Кіріспе
Көлік құралдарын дұрыс тұрақтап қоймау үшін айып талон жазатын лауазымды тұлға. Паркинг ережелерін сақтау инспекторы (PEO), жол бақылаушысы (Австралия және Жаңа Зеландия) немесе азаматтық атқарушы, бірақ кейде паркинг күзетшісінің басқа мамандығын да білдіруі мүмкін.
A parking enforcement officer (PEO), traffic warden (Australia and New Zealand), or civil enforcement officer but sometimes used to refer to the different profession of parking lot attendant.
Басқа міндеттер
2007 жылдың 9 желтоқсанында Стокгольм қаласының мэрі Микаэль Содерлунд паркингке бақылаушы қызметкерлерінің міндеттеріне граффити жасаушылар мен қоқыс тастаушыларды айыппұл салу кіретінін хабарлады. Кәсіби одақ өкілдері бұл қызметкерлердің жаңа міндеттерді атқаруға дайын емес екенін, көліктердің есептегішін тексерумен жүктеліп, тығырыққа тіреліп қалғанын және зорлық-зомбылыққа ұшырау қаупінен қорқатынын айтты. Англияда компьютерлік және камералық жабдықтары бар көліктерге инвестиция жасаған билік органдары автобус жолақтарын да қадағалауды бастады. Ұлыбританияның кейбір аймақтарында паркинг бақылаушыларының қызметі азаматтық атқарушылардың қызметімен біріктірілгендіктен, көптегендері енді қоқыс тастау, қоғамдық жерде ішімдік ішу, қоғамға зиян келтіру және шу жасау сияқты құқық бұзушылықтар үшін айыппұл тағайындайды. Бұрын паркинг бақылаушыларының назарынан тыс қалған бұл құқық бұзушылықтар 1991 жылғы Жол қозғалысы ережелерінен өзге заңнаманы бұзумен байланысты болды. Дегенмен, Ұлттық мансап кеңесі бұл жаңа міндеттердің ешқайсысын тізімдемеген.
Канада
Канадада паркингті бақылау міндеттері көбінесе заңды сақтау қызметкерлері арқылы, заңнамалық актілерді сақтау шеңберінде жүзеге асырылады. Көлік ережелерін сақтау мақсатында жұмысқа алынған адамдарды "метр күзетшілері" деп атау практикасы тоқтатылды, сондай-ақ "паркингті бақылаушысы" лауазымы да азайып барады. Бұрын ПБО (Паркингті Бақылау Офицері) ретінде жұмыс істеген көптеген қызметкерлер қазір заңнамалық актілерді сақтау бойынша кең ауқымды міндеттерді орындайды, оларға жануарларды бақылау немесе басқа да заңнамалық актілерді сақтау кіруі мүмкін. Лауазым көбінесе заңды сақтау қызметкерінің жоғары деңгейдегі лауазымына жаңартылуда. Заңды сақтау қызметкерлерінің негізгі міндеттеріне паркингті бақылау, мүлікті және жерді пайдалану ережелерін сақтау, сондай-ақ қоғамдық орындардағы адамдардың мінез-құлқына қадағалау кіреді. Алайда, заңды сақтау қызметкерлерінің өкілеттігі көбінесе муниципалдық заңнамалық актілерді бұзу үшін айыппұл ретінде азаматтық шақырулар берумен шектеледі. Монреаль, Торонто және Ванкувер қалалары әлі де паркингті бақылаушысы лауазымындағы қызметкерлерді жұмысқа алады. Монреаль және Торонтода ПБО-лар тиісінше полиция күштерінің бөлімшелері болып табылады: Монреаль SPVM (бұрынғы жасыл формалары үшін "жасыл пияз" деп аталады) және Торонто полиция қызметі (көк түсті жолақтары үшін "көк шошқалар" деп аталады, полиция қызметкерлерінің формаларындағы жолақтар қызыл). Ванкуверде ПБО-лар муниципалитет үкіметінің қызметкерлері болып табылады және Ванкувер полиция департаментімен байланысты емес. Канадалық паркингті бақылау қызметкерлері өздерінің міндеттерін орындаған кезде де-факто бейбітшілік сақшылары болып есептеледі, тіпті олар ант берген офицерлер немесе констебльдер болмаса да, олардың міндеттерін орындау үшін бұл мәртебе талап етіледі. Сот практикасы осы заңдық түсіндірмені растады. Сот практикасының үзінділері үшін заңды сақтау қызметкері лауазымына қатысты мәліметтерді қараңыз. Бұл Канаданың паркингті бақылаушысына немесе көлік ережелерін сақтауға қатысты заңды сақтау қызметкеріне шабуыл жасау, Канаданың Қылмыстық кодексі бойынша бейбітшілік сақшысына шабуыл жасау ретінде қарастырылады және стандартты шабуылға қарағанда ауыр жазаға тартылады. Канаданың кейбір аймақтарында паркингті бақылау қызметтері жеке ұйымдарға, мысалы, Канадалық комиссионерлер корпусына тапсырылады. Алайда, мұндай нысандар көбінесе жеке меншікке тиесілі тұрақтар мен гараждар болып табылады. Бірақ кейбір ірі муниципалитеттерде ұзақ мерзімді келісімдер бар. Торонто 2018 жылдың басынан бастап қаланың негізгі қиылыстарындағы кептелістерді азайту үшін жол бақылаушыларын жұмыстың барысына енгізді. Олардың негізгі мақсаты – көліктер мен жаяу жүргіншілердің қиылыстардағы қозғалысын жеделдету, бұл ретте Торонто полиция қызметкерлерінің қызметін алмастырады.
