Құсқынының салдарынан туындайтын паралич – құсқындардың сілекей бездерінен бөлінетін удың әсерінен болатын ауру. Тыныс алу қиындықтарына алып келуі мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қирау парализі – денеге жабысқан құйрықтардың белгілі бір түрлерінен туындайтын паралич түрі. Жұқпалы организмдермен таралатын құйрықтардан туындайтын аурулардан өзгеше, бұл ауру құйрықтың сілекей безінде өндірілетін нейротоксинге байланысты болады. Ұзақ уақыт бойы жабысқаннан кейін, толып кеткен құйрық токсиндің иесіне беріледі. Қирау парализінің қаншалықты жиі кездесетіні белгісіз. Науқастарда тыныс алудың күрт қиындауы (анафилаксия сияқты) болуы мүмкін.
Tick paralysis is a type of paralysis caused by specific types of attached ticks. Unlike tick borne diseases caused by infectious organisms, the illness is caused by a neurotoxin produced in the tick's salivary gland. After prolonged attachment, the engorged tick transmits the toxin to its host. The incidence of tick paralysis is unknown. Patients can experience severe respiratory distress (similar to anaphylaxis).
Белгілері мен симптомдары
Құс парализі құстың қан сору кезінде сілекей бездерінен токсин енгізілуінен туындайды. Токсин 2–7 күн ішінде симптомдарды тудырады, екі аяқтың әлсіздігімен басталып, параличқа дейін прогрессиялайды. Паралич сағаттар ішінде денеге, қолдарға және басқа дейін жоғары көтеріледі, бұл тыныс жетіспеушілігіне және өлімге алып келуі мүмкін. Ауру бұлшық әлсіздігі болмағанда жіті атаксия ретінде де көрінуі мүмкін. Пациенттер жергілікті ұю сияқты шағын сезімдік белгілерді шағымдануы мүмкін, бірақ жалпы белгілер көбінесе байқалмайды. Көлемді жоғары рефлекстер әдетте төмендеген немесе жоқ болады, сондай-ақ офтальмоплегия және бульбарлық паралич дамуы мүмкін. Электромиографиялық (ЭМГ) зерттеулер әдетте күрделі бұлшық әрекеттерінің амплитудасының өзгеруін көрсетеді, бірақ қайталанатын нерв стимуляциясы зерттеулерінде ешқандай аномалиялар байқалмайды. Бұл моторлық нервтердің терминалдарында ацетилхолиннің бөлінуінің жетіспеуінен туындайды. Моторлық нерв өткізу жылдамдығы мен сенсорлық әрекет потенциалдарында шағын өзгерістер болуы мүмкін.
Tick paralysis results from injection of a toxin from tick salivary glands during a blood meal. The toxin causes symptoms within 2–7 days, beginning with weakness in both legs that progresses to paralysis. The paralysis ascends to the trunk, arms, and head within hours and may lead to respiratory failure and death. The disease can present as acute ataxia without muscle weakness. Patients may report minor sensory symptoms, such as local numbness, but constitutional signs are usually absent. Deep tendon reflexes are usually decreased or absent, and ophthalmoplegia and bulbar palsy can occur. Electromyographic (EMG) studies usually show a variable reduction in the amplitude of compound muscle action potentials, but no abnormalities of repetitive nerve stimulation studies. These appear to result from a failure of acetylcholine release at the motor nerve terminal level. There may be subtle abnormalities of motor nerve conduction velocity and sensory action potentials.
