Кіріспе

Аралас тежеу – ферменттің тежелу түрі, онда тежегіш ферментке субстрат байланысқан немесе байланыспаған күйде де байланыса алады, бірақ бір жағдайға немесе екінші жағдайға қатысты жоғары туыстыққа ие. Ол «аралас» деп аталады, себебі оны бәсекелестік тежеудің тұжырымдық «қоспасы» ретінде қарастыруға болады, онда тежегіш субстрат әлі байланыспаған жағдайда ғана ферментпен байланыса алады, және бәсекелестік емес тежеу, онда тежегіш субстрат бұрыннан байланысқан жағдайда ғана ферментпен байланыса алады. Егер тежегіштің ферментке байланысу қабілеті фермент субстратпен байланысқан немесе байланыспаған жағдайда бірдей болса, онда ол бәсекелестік емес тежегіш деп аталады. Бәсекелестік емес тежеу кейде аралас тежеудің ерекше жағдайы ретінде қарастырылады. Аралас тежеу кезінде тежегіш аллостериялық орынға, яғни субстрат байланысатын белсенді орыннан өзгеше орынға байланысады. Дегенмен, аллостериялық орындармен байланысатын барлық тежегіштер аралас тежегіштер болып табылмайды. Математикалық тұрғыдан алғанда, аралас тежеу α және α’ факторларының (бәсекелестік және бәсекелестік емес тежеуді ескеру үшін Михаэлис-Ментен теңдеуіне енгізілген) екеуі де 1-ден жоғары болған кезде пайда болады. α = α’ ерекше жағдайында бәсекелестік емес тежеу пайда болады, онда төмендейді, бірақ әсер етпейді. Бұл практикада өте сирек кездеседі. Алғаш рет генистеиннің cPEPCK активтілігін тежейтіні дәлелденді. Бір зерттеуде осы изофлавонның болуы қандағы қант деңгейінің төмендеуіне әкелді. Қандағы қант деңгейінің төмендеуі қанда глюкозаның азаюын білдіреді. Егер бұл ораза ұстаған адамда орын алса, бұл глюконеогенездің тежелуіне байланысты, глюкозаның өндірісінің артуына жол бермейді. Генистеиннің қандағы қант деңгейін төмендету қабілеті оны диабетке қарсы қасиетке ие деп атауға мүмкіндік береді. Осы калликрейндердің тежелуі метастаздық қатерлі ісік немесе Альцгеймер ауруы сияқты ауруларды емдеуге мүмкіндік береді. Фукугетин немесе (+) мореллофлавон – Garcinia brasiliensis өсімдігінен бөліп алынған бифлавоноидтың бір түрі. Фукугетин бөліп алынғаннан кейін KLK1, KLK2, KLK3, KLK4, KLK5, KLK6 және KLK7-мен әртүрлі концентрацияларда қосылды. Бұл Km және Vmax параметрлерін туындыту арқылы фермент кинетикасын талдауға мүмкіндік берді. Михаэлис-Ментен кинетикасының моделі арқылы Эди-Хофсти диаграммасы салынды. Ол фукугетиннің ферментке және фермент-субстрат кешеніне әртүрлі, бірақ бар туыстықтары бар екенін растады. Кинетикалық талдау бойынша, фукугетин Vmax-ты төмендетті, ал осы KLK-лар үшін Km-ды арттырды. Әдетте, бәсекелестік тежеу кезінде Vmax Km өскенде өзгермейді, ал бәсекелестік емес тежеу кезінде Vmax Km өзгермейтін жағдайда төмендейді. Бұл екі айнымалының өзгеруі аралас тежегіштің әсеріне сәйкес келетін тағы бір нәтиже.