы Бостоннан Cunard Line компаниясының «Иверния» кемесімен 4 шілдеде Ливерпульге келді, содан кейін Гетеборг арқылы Альседаға жетті. Отбасы төрт жылдан астам уақыт Альседада болды, шаруашылық мәселелерін шешіп, Лилианның әжесіне күтім жасады. Осы уақытта Сельма 1909 жылғы наурыз айында тағы бір ұл, Феликске босанды. Лилианның анасы Швецияда қалуды армандады, бірақ әкесі балалардың Америкада жақсы білім алатынын айтты және отбасына жаңа «White Star Line» компаниясының «Титаник» кемесіне билеттер алды. Сельма Асплюнд 1912 жылғы 14 сәуірде сағат 23:40-та «Титаник» мұзтауға соқтығысқанда, отбасы бірінші сыныптың палубасының терезесіне жетіп, Лилиан мен Феликсті әкесі 10-шы құтқару шалпасына түсіргенін еске алды. Анасы күйеуімен бірге қалуды қалағанмен, Лилиан әкесі мен ағаларының рельсте тұрғанын және әкесі ағаларын басқа құтқару шалпасын іздеуге алып кеткенін еске түсіріп, қорқынышқа толы болды. Кейінірек жарияланған хабарламада Асплюнд ханым мен оның «екі нәрестесі» жергілікті ауруханаға жеткізілгені, ал Асплюнд мырза мен Кларенс басқа жерде болғаны айтылды. Соңғы есептер Лилианның әкесі мен Кларенс тірі қалғандардың арасында жоқ екенін растады. Асплюнд мырзаның денесі «CS Mackay Bennett» кемесімен табылды. Кейін ол Вурчестердегі «All Faiths Cemetery» зиратында жерленді. Отбасының барлық жинаған ақшасы мен мүлкі апатта жоғалғандықтан, Вурчестер қаласы 2000 доллар жинаған қайырымдылық шарасын ұйымдастырды (1912 жылғы 2000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең).

Кейінгі өмірі

Лилиан анасы күйеуі мен үш үлкен ұлының қазасына ешқашан қайырым таппады және осы оқыс жағдайды ешкіммен талқылаудан бас тартты, бұл дұрыс емес екенін айтты. Лилиан келісіп, қалған өмірінде апат туралы мүлдем айтпады. Оның адвокатының айтуынша, ақша ұсынылса да, сұхбат беруден бас тартқаны туралы сұрағанда, Лилиан былай деді: "Неге мен Титаниктен ақша алуым керек? Мен не жоғалттымды қараңыз. Әкем мен үш бауырласым." Аспаунд ханым, кеменің суға батуының 52 жылдығы күні, 1964 жылдың 15 сәуірінде 90 жасында дүние салды. Лилианмен бірге тұрған, ешқашан үйленбеген Феликс ағасы 1983 жылдың 15 наурызында 73 жасында пневмониядан қайтыс болды.

Өлім

Лилиан 2006 жылғы 6 мамырда 99 жасында Массачусетс штатының Шрусбери қаласындағы үйінде қайтыс болды. Ол Вурчестердегі Ескі швед зиратында әкесі, анасы және ағасының қасында жерленді. Оның өлімі Барбара Уэст пен Миллвина Динді «Титаник» кемесінің соңғы екі тірі куәгері етіп қалдырды. Алайда, сол кезде екі әйелдің де жасы бір жасқа толмағандықтан, олардың ешқайсысы кеменің суға батуын есіне түсірмеді. Лилиан апатты өз көзімен көрген соңғы тірі адам болғандықтан, «Титаник» кемесі туралы бірінші қолдан алынған әңгімелер оның өлімімен бірге тарихқа енді. Лилиан қайтыс болғаннан кейін, ол көп жылдар бойы сақтап келген кеме билеті 2009 жылы аукционда сатылды. Бұл билет, апатқа байланысты оның әкесінің сағаты сияқты, қайтыс болғаннан кейін табылған құжаттар мен заттардың бір бөлігі болды. Сағат таңғы сағат 2:19-да тоқтаған еді.