Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұқа пышақ
Slender knife
Стилет (көпше түрі – стилеттер)
A stiletto (plural stilettos
Стилет пышағының тар қимасы және үшкірленген ұшы (яғни, өткір нүктеге дейін қысқарған ұшы) енгенде үйкелісті азайтады, бұл пышақтың тереңдеуіне мүмкіндік береді. Кейбір адамдар стилетті пышақтың бір түрі деп санайды, бірақ көптеген стилеттер кесу немесе тіліп алу үшін емес, итеруге арналған қарулар, тіпті кескіш үлгілері болса да. Уақыт өте келе, "стилет" термині әртүрлі пышақтарды сипаттау үшін қолданылатын жалпы атауға айналды, олардың барлығы тар жапырақшалы, кесу беті аз және ине сияқты ұшы бар, мысалы, АҚШ V-42 стилеті. Американдық ағылшын тілінде "стилет" атауы стилет немесе байонет типті жапырақша дизайны бар қамшы пышаққа да қатысты болуы мүмкін. Бұл термин сондай-ақ тым жұқа және үшкір ерекшеліктерді, мысалы, стилет өкшелерді сипаттау үшін де қолданылуы мүмкін.
The stiletto blade's narrow cross section and acuminated tip (that is, a tip which tapers to a sharp point) reduce friction upon entry, allowing the blade to penetrate deeply. Some consider the stiletto a form of dagger, but most stilettos are specialized thrusting weapons not designed for cutting or slashing, even with edged examples. Over time, the term stiletto has been used as a general descriptive term for a variety of knife blades exhibiting a narrow blade with minimal cutting surfaces and a needle like point, such as the U. S. V 42 stiletto. In American English usage, the name stiletto can also refer to a switchblade knife with a stiletto or bayonet type blade design. The term may also describe any exaggeratedly thin and pointed feature, such as a stiletto heel.
Шығу тегі
Алғаш рет Италияда жасалған стилет 15-шы ғасырдың соңында пайда болды және ол дөңгелек пышақ немесе мизерикордияның – негізгі мақсаты сұғу болған, бірақ кесу жиектері де бар, жіңішке лезбі бар ине тәрізді қарудың дамуы деп саналады. Ертедегі стилеттер әдетте бір бөліктен құралған металл сапты пайдаланған, ол токарлық станокта пішімделген және бұралған. Стилет лезбісі әдетте тығыз таяқшадан балғамен соғылып жасалған, үшбұрышты қималы, жіңішке және өткір жиектері болмаған. Дегенмен, сол кезеңнің басқа да мысалдары дөңгелек, шаршы немесе ромб тәрізді қималы болып табылады. "Стилет" деген итальян сөзі латын тіліндегі "stilus" сөзінен шыққан, ол ежелгі заманда жазу үшін балғамен қашап дайындалған жіңішке, ұшты қаламсап болған. Стилет орта ғасырдың соңында, ол рыцарьлардың қосымша қаруы ретінде танымал бола бастады. Бастапқыда тек шабуылдау үшін жасалған стилет, ауыр түрде жараланған немесе құлаған қарсыласты аяқтау үшін қолданылған. Ине сияқты лезбі, жеткілікті күшпен қолданылса, көптеген тілмелерді тесіп өте алатын немесе рыцарьдың тілмелі бронясындағы кеңістіктерден өте алатын, ал рыцарьдың шлемдегі көз тесіктерінен өту үшін жеткілікті жіңішке болған. Өмірінен айырылуы күтілмейтін, ауыр жараланған қарсыласына "мәрмірек соққы" (француз тілінде coup de grâce) жасалған, сондықтан ол мизерикордия деп аталды. Кейіннен, артиллерист стилеті зеңбірек фитильдеріне арналған тесіктерді тазалау құралына айналды және автомобиль майының өлшегіші сияқты қолданылды, олар көбінесе оқ-дәрі мөлшерін көрсететін белгілермен жазылған.
