Кіріспе
Гретсиел – Германияның батыс Шығыс Фризиясындағы Лейбухт шығанағындағы шағын порты, ол 1388 жылғы хаттарда алғаш рет тіркелген. 1972 жылдан бері Гретсиел Круммхёрн муниципалитетінің құрамына кіреді, оның әкімшілік орталығы Певсум қаласында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Эмденде, шамамен [қашықтық] қашықтықта орналасқан, және екі қала автобус қатынасымен байланысқан. Бастапқыда Гретсиел шағын, бірақ әдемі балықшылар ауылы болғанмен, қазір ол маңызды туристік орынға айналды. 2006 жылдың желтоқсанында оның 1534 тұрғыны болды, бірақ жаз айларында және Рождество мерекесінде ауылда тұратын адамдардың саны едәуір көбейеді.
География
Гретсиел Лейбухта, Шығыс Фризия жағалауындағы шағын шығанақта орналасқан. Уақыт өте келе, шығанақтың үлкен бөліктері бөгеттердің артында мелиорацияланды, сондықтан қазір Гретсиел – бұл шығанақтағы жалғыз порт. 1990 жылдары Лейбухторн құрылысы аяқталды. Бұл құрылым Вадден теңізіне қарай тікелей созылып жатыр. Лейбухторнның ішінде су қоймасы және Солтүстік теңізден Гретсиел портына (Гретсиел гавані) кіретін арна орналасқан. Порт пен ашық теңіздің арасында шлюз орналасқан. Құрылыстың аяқталуынан бері Гретсиел портына теңізден, толқындарға қарамастан кіруге болады. Ең жақын қалалар – Эмден және Норденге дейінгі қашықтық тиісінше солтүстік және оңтүстікке қарай.
Тарих
Гретсиел алғаш рет 1388 жылы жазылған хаттарда (Окко I том Брок) еске алынған. Сол кезде Гамбургтың кемелері Гретсиел портында тоқтаған және баж салығын төлеуге міндетті болды. Бұл жерді Цирксена басшыларының билігіндегі Аппинген домені құрған. Аппинген маңыздылығын жойған сайын, Гретсиел басшының резиденциясына айналды. 1462 жылы Цирксенбургте граф Ұлы Эджард дүниеге келді; оның билігі тұсында Шығыс Фризия Везер өзенінен Гронингенге дейін жетті. 1547 жылы осы жерде Уббо Эммиус дүниеге келді. Ескі голланд карталарында қала Гриетжиджл деп көрсетілген. 1972 жылы Круммхорн муниципалитеті құрылғанда, әкімшілік орталығы Певсум немесе Гретсиел болуы керек пе деген пікір қақтығысы туды. Гретсиелдің шалқап жатқан орналасқандығына байланысты, Певсумға басымдық берілді.
