Кіріспе

Австралияның абориген ақыны, суретшісі, мұғалімі және аборигендердің құқықтары үшін күресуші.

Ақын, суретші, жазушы және белсенді ретінде өмір сүрген

Оудгеро Ноонуккал 1942 жылы Сингапурдың түсуі кезінде оның екі бауыры жапондықтарға тұтқынға алынғаннан кейін Австралия әйелдер армиясына қосылды. Брисбенде сигналшы қызметін атқарып жүрген ол көптеген афроамерикандық сарбаздармен, сондай-ақ еуропалық австралиялықтармен танысты. Бұл байланыстар кейіннен аборигендер құқығын қорғау жұмысына негіз салды. 1940 жылдары ол Австралия Коммунистік партиясына қосылды, себебі ол Ақ Австралия саясатына қарсы шыққан жалғыз партия еді. 1960 жылдары Уокер белгілі саяси белсенді және жазушы ретінде танылды. Ол Квинсленд штатының аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының дамуы жөніндегі федералды кеңесінің (FCAATSI) штаттық хатшысы болды және басқа да бірнеше саяси ұйымдарға қатысты. Ол Австралия конституциясын реформалау науқанында аборигендерге толық азаматтық құқық беру үшін жетекші тұлға болды, 1965 жылы премьер-министр Роберт Мензиеске және оның орнын басушысы Харольд Холтқа 1966 жылы лоббилік жұмыс жүргізді. 1963 жылы бір делегацияда ол Роберт Мензиеске аборигендер өмірінің шындығын түсіндірді. Премьер-министр делегацияға спирттік сусын ұсынғаннан кейін, Квинслендте оның мұндай іс-әрекеті үшін түрмеге қамалуы мүмкін екенін білгенде таң қалды. Ол көптеген кітаптар жазды, алғашқысы 1964 жылы жарық көрген «Біз келеміз» атты кітабы болды, бұл абориген әйелінің алғашқы жарияланған кітабы еді. Басты өлеңнің соңында: «Бұталар жоқ, аң ауру мен күлкі жоқ. Бүркіт жоқ, эму мен кенгуру осы жерден кетіп қалды. Бора сақинасы жоқ. Корробори жоқ. Біз келеміз». Бұл алғашқы өлеңдер жинағы өте сәтті болды, бірнеше басылымдары сатылып кетті және Оудгероны Австралияның ең көп сатылатын ақыны болу жолына қойды, ол С.Дж. Денниспен бірге болды. Сынаушылардың пікірлері әртүрлі болды, кейбіреулері Оудгероның абориген екенін ескере отырып, оның мұны өзі жазғанына күмән келтірді. Басқалары өлеңдердің белсенділігінен алаңдады және оларды «нағыз поэзия» деп есептемей, «пропаганда» деп санады. Оудгеро өзінің поэзиясын пропаганда ретінде қабылдады және өзінің стилін «ұрандық, азаматтық жазушылық, қарапайым және түсінікті» деп сипаттады. Ол аборигендік мақтанышын мүмкіндігінше көп адамға жеткізіп, жазу арқылы теңдік пен аборигендер құқығын насияттағысы келді. Уокер 1970 жылдары «Identity» журналын шығарған Аборигендер басылымдары қоры комитетінің алғашқы президенті болды. 1972 жылы ол Солтүстік Страдброк аралында (Минджерриба деп те аталады) «Моонгалба» («отыру орны») деп аталатын мүлікті сатып алып, Ноонуккал Нуги білім және мәдени орталығын құрды. 1987 жылғы сұхбатында ол Моонгалбадағы білім беру бағдарламасын сипаттап, «соңғы он жеті жылда аралда 26 500 бала болды. Ақ балалар да, қара балалар да. Егер жасыл балалар болса, оларды да қабылдаймын. Мен түстерге көз жоғарғымын. Мен оларға аборигендер мәдениеті туралы үйретемін. Мен оларға табиғаттың тепе-теңдігі туралы үйретемін». Оудгеро барлық деңгейдегі білім беруге бейімділік танытты және Австралия мектептерінде жақсы оқытуға әкелетін мұғалімдерді даярлау бағдарламаларын құру үшін университеттермен ынтымақтастық жасады. 1970 жылдың 13 маусымында Ноонуккал (Кэтлин Джин Мэри Уокер ретінде) қоғамға көрсеткен қызметі үшін Британ империясы орденінің мүшесі (азаматтық) (MBE) атағын алды. 1974 жылы Ноонуккал Палестинаны азат етуді талап ететін террористер ұрлаған Британдық әуе компаниясының рейсінде болды. Ұрғыштар ұшақ экипажының бір мүшесі мен жолаушыны атып өлтіріп, ұшақты Африканың бірнеше бағытына ұшыруға мәжбүр етті. Ол үш күн тұтқында болған кезде, ол ұшақ қалтасынан тапқан тұтқыр қарындаш пен ауру қалтасын пайдаланып, «Жалпы» және «Юсуф (Қырқытқыш)» атты екі өлең жазды. 1983 жылы Ноонуккал Квинсленд штатының сайлауында Редлендс сайлау округінен Австралия демократиялық партиясынан үміткер болды. Оның науқаны қоршаған ортаны қорғау және аборигендер құқығын қорғау саясатына бағытталған. Алғашқы дауыс берудің 6,4%-ын алған ол сайланбады. 1986 жылы ол Брюс Бересфордтың «Шекара тұрғындары» фильмінде Ева рөлін ойнады. 1987 жылдың желтоқсанында ол Австралия үкіметінің Австралияның екі жүз жылдығын тойлау ниетіне наразылық білдіріп, өзінің MBE атағынан бас тартатынын мәлімдеді, ол бұл шараны «аборигендерді кемсіткен 200 жылдық ұят» деп сипаттады. Ол сондай-ақ өзінің атын Оудгеро Ноонуккал деп өзгертетінін мәлімдеді, Оудгеро «қағазқұрғақ ағаш» дегенді білдіреді, ал Ноонуккал (Нунукул деп те жазылады) оның халқының аты.