First developed in Italy, the stiletto dates from the late 15th century, and is thought to be a development of the rondel dagger or misericordia, a needle pointed weapon with a narrow blade designed primarily for thrusting, though possessing cutting edges. Early stilettos normally used a one piece cast metal handle which was shaped and turned on a lathe. The stiletto blade was usually hammer forged into a dense rod with a narrow, triangular cross section, without any sharpened edges. However, other examples of the period have emerged bearing round, square, or diamond cross sections. The Italian word "stiletto" comes from the Latin stilus, the thin pointed Roman writing instrument used to engrave wax or clay tablets in ancient times. The stiletto began to gain fame during the late Middle Ages, when it was the secondary weapon of knights. Originally designed as a purely offensive weapon, the stiletto was used to finish off a fallen or severely wounded heavily armored opponent. The needle like blade could, if used with sufficient force, penetrate most mail or find its way through gaps in a knight's plate armor, and was narrow enough to pass through the eye slits of the helmeted knight. A severely wounded opponent who was not expected to survive would be given a "mercy strike" (French coup de grâce), hence the name miséricorde. Later, the Gunner's Stiletto became a tool for clearing cannon fuse touch holes and used in the same manner as an automotive oil dipstick, they were often inscribed with marks indicating levels of powder charges for ranging distance.
Шабуылдық қару ретінде пайдалану
Кейіннен стильетто Италияда ортағасырлық қаскөйлердің сүйікті шабуылдық пышағы (arma manesca) ретінде қабылданды, сондықтан ол сол кездегі билік органдарымен опасыз қару (arma insidiosa) ретінде тыйым салынды. Қаскөйлер стильеттоны ұнатты, себебі ол үнсіз, жеңнің немесе жакеттің ішінде оңай жасырылатын, сол кездегі ауыр былғары және мата киімге оңай енуге қабілетті, сонымен қатар басқа пышақ түрлерінен гөрі аз қан кетуі мүмкін болатын өлімге әкелетін жараларды келтіретін. Ренессанс дәуірінде стильетто термині француздық пойнар (poignard) пышағына ұқсас жұқа пышақтарды сипаттауға келді, олардың көпшілігі кәдімгі пышақ пішіндес және өткір жиектері бар, бірақ әрқашан жұқа пішін мен ине тәрізді ұшты сақтайды. Қарудың салмағын азайту үшін көптеген стильеттолар олардың ұзындығының бір бөлігінде ойықтары бар пышақтармен жабдықталған. Стильетто 16-шы ғасырдан 19-шы ғасырдың соңына дейін қылмыскерлердің немесе саяси қаскөйлердің танымал қаруы болды, әсіресе Францияда, Корсикада және Италияда. Стильетто қашақпен ұрысудың артықшылығы бар болғанымен, ол әлі де күмәнді және өлтіру құралы ретінде қолданылып келді. Сицилия Корольдігінде стильеттоның танымалдылығы жалғасып, сицилиялық стильетто күресінің (scherma di stiletto siciliano) дамуына әкелді. Стильеттоны шебер қолданған адам пышақты құрбанның ішіне терең енгізіп, содан кейін оны қайта тартқанға дейін әр түрлі бағытта өткір бұрады, бұл өткір ұшты кіру жарасын тексергенде тез көрінбейтін ауыр ішкі зақымдануға әкеледі. Стильетто итальяндық диаспораның алғашқы толқынымен бірге 19-ғасырдың ортасында Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласына келді, онда ол құмар ойыншылар, бандиттер және алуан түрлі қаскөйлердің танымал қаруына айналды. Нью-Орлеанда стильеттомен жасалған көптеген шабуылдар мен кісі өлтірулер орын алғандықтан, қала 1879 жылы қала шегінде стильеттоны сатуға немесе көрсетуге тыйым салатын жарлық шығарды. Америкаға келген итальяндық иммигранттар жиі мұндай пышақтарды сатып алып немесе өзін-өзі қорғау үшін жасады, ал стильетто анархистер, сондай-ақ түрлі "Қара қол" ұйымдарының мүшелері итальяндық американдықтарды және "Қара қолға" қарсы шыққан немесе олардың ақша талаптарын орындамаған басқаларды өлтіру үшін қолданды. "Қара қол" тіпті өз мүшелерін стильеттомен күресуге үйрету үшін мектептер құрды. Стильетто екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін өзгертілген түрінде қолданылып келді. Бұл қарулар траншеялық шабуылдарда күзетшілерді жою үшін, сондай-ақ жеке қорғаныс үшін пайдаланылды. Осы пышақтар, пышақтар және стильеттолар "траншеялық пышақ" деп аталды.
