Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жерге толық тиген саусақтармен және метатарсал сүйектермен жүру
Walking with the toes and metatarsals flat on the ground
Құрлықта тіршілік ететін жануарларда, плантиградтық қозғалыс – саусақтармен және метатарсал сүйектермен жерге толық тиген күйде жүруді білдіреді. Бұл құрлықтағы сүтқоректілердің қозғалыс түрлерінің үш түрінің бірі. Басқа екі түрі – саусақтарымен жүру (дигитградтық), мұнда өкше мен білезік үнемі көтерілген болады, және тұяқтарымен жүру (унгулиградтық), мұнда өкше/білезік және саусақтар үнемі көтерілген күйде тұяқпен жүріледі. Плантиградты сүтқоректінің аяғы жоғарғы аяқ сүйектерін (фемур/гумерус) және төменгі аяқ сүйектерін (тібік және шыбық/радиус және күбік) қамтиды. Дигитградты сүтқоректінің аяғында метатарсал/метакарпал сүйектері болады, адамда бұл сүйектер аяқ пен алақанның доғасын құрайды. Унгулиградты сүтқоректінің аяғына фалангалар, яғни саусақ және аяқ сүйектері жатады. Құрып кеткен жануарлардың ішінде пантодонттар сияқты көптеген ертедегі сүтқоректілер плантиградты болған. Плантиградты аяқ – сүтқоректілердің бастапқы күйі; дигитградтық және унгулиградтық қозғалыс кейінірек пайда болды. Архозаврлардың ішінде птерозаврлар жартылай плантиградты болып, артқы аяқтарының толығымен және қол қанаты саусақтарымен жүрген.
In terrestrial animals, plantigrade locomotion means walking with the toes and metatarsals flat on the ground. It is one of three forms of locomotion adopted by terrestrial mammals. The other options are digitigrade, walking on the toes with the heel and wrist permanently raised, and unguligrade, walking on the nail or nails of the toes (the hoof) with the heel/wrist and the digits permanently raised. The leg of a plantigrade mammal includes the bones of the upper leg (femur/humerus) and lower leg (tibia and fibula/radius and ulna). The leg of a digitigrade mammal also includes the metatarsals/metacarpals, the bones that in a human compose the arch of the foot and the palm of the hand. The leg of an unguligrade mammal also includes the phalanges, the finger and toe bones. Among extinct animals, most early mammals such as pantodonts were plantigrade. A plantigrade foot is the primitive condition for mammals; digitigrade and unguligrade locomotion evolved later. Among archosaurs, the pterosaurs were partially plantigrade and walked on the whole of the hind foot and the fingers of the hand wing.
Эволюция
Тік аяқтың негізгі артықшылықтары – тұрақтылық және салмақ көтеру қабілеті; тік аяқтар ең үлкен беттік ауданына ие. Тік аяқтың басты кемшілігі – жылдамдық. Аяқта көптеген сүйектер мен буындар болғандықтан, аяқ қысқарақ және ұшы ауыр болады, бұл жылдам қозғалуды қиындатады. Адамдар мен басқа да үлкен маймылдарда тік аяқтың тағы бір мүмкін артықшылығы – соққы беру және күресу кезінде күшті тұрақтандыру арқылы жақпау және ұстау қабілетін арттыруы мүмкін. Тік аяқ адамдарда тұрғанда және отырғанда қалыпты күйде болады. Ол жүріс кезінде де қалыпты болуы керек. Гипертония, спастичность, клонус, қозғалыс шектелуі, бұрыс иілу нейрологиялық үлгісі және табан флексорлық (бұзақтың) бұлшық еттерінің қысқаруы, сондай-ақ жоғары тақырыпты аяқ киім сияқты кейбір аяқ киім түрлері адамның тек саусаларында тұруына және/немесе жүруіне себеп болуы мүмкін. Бұл көтерілген өкшеден байқалады.
The primary advantages of a plantigrade foot are stability and weight bearing ability; plantigrade feet have the largest surface area. The primary disadvantage of a plantigrade foot is speed. With more bones and joints in the foot, the leg is both shorter and heavier at the far end, which makes it difficult to move rapidly. In humans and other great apes, another possible advantage of a plantigrade foot is that it may enhance fighting performance by providing a more powerful stance for striking and grappling. Plantigrade foot occurs normally in humans in static postures of standing and sitting. It should also occur normally in gait (walking). Hypertonicity, spasticity, clonus, limited range of motion, abnormal flexion neural pattern, and a plantar flexor (calf) muscle contracture, as well as some forms of footwear such as high heeled shoes may contribute to an individual only standing and/or walking on their toes. It would be evident by the observable heel rise.