Патогенез
Құйрық парализі құйрық тұмсығының сілекейіндегі токсиндердің қанға енуінен туындайды, бұл олар тамақтану кезінде болады. Солтүстік Америкада құйрық парализімен ең көп байланысты екі құйрық – тау орман құйрығы (Dermacentor andersoni) және американдық ит құйрығы (Dermacentor variabilis); алайда, әлем бойынша 43 құйрық түрі адам ауруларына қатысты деп саналады. Солтүстік Америкада құйрық парализіне шалдығудың көп бөлігі сәуір және маусым айларында болады, осы кезде ересек Dermacentor құйрықтары қыстаудан шығып, қоректік иелерін іздей бастайды. Австралияда Ixodes holocyclus құйрығы құйрық парализін тудырады. 1989 жылға дейін Австралияда 20 өлім жағдайы тіркелді. АҚШ-та құйрық парализі үй жануарлары мен малдар үшін де алаңдау тудырады, бірақ адамдарда сирек кездеседі және көбінесе 10 жасқа дейінгі балаларда кездеседі. Құйрық парализі, жұмыртқамен толы (жүкті) ұрғашы құйрық сілекей бездерінде нейротоксин өндіргенде және тамақтану кезінде оны қожайынға бергенде пайда болады. Тәжірибелер көрсеткендей, токсиннің ең көп мөлшері құйрық жабысқаннан кейінгі бесінші мен жетінші күн аралығында өндіріледі (көбінесе симптомдардың басталуына немесе күшеюіне себеп болады), бірақ уақыт құйрық түріне байланысты өзгеруі мүмкін. Лайм ауруы, эрлихиоз және бабезиоз сияқты, құйрық алынып тасталғаннан кейін микробтардың жүйелік көбеюінен және таралуынан туындаған аурулардан айырмашылығы, құйрық парализі химиялық түрде құйрықпен шақырылады және сондықтан әдетте оның қатысуында ғана жалғасады. Құйрық алынып тасталғаннан кейін симптомдар әдетте жылдам басылады. Алайда, кейбір жағдайларда, ауыр паралич дамуы мүмкін, тіпті құйрықтың бар екенін білмей қайтыс болуға әкелуі мүмкін.
Tick paralysis is believed to be due to toxins found in the tick's saliva that enter the bloodstream while the tick is feeding. The two ticks most commonly associated with North American tick paralysis are the Rocky Mountain wood tick (Dermacentor andersoni) and the American dog tick (Dermacentor variabilis); however, 43 tick species have been implicated in human disease around the world. Most North American cases of tick paralysis occur from April to June, when adult Dermacentor ticks emerge from hibernation and actively seek hosts. In Australia, tick paralysis is caused by the tick Ixodes holocyclus. Prior to 1989, 20 fatal cases were reported in Australia. Although tick paralysis is of concern in domestic animals and livestock in the United States as well, human cases are rare and usually occur in children under the age of 10. Tick paralysis occurs when an engorged and gravid (egg laden) female tick produces a neurotoxin in its salivary glands and transmits it to its host during feeding. Experiments have indicated that the greatest amount of toxin is produced between the fifth and seventh day of attachment (often initiating or increasing the severity of symptoms), although the timing may vary depending on the species of tick. Unlike Lyme disease, ehrlichiosis, and babesiosis, which are caused by the systemic proliferation and expansion of microbes after the offending tick is gone, tick paralysis is chemically induced by the tick and therefore usually only continues in its presence. Once the tick is removed, symptoms usually diminish rapidly. However, in some cases, profound paralysis can develop and even become fatal before anyone becomes aware of a tick's presence.
Диагностика
Диагноз симптомдарға және әдетте бас терісінен табылған енген кенеге негізделеді. Кене табылмайтын жағдайда, айырмашылық диагнозына Гийен-Барре синдромы кіреді. Кене уының ерте белгілері жануардың дауысының өзгеруі, артқы аяқтарының әлсіздігі немесе құсу болуы мүмкін.
Diagnosis is based on symptoms and upon finding an embedded tick, usually on the scalp. In the absence of a tick, the differential diagnosis includes Guillain–Barré syndrome. Early signs of tick poisoning could be a change of an animals' ‘voice’, weakness in the back legs or vomiting.