The stiletto was later adopted throughout Italy as the favored offensive thrusting knife (arma manesca) of the medieval assassin, so much so that it was invariably prohibited as a treacherous weapon (arma insidiosa) by the authorities of the day. The stiletto was preferred by assassins as it was silent, easily concealed inside a sleeve or jacket, and featured a blade capable of easily penetrating the heavy leather and fabric clothing of the day, while inflicting mortal wounds that tended to bleed less than those made by other types of knives. By the time of the Renaissance, the term stiletto had come to describe a range of slender thrusting knives closely resembling the French poignard, many with conventional dagger profile blades and sharpened edges, but always retaining the slim profile and needle like point. To lighten the weapon, many stilettos were equipped with blades carrying fullers over a portion of their length. The stiletto remained a popular weapon of criminals or political assassins from the 16th through the end of the 19th century, particularly in France, Corsica, and Italy. While still used as a weapon of surprise and assassination, the use of stiletto in preference to the dagger in close combat confrontations between adversaries became widespread throughout Italy, Sardinia, and Corsica. The continued popularity of the stiletto in the Kingdom of Sicily resulted in the development of the scherma di stiletto siciliano (Sicilian school of stiletto fighting). A person skilled in the use of a stiletto would thrust the knife deep into the victim, then twist the blade sharply in various directions before retracting it, causing the sharp point to inflict severe internal damage not readily apparent when examining the entrance wound. The stiletto followed the first wave of Italian diaspora to the city of New Orleans, Louisiana during the mid 19th century, where the knife became a popular weapon of gamblers, gang members, and assorted assassins. The stiletto was involved in so many stabbings and murders in New Orleans that the city passed an ordinance in 1879 outlawing the sale or exhibition for sale of any stiletto within the city limits. Italian immigrants to America frequently purchased or made such knives for self defense, and the stiletto was used by anarchists as well as by members of various Black Hand organizations to assassinate Italian Americans and others who either opposed the Black Hand or ignored its demands for blackmail. The Black Hand even established schools for training its members in the use of the stiletto. which remained in service in modified form through the end of the Second World War. These weapons were used to eliminate sentries in trench raids as well as for personal defense. As a class, these daggers, knives, and stilettos were given the title trench knife.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыста штырманың қайта пайда болуымен қатар, ол тыныш өлтіру үшін қару қажет болған коммандостық және басқа да әскерлерге арналған жауынгерлік пышақтар түрінде пайда болды. 1940 жылдың соңында әйгілі британдық қолмен жауынгерлік нұсқаушылар Уильям Э. Фэйрберн және Эрик А. Сайкс Фэйрберн-Сайкс ұрыс пышағын жасады, ол екі қырлы, ұзын, тар ұшы бар қанжар болды. Бұл пышақ ілгіштікке оңтайландырылған, бірақ кескіш жиектері өткірленсе, соққыларды кесуге де қабілетті еді. Көп ұзамай ФС пышағының басқа нұсқалары пайда болды, соның ішінде АҚШ Теңіз жаяу әскерінің Рейдер штырмасы, ол Фэйрберн-Сайкс пышағының негізінде жасалған, және бастапқыда кесуге қарағанда ілгеуге баса назар аудару үшін жобаланған АҚШ V 42 штырмасы.
World War II saw a resurgence of the stiletto in the form of combat knives for commando raiding forces and other troops who needed a weapon for silent killing. In late 1940, the famed British hand to hand combat instructors William E. Fairbairn and Eric A. Sykes designed the Fairbairn–Sykes fighting knife, a double edged dagger with a long narrow point designed to optimize the blade for thrusting, though it was also capable of slashing strokes if the cutting edges were sharpened. Other variations of the F S knife soon emerged, including the United States Marine Raider Stiletto, which was based upon the Fairbairn–Sykes knife, and the U. S. V 42 stiletto, designed from the outset to emphasize thrusting over cutting.