Ғимараттар
Шығыс Фризияның барлық Сиел ауылдарының ішінде (Сиел – бұл дамбадағы шлюз), Гретсиелде ең жақсы сақталған балықшылардың ескі үйлері бар. Оның суреткерлік балық аулау портында әлі күнге дейін 28 креветка кескіш (Krabbenkutter) бар. Басқа да көзге түсетін ғимараттар: Гретсиел шіркеуі, евангелистік реформат шіркеуі. Төртбұрышты, кірпіштен салынған, дөңгелектелмеген (жолақсыз) шіркеу (Saalkirche) 1380 және 1410 жылдар аралығында екі кезеңде басшы Харо Эдзардсның жеке шіркеуі ретінде салынған. 1401 жылы, толық аяқталмас бұрын, ол Әулие Марияға бағышталуға тиіс болды. Ғимараттың үстінде кішкентай флешка (Dachreiter) орнатылған, ол сағатпен әсемделген. Бұл жерде 1730 жылғы кеме пішіндес ауа райының көрсеткіші орналасқан. Сағат мұнарасы бөлек тұр. Бір кезде жалпақ төбелі қарапайым интерьер 1852 жылдан бері ағаштан жасалған, сәл иісті төбемен жабылған. Орган 1963 жылы толығымен жаңартылды, бірақ оның корпусы 1738 жылдан сақталған; ал мінбер 1669 жылы жасалған. Штейнхаус, Цирксендер отбасының бұрынғы резиденциясы. Бас көше (Hohe Straße) соңындағы кірпіш ғимарат шамамен 1390 жылы салынған бұрынғы ғимараттың іргетасымен 1600 жылы салынған. Ішкі жағындағы бастапқы зал жөндеу жұмыстары кезінде қалпына келтірілді. Үйлер. Гретсиелдегі ең танымал фотосуреттердің бірі – портты екі жағынан қоршап тұрған Сиелштрасседегі үйлер қатары. №11 және №15 үйлер, голландтық үлгідегі қоңырау пішіндес қақпаларымен ерекше көзге түседі. Біріншісі 1741 жылы, ал екіншісі 1792 жылы салынған. Поппинганың Ескі Наубайханасы (Poppingas Alte Bäckerei), №21, 19 ғасырдан сақталған және қазір мұражай, кафе және галерея ретінде пайдаланылады; оның ішкі жағы өзгеріссіз сақталған. Шіркеудің жанында, 1 Hohe Straße мекенжайында орналасқан екі қабатты, бүйірінен салынған кірпіш ғимарат – «Жоғары үй» (Hohes Haus) орналасқан, ол бір кезде қазынашының немесе Рентмейстердің резиденциясы болған. Қалқадағы зәкір тақтасына сәйкес, ол «1696» жылы салынған, бірақ 16 ғасырдың ортасында құлдырап кеткен деп есептеледі. Бүгінде көшелік фасады тас қаптамамен жабылған бұл ғимаратта қонақ үй орналасқан. Нейер Дейхтағы Амтманнхаус, бәлкім, сол кезеңнен шыққан, бірақ 19 ғасырда кең ауқымды жөндеуден өткен. Соңғы жөндеу кезінде үйдің сыртқы түрі және оған байланысты шығанақ қорасы заманауи шатырлардың қосылуымен айтарлықтай өзгертілді. Мюленштрасседе 1794 жылы салынған Хаус фон Халем орналасқан, ол Шығыс Фризиядағы неоклассикалық архитектураның ең маңызды тұрғын үй үлгілерінің бірі. Екі қабатты кірпіш ғимарат үлкен пілястралармен бөлінген. Порталдың үстінде кеш Рококо стилінде өрнектелген шамдандырғыштар орналасқан.
Greetsiel Church, an Evangelical Reformed church. The rectangular, brick, aisleless church (Saalkirche) was built between 1380 and 1410 as the private church of the chief, Haro Edzardsna, in two stages. In 1401, long before its final completion, it was to be consecrated to Saint Mary. The building is crowned by a small flèche (Dachreiter) decorated with a clock. This is adorned by a 1730 weather vane in the shape of a ship. The actual clock tower stands off to one side. The simple interior, which at one time had a flat ceiling, has been covered by a slightly vaulted wooden ceiling since 1852. The organ was completely renovated in 1963, but its case is from 1738; the pulpit, however, had already been made in 1669. Steinhaus, the former seat of the Cirksena family. The brick building at the end of the high street (Hohe Straße) was built about 1600 on the foundations of a previous building erected around 1390. In the interior the original hall has been restored in the course of renovation work. Houses. Among the most famous photographic motifs in Greetsiel is the row of houses on Sielstraße flanking the harbour. The houses at No. 11 and No. 15, with their bell shaped gables based on Dutch designs, are particularly striking. While the former is dated 1741, No. 15 was built in 1792. The Poppingas Old Bakery (Poppingas Alte Bäckerei), No. 21, from the 19th century is also found on Sielstraße and is used now as a museum, cafe and gallery; its interior has been preserved unchanged. Near the church is the so called High House (Hohes Haus) at 1, Hohe Straße, a two storey, sideways on, brick building, which once served as the seat of the treasurer or Rentmeister. According to the anchor plate on the gable it dates to "1696", but is thought to have already been in decline by the middle of the 16th century. Today the building, whose street façade is covered with an ashlar facing, houses a hotel. The Amtmannshaus on Neuer Deich is probably from the same period, but was extensively renovated during the 19th century. In the latest renovation the exterior appearance of the house and its associated Gulf barn was changed significantly by the addition of modern dormers. In Mühlenstraße is Haus von Halem, built in 1794 and one of the most important residential examples of neoclassical architecture in East Frisia. The two storey brick building with a hip roof is divided by a huge pilasters. The portal has a richly carved fanlights in the late rococo style.