Индонезия
Индонезияда жол бақылаушылары немесе парковщиктер Көлік министрлігіне қарасты болып, Dinas Perhubungan (қысқартылған "Dishub") немесе Dinas Lalu Lintas dan Angkutan Jalan Raya (қысқартылған "LLAJR") – Жол қозғалысы және көлік агенттігі деп аталады. Олар парковкa ережелерін сақтаумен қатар, жол полициясына жол қозғалысын реттеуге және қоғамдық көлік құралдарына – автобустарға, таксилерге, жүк көліктеріне және т.б., сары нөмірлік белгілері бар көліктерге – қатысты заңдар мен ережелерді орындауға көмектеседі. Олар көбінесе қоғамдық көлік терминалдарында және елдің әртүрлі жолдарында орналасқан, ал формалары ашық көк түсті болады.
Ирландия
Ирландия Республикасында кеңестер көлік құралдарын тоқтату және тұру ережелерін сақтау үшін көлік тоқтатуды қадағалаушыларын жұмысқа алады. Олар 1975 жылғы Жергілікті билік органдары (жол күзетшілері) заңымен енгізілді. Жол қозғалысы заңдарына сәйкес, жол күзетшілері салық дискісін көрсетпеген жағдайда дереу айыппұл салуға және тұрақ үшін айыппұл салуға өкілетті. Жол күзетшісінің талабы бойынша өзіңіздің атыңыз бен мекенжайыңызды беруден бас тарту – құқық бұзушылық.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияда жергілікті билік паркинг күзетшісі лауазымын атқаруға адамды тағайындай алады. Паркинг күзетшілерінің жергілікті билік аймағындағы қоғамдық жолдағы өкілеттігі бар, және тағайындалғаннан кейін паркинг ережелерін бұзу және арнайы көлік жолағы ережелерін бұзу фактілерін анықтауға құқылы. Әртүрлі паркинг ережелерін бұзу үшін салынған айыппұлдар әлемнің көптеген елдерімен салыстырғанда айтарлықтай төмен, тіпті ең нашар құқық бұзушылықтар үшін 12 доллардан басталады. Дегенмен, қызметкерлерге қатысты зорлық-зомбылық пен ұяттау оқиғалары жиі болады, сондықтан кейбір кеңестер олар үшін денеге бекітілетін камераларды пайдалануға көшкен. Паркинг күзетшілері, егер көлік жолға немесе басқа көлік құралының кіреберісіне кедергі келтірсе, немесе жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету немесе қоғам мүддесі үшін қажет болса, адамдарға көліктерін қоғамдық жолдан алып тастауға бұйыруға құқылы. Сондай-ақ, олар (жоғарыда аталған себептерге сәйкес) қоғамдық жолдағы көлік құралдарын сүйреуге рұқсат бере алады. Ирландиядағыдай, белгілі бір жағдайларда, егер паркинг күзетшісі талап етсе, жүргізуші немесе көлік құралын басқаратын тұлға өзі туралы мәлімет беруден бас тартса, ол құқық бұзушылық болып есептеледі. Бұрын аумақтық полиция күштерімен жол қозғалысын реттеу және паркинг ережелерін сақтау үшін жұмыс істеген. Олардың Ұлыбританиядағы тарихы 1959 жылға дейін соқтырады, сол кезде Ательстан Попкесс ішкі істер министрі Эрнест Марплс пен оның әріптестеріне «полиция жұмысына құштар, бірақ бойының кішкентай болуына немесе жасына байланысты заңсыз паркинг және кедергілер сияқты ұсақ-күшік автокөлік құқық бұзушылықтарымен айналысуға тыйым салынған адамдар тобын құру» идеясын ұсынды. Ол бұл идеяны Оңтүстік Африкада бұрыннан бар жүйеден алған. Бүгінде жергілікті билік органдары «паркинг күзетшілері» мен «азаматтық атқарушылар» қызметін пайдаланады, олар паркинг ережелерін бұзуды қудалайды және осылайша полиция бөліміне қарасты «жол күзетшісін» көбінесе алмастырады.
