Опциондық келісімшарт – ұсыныстан бас тарту құқығын шектейтін келісім. Мүлік және спортта жиі қолданылады. Құқықтық негіздері мен ерекшеліктері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Опциондық келісімшарт немесе жай ғана опцион – "келісімшарт жасау талаптарына сай келетін және міндеттеме берушінің ұсынысты кері қайтару құқығын шектейтін уәде" деп анықталады. Опциондық келісімдер көбінесе мүлікке қатысты (төменде қараңыз) және кәсіби спортта қолданылады. Опциондық келісімшарт – ұсыныс берушінің ұсынысты кері қайтару мүмкіндігінен ұсыныс алушыны қорғайтын келісімшарт түрі. Ортақ құқық бойынша опциондық келісімшарт үшін сыйақы талап етіледі, себебі ол келісімшарттың бір түрі болып табылады, қараңыз Келісімшарттардың (екінші) қайта қарастырылуы § 87(1). Әдетте, ұсыныс алушы опциондық келісімшарт үшін ақша төлеу арқылы немесе өзге де орындау немесе қызметтен бас тарту сияқты басқа да құнды нәрсе ұсыну арқылы сыйақы төлей алады. Соттар, егер мұндай негіздер болса, сыйақы табуға тырысады. Қосымша ақпарат алу үшін қараңыз. Бірыңғай коммерциялық кодекс (БКК) кейбір шектеулі жағдайларда саудагерлер арасындағы берік ұсыныстар үшін сыйақы талабын жойды.
An option contract, or simply option, is defined as "a promise which meets the requirements for the formation of a contract and limits the promisor's power to revoke an offer". Option contracts are common in relation to property (see below) and in professional sports. An option contract is a type of contract that protects an offeree from an offeror's ability to revoke their offer to engage in a contract. Under the common law, consideration for the option contract is required as it is still a form of contract, cf. Restatement (Second) of Contracts § 87(1). Typically, an offeree can provide consideration for the option contract by paying money for the contract or by providing value in some other form such as by rendering other performance or forbearance. Courts will generally try to find consideration if there are any grounds for doing so. See consideration for more information. The Uniform Commercial Code (UCC) has eliminated a need for consideration for firm offers between merchants in some limited circumstances.
Кіріспе
Опцион – мүлікті беру құқығы. Опцияны ұсынатын тұлға опцион беруші (немесе жиі қолданылатыны, беруші) деп аталады, ал опциядан пайда көретін тұлға опция алушы (немесе жиі қолданылатыны, иегер) деп аталады. Опциялар болашақ мүліктің иелігінен айырылуды білдіретіндіктен, ортақ құқық жүйесіндегі елдерде олар әдетте мәңгілікке қарсы қағидаға бағынады және заңмен белгіленген мерзім ішінде пайдаланылуы керек. Белгілі бір активтерге (көбінесе жерге) қатысты көптеген елдерде үшінші тарапқа қатысты міндетті болу үшін опция тіркелуі тиіс.
An option is the right to convey a piece of property. The person granting the option is called the optionor (or more usually, the grantor) and the person who has the benefit of the option is called the optionee (or more usually, the beneficiary). Because options amount to dispositions of future property, in common law countries they are normally subject to the rule against perpetuities and must be exercised within the time limits prescribed by law. In relation to certain types of asset (principally land), in many countries an option must be registered in order to be binding on a third party.
Опцион шартын бір жақты келісімшарттарда қолдану
Опциондық келісім-шарт бір жақты келісім-шарттарда маңызды рөл атқарады. Бір жақты келісім-шарттарда міндеттеме беруші міндеттеме алушыдан орындау арқылы қабылдауды күтеді. Мұндай жағдайда, келісім-шартты классикалық тұрғысынан қарағанда, міндеттеме берушінің талап еткен орындауы толық орындалғанға дейін келісім-шарт жасалмайды. Өйткені келісім-шарт бойынша сыйақы – міндеттеме алушының орындауы. Міндеттеме алушы толық орындағаннан кейін, сыйақы толығымен өтелді және келісім-шарт жасалды, сондай-ақ міндеттеме беруші ғана өз міндеттемесіне байланысты болды. Бір жақты келісім-шарттарда келісім-шарттың кешіктірілуіне байланысты мәселе туындады. Классикалық бір жақты келісім-шарттарда міндеттеме беруші міндеттеме алушының орындауын толық аяқтамас бұрын кез келген уақытта ұсынысын қайтарып алуға құқылы. Егер міндеттеме алушы талап етілген орындаудың 99%-ын орындаса, міндеттеме беруші міндеттеме алушыға ешқандай өтемақысыз ұсынысын қайтарып ала алады. Бұл жағдайда міндеттеме берушіге максималды қорғаныс, ал міндеттеме алушыға максималды тәуекел төнді. Опциондық келісім-шарттардың қолданылуының қазіргі заманғы көзқарасы жоғарыдағы жағдайда міндеттеме алушыға қандай да бір деңгейде қауіпсіздік береді. Негізінен, міндеттеме алушы орындауға кіріскен кезде міндеттеме беруші мен міндеттеме алушы арасында жасырын опциондық келісім-шарт жасалады. Міндеттеме беруші ұсынысты қайтарып алмауға жасырын уәде береді, ал міндеттеме алушы толық орындауға жасырын уәде етеді, бірақ атауынан көрініп тұрғандай, міндеттеме алушы орындамау мүмкіндігін сақтайды. Осы опциондық келісім-шарттың сыйақысы жоғарыда аталған бөлімнің d тармағында талқыланады. Негізінен, сыйақы міндеттеме алушының орындауын бастауымен қамтамасыз етіледі. Сот практикасы юрисдикциялар бойынша әртүрлі, бірақ опциондық келісім-шарт орындаудың басында (Регламенттік көзқарас) немесе белгілі бір "маңызды орындаудан" кейін жасалуы мүмкін. Cook v. Coldwell Banker/Frank Laiben Realty Co., 967 S. W.2d 654 (Mo. Қолданба. 1998 ж.). Англия мен Уэльстегі сот практикасы опционды пайдалану кезінде алушы "оның пайдалану шарттарын қатаң сақтауы керек" екенін анықтады. Опциондық келісім-шарттар еркін нарықтағы жолдарды құрылысқа салуға көмектеседі деп болжанған, себебі жол компаниясы көптеген жер иелерімен опциондық келісім-шарттар жасасып, жол салу үшін қажетті жалғасқан учаскелерді сатып алуды аяқтауы мүмкін.
