Француз велошабаншысы Люсиен Мазан: Тур де Франс жеңімпазының тарихы

Кіріспе

Француз велоспортшысы Люсьен Жорж Мазан (18 қазан 1882 – 20 желтоқсан 1917) – француз жарыс велоспортшысы (псевдоним: Люсьен Пети Бретон, ly. sjɛ̃ pə. ti. bʁə. tɔ̃), "Тур де Франс" жарысының алғашқы екі рет жеңімпазы ретінде танымал. Ол Бретань аймағының бір бөлігі, қазір Pays de la Loire аймағына кіретін Атлантикалық Луара департаментінің Плесе қаласында дүниеге келген. Алты жасында ол ата-анасымен Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласына көшіп, онда Аргентина азаматтығын алды. Оның велоспорт мансабы он алты жасында лотереяда велосипед жеңіп алғаннан бастау алды. Әкесі оның "нағыз" жұмыс істегенін қалағандықтан, ол әкесінен жасыру үшін жарыстарда Лусьен Бретон деген лақап атын пайдаланды. Кейін ол оны Пети Бретон деп өзгертті, себебі тағы бір Лусьен Бретон есімді велоспортшы болған.

Кәсіби мансап

Оның алғашқы маңызды жеңісі Аргентинаның трек велошарапаты болды. 1902 жылы француз әскеріне қабылданып, Францияға қайта оралды. 1904 жылы ол «Бол д’Ор» трек жарысын екінші рет қатысып жеңіске жетті, ал 1905 жылы Париждегі «Буффало» велотрегінде 41.110 км қашықтыққа әлемдік сағаттық рекордты жаңартты. Сол жылы ол жол жарыстарына қатысып, «Тур де Франс» жарысын жалпы есепте бесінші орында аяқтады. 1906 жылы ол үшінші «Париж-Тур» жарысын жеңіп алды және «Тур» жарысында бұрынғы көрсеткішін жақсартып, төртінші орынға ие болды. 1907 жылы «Тур» жарысына қатысудан бұрын «Милан-Сан-Ремо» жарысын жеңіп алды. Алайда, Лионнан Гренобльге дейінгі бесінші кезеңнің соңында жеңіске жету мүмкіндігі күмәнді болды. «Коль де Порт» тау жолында көшбасшылардан қалып қойып, үшінші кезеңді жеңген Эмиль Жоржетен 28 минутқа қалып, тек оныншы орынға ие болды. Бірақ ұпайлар жүйесі бойынша уақыт маңызды емес еді, ол әлі де екінші орында тұрды. Оныншы кезеңде Жорже велосипедті заңсыз ауыстырды, және «Тур» төрешілер алқасы оны 44 ұпайдан айырып, кезеңнің соңына қойды. Осының нәтижесінде Пети Бретон көшбасшылыққа ие болды. Екі кезеңді жеңіп, тағы сегіз кезеңде екінші және үшінші орындарды алып, ол 47 ұпаймен «Турды» жеңіп алды, екінші орындағы Гюстав Гарригудан 10 ұпайға, ал үшінші орындағы Жоржетен 27 ұпайға оқсып өтті. Ол 1908 жылы да «Турды» жеңіп, «Париж-Брюссель» жарысын жеңіп алғаннан кейін «Турды» екі рет жеңген алғашқы велошабандоз болды. Бірінші төрт орынды алған «Пежо» командасының құрамында Пети Бретон «Турды» барған сайын оңай жеңіп, тек бір кезеңде төрттіктен тыс қалды. Оның артында командаластары Франсуа Фабер мен Жорж Пасьерье 68 және 75 ұпаймен аяқтады. Бұл оның соңғы үлкен жеңісі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс оның мансабын аяқтады. Ол француз әскеріне жүргізуші болып қосылды және 1917 жылы Труа маңындағы майданның алдында бетіне келіп соқтығысқан ат арбасына түсіп қайтыс болды. Арба жүргізушісінің мас болғаны айтылды. Соғыстан бұрын ол велосипед дүкенін ашқан, және оның атын тасқан жоғары сапалы велосипедтер 1960 жылдарға дейін Нант қаласында жасалған.

His first notable victory was the track cycling championship of Argentina. In 1902 he was drafted in the French Army and moved back to France. In 1904 he won the Bol d'Or track event at the second attempt, having finished second the previous year and in 1905 he broke the world hour record on the Buffalo cycling track in Paris with 41.110 km. The same year he started road racing and finished the Tour de France fifth overall. In 1906, he won the third Paris–Tours race and improved on his previous performance by finishing fourth in the Tour. In 1907, he won the inaugural Milan–San Remo race before entering the Tour. However, by the end of stage five from Lyon to Grenoble, his chance of victory looked slim. Losing contact with the leading riders on the Col de Porte, he could only manage a tenth place, twenty eight minutes behind Emile Georget who won his third stage. However, with the points system, time was irrelevant, and he was still in second place. In the tenth stage, Georget illegally changed bicycles, and was placed last in the stage by the Tour jury, which cost him 44 points. This meant that Petit Breton took over the lead, and with two stage wins, plus second and third places in eight other stages, he won the Tour with 47 points, 10 point ahead of second placed Gustave Garrigou and 27 points ahead of Georget in third. He also won the Tour in 1908, becoming the first rider to win the Tour twice, after winning the Paris–Brussels race. As part of the all conquering Peugeot team that took the first four places, Petit Breton won the Tour even more easily with just 36 points, finishing outside the first four in just one stage. Behind him, team mates Francois Faber and Georges Passerieu finished with 68 and 75 points respectively. That was his last great victory. First World War ended his career. He joined the French army as a driver and died in 1917 when he crashed into a horse and cart which turned in front of him at the front near Troyes. The cart driver was said to be insensible through drink. Before the war he had started a bicycle shop and high quality bicycles bearing his name were made in Nantes until the 1960s.

Танымал мәдениетте

Француз телесериалы "Тигр бригадалары" - 20 ғасырдың басындағы полиция детективтерінің элиталық жасағына арналған танымал криминалды драма. 1978 жылы көрсетілген бір эпизодта олар 1908 жылғы "Тур де Франс" жарысының қатысушыларын күзетуге тағайындалады, олардың екеуі велосипед спортына қарсы шығатын адамның қолынан қаза табады, себебі оның ұлы атқа міну кезінде болған апаттан көз жұмған. Жак Жиро Пети Бретон рөлінде ойнайды, ол жарысты қандай болса да жалғастыруға бейілді және өзге ойланатын велошабандыларға қарсылық білдірген адамға жеңіліп беруге болмайтынын айтып, оларды да жалғастыруға көндіреді. Кейіннен ол өзі де шабуылға ұшырайды, бірақ сахнада отырғандардың таң қалғандығына орай, кезеңді жалғастыра береді.