Кіріспе

Алдоза редуктаза ингибиторлары – қант диабетімен ауыратын адамдарда көз және жүйке зақымдануын алдын алу мақсатында зертленіп жатқан дәрілер класы.

Механизм

Олардың нысанасы – альдоза редуктаза – бұл фермент, ол әдетте денедегі көптеген басқа да аймақтарда кездеседі және глюкозадан фруктоза түзілуіне жауапты сорбитол (полиол) жолының бір қадамын катализдейді. Альдоза редуктазаның активтілігі қант диабеті кезінде инсулинге жауап бермейтін тіндерде, соның ішінде көздің хрустальдық линзасында, шеткі жүйкелерде және бүйрек гломеруласында глюкоза концентрациясының артуымен бірге жоғарылайды. Сорбитол жасуша мембраналары арқылы оңай өте алмайды, сондықтан жиналып, осмостық зақымдану тудырады, ол ретинопатия мен нейропатияға алып келеді.

Мысалдар

Альдоза редуктазаның белсенділігін төмендетуге қабілетті табиғи көздерге үнді құсының жидесі, шпинат, зире тұқымы, фенхель тұқымы, базилик жапырақтары, лимон, қара бұрыш, апельсин, карри жапырақтары, қанап, даршын және лишайник жатады. Көбінесе жапырақтарда кездесетін флавоноид түрі – лютеолин және оның синтетикалық туындылары альдоза редуктазаның потенциалды ингибиторлары болып табылады.

Диабеттік катаракта

Диабеттік катарактаның қалыптасуы линзадағы қанттың артуымен байланысты. Линза ішіндегі артық қант альдоза редуктаза ферменті арқылы спиртке дейін тотықтырылады, бірақ линза капсуласы қант спирттеріне салыстырмалы түрде өткізбейді. Артық қант спирті (полиол) линзаның суды сіңіруіне және осмостық тепе-теңсіздікке әкеледі. Соңында, натрий деңгейінің жоғарылауы, калий және глутатион деңгейлерінің төмендеуі катарактаның пайда болуына себеп болады. Алдоза редуктаза ингибиторларын жергілікті түрде қолдану егешқұйрықтарда катарактаны болдырмауға көмектеседі.

Астма және ХОББ

Бұл дәрілер класы астма және ЖОБТ (әрекетсіз дем алу синдромы) ауруларын емдеуде негізгі патологияны өзгертуге қабілетті ем ретінде де зерттелуде, себебі олардың тыныс жолдары эпителийіндегі тостаған тәрізді жасушалардың метаплазиясын тежейтіні анықталды, соның салдарынан осы аурулармен байланысты көп мөлшердегі шырыш секрециясы азаяды.