The option contract provides an important role in unilateral contracts. In unilateral contracts, the promisor seeks acceptance by performance from the promisee. In this scenario, the classical contract view was that a contract was not formed until the performance that the promisor seeks was completely performed. This was because the consideration for the contract was the performance of the promisee. Once the promisee performed completely, consideration was satisfied and a contract was formed and only the promisor was bound to his promise. A problem arose with unilateral contracts because of the late formation of the contract. With classical unilateral contracts, a promisor can revoke his offer for the contract at any point prior to the promisee's complete performance. So, if a promisee provides 99% of the performance sought, the promisor could then revoke without any remedy for the promisee. The promisor had maximum protection and the promisee had maximum risk in this scenario. The modern view of how option contracts apply now provides some security to the promisee in the above scenario. Essentially, once a promisee begins performance, an option contract is implicitly created between the promisor and the promisee. The promisor impliedly promises not to revoke the offer and the promisee impliedly promises to furnish complete performance, but as the name suggests, the promisee still retains the "option" of not completing performance. The consideration for this option contract is discussed in comment d of the above cited section. Basically, the consideration is provided by the promisee's beginning of performance. Case law differs from jurisdiction to jurisdiction, but an option contract can either be implicitly created instantaneously at the beginning of performance (the Restatement view) or after some "substantial performance". Cook v. Coldwell Banker/Frank Laiben Realty Co., 967 S. W.2d 654 (Mo. App. 1998). Case law in England and Wales has established that in exercising an option, a grantee "must comply strictly with the conditions for its exercise". It has been hypothesized that option contracts could help allow free market roads to be constructed without resorting to eminent domain, as the road company could make option contracts with many landowners, and eventually consummate the purchase of parcels comprising the contiguous route needed to build the road.
Тағайындау
Келісім-шарт құқығының жалпы қағидасы бойынша, ұсынысты алушы оны басқа тарапқа жүктете алмайды. Дегенмен, опциондық келісімшартты сатуға болады (басқаша көзделмесе), бұл опционды сатып алушыға бастапқы ұсыныс алған адамның құқықтарын иеленуге және сол опционға қатысты ұсынысты қабылдауға мүмкіндік береді.
It is a general principle of contract law that an offer cannot be assigned by the recipient of the offer to another party. However, an option contract can be sold (unless it provides otherwise), allowing the buyer of the option to step into the shoes of the original offeree and accept the offer to which the option pertains.
Келісім-шарт теориясы
Экономикада опциондық келісімшарттар келісімшарт теориясы саласында маңызды рөл атқарады. Атап айтқанда, Оливер Харт (1995, 90-бет) опциондық келісімшарттардың күту мәселесін (инвестицияның нақты деңгейін келісімшартта көрсету мүмкін болмаған кезде туындайтын инвестиция жетіспеушілігі мәселесі) азайтуға көмектесетінін көрсетті. Дегенмен, келісімшарт теориясында келісімшарт жасасушы тараптар болашақта жаңадан келіссөздер жүргізу мүмкіндігін жоққа шығара алмаса, опциондық келісімшарттар әлі де тиімді ме деген пікірталас бар. Тироль (1999) атап өткендей, бұл пікірталас толық емес келісімшарттар теориясының негіздері жөніндегі талқылаулардың төңірегінде жүреді. Лабораториялық тәжірибеде Hoppe және Schmitz (2011) қайта келіссөздерге жатпайтын опциондық келісімшарттардың күту мәселесін шеше алатынын растады. Сонымен қатар, опциондық келісімшарттар жаңадан келіссөздер жүргізу мүмкіндігі жоққа шығарылмаған жағдайларда да пайдалы болып шықты. Бұл соңғы байқау Харт пен Мурдың (2008) келісімшарттардың маңызды қызметі – анықтамалық нүктелер ретінде тарту идеясымен түсіндірілуі мүмкін.
In economics, option contracts play an important role in the field of contract theory. In particular, Oliver Hart (1995, p. 90) has shown that option contracts can mitigate the hold up problem (an underinvestment problem that occurs when the exact level of investment cannot be contractually specified). However, there is a debate in contract theory whether option contracts are still useful when the contractual parties cannot rule out future renegotiations. As has been pointed out by Tirole (1999), this debate is at the center of the discussions about the foundations of the incomplete contracts theory. In a laboratory experiment, Hoppe and Schmitz (2011) have confirmed that non renegotiable option contracts can indeed solve the hold up problem. Moreover, it turns out that option contracts are still useful even when renegotiation cannot be ruled out. The latter observation can be explained by Hart and Moore’s (2008) idea that an important role of contracts is to serve as reference points.