Жел диірмендері
Гретсиел Весттің 1856 жылғы (жасыл) және Гретсиел Осттың 1706 жылғы (қызыл, 1921 жылы Аурихтың 1750 жылғы Валлмюль жел тегермесінің бөліктерімен қайта жаңартылған) егіз жел тегермелері (Звиллингсмульн). Бұл – голланд типтес жел тегермелері (Holländerwindmühlen).
Басқа қызықты жерлер
Басқа қызықты орындарға айналмалы дөңгелек, ескі Сиел (1798), жаңа Сиел (1887) және Пилсум маяғы жатады. Гретсиелде Германия мен Еуропадағы ең ірі кемелерді бөтелкеге салып жасалған мұражайы орналасқан, онда шамамен 800 дана экспонат бар. Круммхорн муниципалитетінің барлық елді мекендерінің ішінде Гретсиелге ең көп саяхатшылар келеді.
Тұрақты оқиғалар
Жыл сайынғы Greetsiel Week (Greetsieler Woche) деп аталатын сурет және өнер көрмесі еліміз бойынша кеңінен танымал. Ол 30 жылдан бері өткізіліп келеді және өнер, керамика, алтыннан жасалған бұйымдар мен мүсіндер сияқты әртүрлі туындыларды ұсынады. Екі жыл сайын 10 000 евро көлеміндегі Имке Фолькерц атындағы Көркем өнер сыйлығы табыс етіледі. Сыйлыққа өнер, графика, фотосурет және мүсін салаларындағы жұмыстар қабылданады. Гретсиелдегі егіз жел диірмендерінде жыл бойы тұрақты көрмелер ұйымдастырылады. Жыл сайын шілде айының ортасында Гретсиелдің көптеген кемелері қатысатын кеме шеруі өтеді. Кеме экипаждары қонақтарды шамамен төрт сағаттық теңіз саяхатына алып шығады. Портта музыкалық шаралармен қатар, шабшақты қабылдау жарыстары да ұйымдастырылады.
Көлік
Гретсиел мемлекеттік жолдар арқылы Норден және Эмден қалаларымен, ал одан әрі А 31 тас жолымен байланысқан. Бұрын Эмден-Певсум-Гретсиел тарамдық темір жолы Певсум мен Гретсиелді Эмденмен байланыстырған. 1000 мм енді темір жол 1899 жылы Эмден мен Певсум арасында жұмыс істеуге кірісті, ал 1906 жылы желі Гретсиелге дейін созылды. Гретсиелдегі Кляйнбанштрассе (Kleinbahnstraße) сол дәуірді еске түсіреді, оның бойында қазір басқа мақсаттарда пайдаланылатын бірнеше темір жол ғимараты сақталған. Тарамдық темір жол 1963 жылы жабылды, содан бері жолаушылар тасымалын автобустар жүзеге асырып келеді. Бүгінде Гретсиел бұрынғы округтік қала Норденмен және Эмденмен автобус қатынасы арқылы байланысқан. Гретсиелге Эмден бағытынан шағын қайықтармен де баруға болады. Alte Greetsieler Sieltief және Neue Greetsieler Sieltief каналдары порты Шығыс Фризияның ішкі су жолдары желісімен байланыстырады.