Алдын алу
Қазіргі уақытта құйрықпен таралатын аурулардың ешқайсысына қарсы адамға арналған вакцина жоқ, құйрықпен таралатын энцефалиттен басқа. Сондықтан, әсіресе көктем және жаз айларында құйрықтар көп кездесетін аймақтарға кіргенде адамдар сақтық шараларын қабылдауы керек. Алдын алу шараларына қалың бұталы өсімдіктермен өскен жолдардан аулақ болу, құйрықтарды оңай көруге мүмкіндік беретін ақ түсті киім кию, сондай-ақ ұзын шалбар және жабық аяқ киім кию кіреді. DEET (N,N, диэтил-m толуамид) құрамындағы құйрықтарды қорғауға арналған спрейлердің тиімділігі шектеулі және оларды теріге немесе киімге жағуға болады. DEET құрамындағы өнімдерді қолданған кейбір адамдарда сирек жағдайда ауыр реакциялар туындауы мүмкін. Кішкентай балалар мұндай жағымсыз әсерлерге әсіресе осал болуы мүмкін. Тек киімге жағылатын перметрин құйрық шағуды болдырмауда әлдеқайда тиімді. Перметрин – бұл құйрықтарды қорғамайтын, керісінше, оларды жоятын инсектицид; ол құйрықтардың иіліп, киімнен түсіп кетуіне себеп болады.
No human vaccine is currently available for any tick borne disease, except for tick borne encephalitis. Individuals should therefore take precautions when entering tick infested areas, particularly in the spring and summer months. Preventive measures include avoiding trails that are overgrown with bushy vegetation, wearing light coloured clothes that allow one to see the ticks more easily, and wearing long pants and closed toe shoes. Tick repellents containing DEET (N,N, diethyl m toluamide) are only marginally effective and can be applied to skin or clothing. Rarely, severe reactions can occur in some people who use DEET containing products. Young children may be especially vulnerable to these adverse effects. Permethrin, which can only be applied to clothing, is much more effective in preventing tick bites. Permethrin is not a repellent but rather an insecticide; it causes ticks to curl up and fall off the protected clothing.
Емдеу
Қателік жасаған құйрықты алып тастау көбінесе бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін белгілердің жоғалуына себеп болады. Егер құйрықты алып тастамаса, уыт өлімге әкелуі мүмкін. 1969 жылы балалар арасында жасалған зерттеуде өлім-жітім көрсеткіші 10-12 пайызды құрады, көбінесе тыныс алу параличінен туындады. Құйрықты теріге мүмкіндігінше жақын ұстап, берік және үздіксіз тартып алу арқылы алып тастаған жөн. Уыт құйрықтың сілекей бездерінде орналасқандықтан, құйрықты (басын қоса) толығымен алып тастау қажет, әйтпесе белгілер сақталуы мүмкін. Басқа құйрық түрлерінің уыттарынан айырмашылығы, Ixodes holocyclus (Австралиялық паралич құйрығы) уыты құйрықты алып тастағаннан кейін де өлімге себеп болуы мүмкін. Ауырған жануарлар үшін тамақ және су ішу жағдайды нашарлатуы мүмкін, себебі уыт жануардың дұрыс жұтуына кедергі келтіреді. Егер сіз жануарыңызда құйрық тапсаңыз, оны дереу алып тастап, жануарда ауру белгілері байқалса ветеринарлық көмекке жүгінуге кеңес беріледі. Құйрықты тығыз жабылатын пластик қапқа салып, анықтау үшін ветеринарға әкелуге болады.
Removal of the offending tick usually results in resolution of symptoms within several hours to days. If the tick is not removed, the toxin can be fatal. A 1969 study of children reported mortality rates of 10 – 12 percent, mostly due to respiratory paralysis. The tick is best removed by grasping it as close to the skin as possible and pulling in a firm steady manner. Because the toxin lies in the tick's salivary glands, care must be taken to remove the entire tick (including the head), or symptoms may persist. It is important to note that, unlike the toxin of other tick species, the toxin of Ixodes holocyclus (Australian paralysis tick) may still be fatal even if the tick is removed. For affected animals, food and water intake can worsen the outcome, as the toxin can prevent the animal from swallowing properly. People who find a tick on their animal, are advised to remove it immediately and seek veterinary assistance if the animal shows any signs of illness. The tick can be placed in a tightly sealed plastic bag and taken to a veterinarian for identification.