Қоғамдық
Азаматтық атқарушылар (Англия, Уэльс, Шотландия), соның ішінде бұрын тұрақ қызметкерлері деп аталғандар (олардың міндеттері әлі де тек тұрақ бұзушылықтарымен шектелуі мүмкін, немесе жергілікті билік органы шешкен жағдайда басқа жол қозғалысы бұзушылықтарына дейін кеңейтілуі мүмкін), жергілікті билік органдарымен немесе оларға қызмет көрсететін мердігерлермен жұмыс істейді. Қылмыстық жазасы алынбаған тұрақ ережелерін сақтау енгізілгеннен бері, олар негізгі тұрақ ережелерін сақтаушы полиция қызметкерлерін көптеп ығыстырды. Олар 1991 жылғы Жол қозғалысы туралы заңтың 63-79-баптарында қарастырылған тұрақ бұзушылықтары үшін айыппұл салу туралы хабарламалар (PCN) беруге құқылы; егер олардың міндеттері тұрақ қызметкерінен асып кетсе, олар басқа заңнамаға сәйкес тұрақ бұзушылықтары үшін де PCN бере алады, мысалы, көлік құралын толығымен тротуарға қою немесе жеке тіркемесімен немесе контейнерімен тұраққа қою. Жол инспекторлары (Солтүстік Ирландия) 2005 жылғы Жол қозғалысын басқару (Солтүстік Ирландия) бұйрығына сәйкес өкілеттіктерді пайдалана отырып, Жол қызметі үшін тұрақ бұзушылықтары үшін айыппұл салу туралы хабарламалар (яғни қылмыстық емес, азаматтық айыппұл) береді. Жол қозғалысы күзетшілері полиция күштерінің қызметкерлері болып табылады және олар 1988 жылғы Жол қозғалысы туралы заңда белгіленген уәкілетті тұлғаларға берілген өкілеттіктерді пайдалана отырып, жол қозғалысын жалпы бақылау үшін жауапты. Қылмыстық жазасы алынбаған тұрақ ережелерін сақтау енгізілгеннен кейін, көптеген аймақтарда қарапайым тұрақ бұзушылықтарын жергілікті билік органдарына беру арқылы олардың тұрақ ережелерін сақтауға қатысуы азайды; қалған тұрақ бұзушылықтары, мысалы, айып ұпайларын қамтитын немесе 1991 жылғы заңға (немесе Солтүстік Ирландиядағы баламалы заңға) кірмейтін бұзушылықтар жол қозғалысы күзетшілерімен сақталады. Полицияның қалалық бөлімдеріндегі жол қозғалысы күзетшілері жол қозғалысы күзетшісінің бақылаушысы, жол қозғалысы күзетшісінің басқарушысы, аға жол қозғалысы күзетшісінің басқарушысы және аудандық жол қозғалысы күзетшісінің басқарушысы болып жоғарылатылуы мүмкін. Көбінесе "жол қозғалысы күзетшілері" жоқ және олардың орнына жергілікті билік органдарының азаматтық атқарушылары/тұрақ күзетшілері/тұрақ қызметкерлері және т.б. жұмыс істейді (Көп жағдайда PCN деп қысқартылады, бірақ оны азаматтық атқарушылар қызметкерлері беретін айыппұл салу туралы хабарламалармен шатастыруға болмайды) белгіленген орындардан тыс тұраққа қою немесе шектеулі уақыттан артық тұраққа қою сияқты бұзушылықтар үшін. Британдық тұрақ қауымдастығы (BPA) тұрақ операторлары үшін салалық ұйым ретінде әрекет етеді. Жеке тұрақтар үшін төлемақыны сот арқылы талап ететін жер иелері мен агенттер мұны BPA-ның нұсқаулықтарын бұзу негізінде жасайды. BPA-ның бекітілген операторлар схемасының кодексі (жеке тұрақтарда атқаруды жүзеге асыратын мүшелері үшін нұсқаулық), 27.1-бөлімінде былай делінген: "Сіздің рұқсатыңызбен жеке тұраққа кіретін жүргізуші сізбен келісімшарт немесе лицензия бойынша оны пайдаланады. Егер олар сіздің рұқсатыңызсыз тұраққа қойса, бұл әдетте заңсыз кіру болып саналады. Барлық жағдайларда жүргізушінің сіздің жеріңізді пайдалануы сіздің шарттарыңызбен реттеледі, осы туралы жүргізушіге бастапқыда хабарлау керек. Сіз шарттарыңызды оларға түсінуді жеңілдету үшін белгілерді пайдалануыңыз керек".