Жеке өмір және отбасы

Ноонуккал Кэтлин Жан Мэри Руска 1920 жылғы 3 қарашада Солтүстік Страдброк аралында дүниеге келді. Ол Рафаэль және Филис Силентоға жұмыс істеді. 1988 жылы ол Кабул Оодгеро Ноонуккал деген жергілікті есімін қабылдады, «Кабул» сөзі «кілем жылан» деген мағынаны білдіреді. Ол 1991 жылғы 20 ақпанда қайтыс болды. Оодгеро Ноонуккал 1993 жылғы 16 қыркүйекте Брисбендегі Гринслопс қаласындағы Репатриация бас ауруханасында 72 жасында қатерлі ісіктен қайтыс болды және Солтүстік Страдброк аралындағы Мунгальбада жерленді.

Тану

Оудгеро бірнеше әдеби сыйлықтарға ие болды, соның ішінде Мэри Гилмор медалі (1970), Джесси Личфилд сыйлығы (1975) және Абориген жазушысына арналған FAW Патриция Вейкхардт сыйлығы (1985). 1988 жылы ол Австралия әдебиетіне қосқан үлесі үшін Маккуарри университетінен құрметті әдебиет докторы дәрежесін алды. 1989 жылы Гриффит университеті оны құрметті доктор етіп тағайындады, ал 1991 жылы Монаш университеті оған тағы бір құрметті әдебиет докторы дәрежесін берді. 1992 жылы Ол Квинсленд технология университетінің Білім беру факультетінен әдебиетке және білім беру саласына қосқан үлесі үшін құрметті докторлық дәреже алды. 1970 жылы Британ империясы орденінің мүшесі болып тағайындалды, бірақ 1987 жылы Австралияның екі жүз жылдық мерекесіне наразылық білдіріп, халқының жағдайы туралы саяси мәлімдеме жасау үшін сыйлықты қайтарды. 1991 жылы оның есімі жазылған ескерткіш тақта Сидней жазушылар аллеясына орнатылған алғашқылардың бірі болды. 1992 жылы Квинсленд технология университеті (QUT) оған әдебиет пен білім беруге қосқан үлесі үшін Білім беру факультетінің құрметті докторлық дәрежесін берді. 2006 жылы университет аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының қолдау бөлімін оның құрметіне Оудгероу бөлімі деп атады. 2009 жылы Q150 мерекелері аясында ол «Әсерлі суретші» рөлі үшін Квинслендтің Q150 иконаларының бірі болып жарияланды. 2017 жылы Квинсленд штатының сайлау округтерінің қайта бөлуі нәтижесінде құрылған Оудгероу сайлау округі оның құрметіне аталды.