Зерттеу
Нейротоксинді 1966 жылы алғаш рет оқшауланғалы бері, оны оқшаулап, анықтауға бірнеше әрекет жасалғанмен, токсиннің нақты құрылымы әлі жарияланбады. 40-80 кДа ақуыздық фракцияда токсин кездеседі. Нейротоксиннің құрылымы және гендері, кем дегенде, Ixodes holocyclus түрi үшін анықталды және олар түр атымен холоциклотоксиндер деп аталады. Кем дегенде үш мүшесі (HT 1, HT 3 және HT 12) кальцийге тәуелді механизм арқылы нейротрансмиттерлердің босауын пресинаптық тежеу арқылы параличты тудырады, нәтижесінде кванттық мазмұны төмендейді және тиімді нейромискулярлық синаптық жүргізілу жоғалады.
Although several attempts have been made to isolate and identify the neurotoxin since the first isolation in 1966, the exact structure of the toxin has still not been published. The 40 80 kDa protein fraction contains the toxin. The neurotoxin structure and gene, at least for the tick species Ixodes holocyclus have since been identified and are called holocyclotoxins after the species. At least three members (HT 1, HT 3, and HT 12) trigger paralysis by presynaptic inhibition of neurotransmitter release via a calcium dependent mechanism resulting in a reduction of quantal content, and loss of effective neuromuscular synaptic transmission.
Мәдениет
"Диксидің Харты" телешоуының 1-ші маусымы, 2-ші бөлімінде, елік парализі диагнозы қойылған пациент суретке түседі, ол бұғы аулаумен айналысқан. "Emergency!" телешоуының 5-ші маусымы, 4-ші бөлімі, "Жабдықтар" (алғаш рет 1975 жылдың 4 қазанында көрсетілді), доктор Джо Эрли ағаштан құлап түскен жас балаға елік парализі диагнозын қояды, алдымен полиомиелиттің ықтималдығын жоққа шығарады. "Хаус" телешоуының 2-ші маусымы, 16-шы бөлімі, "Қауіпсіз", доктор Хаус (Мишель Трахтенберг сомдаған) пациентке елік парализі диагнозын қояды. "Remedy" телешоуының 1-ші маусымы, 7-ші бөлімі, "Ертең, жасыл шөп", Ребеккаға елік парализі диагнозы қойылады. "Royal Pains" телешоуының 1-ші маусымы, 3-ші бөлімі, "Стратегиялық жоспарлау", АҚШ сенаторының ұлы елік парализімен ауырып, одан жазылып кетеді. "Chicago Med" телешоуының 3-ші маусымы, 5-ші бөлімі, "Таулар мен кішкентай нәрселер", Австралиядан келген, дененің қозғалысы шектеулі жас қызға елік парализі диагнозы қойылады.
In the TV show, Hart of Dixie, Season 1, Episode 2, a patient is diagnosed with tick paralysis who has been deer hunting. In the TV show, Emergency!, Season 5, Episode 4, "Equipment" (first aired Oct. 4, 1975), Dr. Joe Early diagnoses a young boy who has fallen from a tree with tick paralysis, after eliminating polio as a cause. In the TV show, House, Season 2, Episode 16, "Safe", Dr House diagnoses a patient (played by Michelle Trachtenberg) with tick paralysis. In the TV show, Remedy, Season 1 Episode 7, "Tomorrow, the Green Grass", Rebecca is diagnosed with tick paralysis. In the TV show, Royal Pains, Season 1 Episode 3, "Strategic Planning", a US Senator's teenage son is diagnosed with and overcomes tick paralysis. In the TV show, Chicago Med, Season 3, Episode 5, "Mountains and Molehills", a young girl returning from Australia with increasing paralysis is diagnosed with tick paralysis.