Кіріспе

Ирландияда өсірілген таза тұқымды жарыс жылқысы

Дайлами (20 сәуір 1994 – 5 сәуір 2023) – Ирландияда өсірілген, бірақ Франция, Дубай және Ұлыбританияда жаттықтырылған таза тұқымды чемпион жарыс жылқысы және тұқымдас. 1996 жылдан 1999 жылға дейін жалғасқан мансабында ол бес елде жарысып, жеті топтық/I санатты жарыста жеңіске жетті. 1999 жылғы өнері үшін ол АҚШ-тың "Ең үздік еркек жылқысы" сыйлығымен және "Картье" жарыс сыйлығымен – Еуропа жылқысының ең үздігі атанды.

Өмірбаян

17 қол биіктіктегі "күшті" сұр жылқы, оның түпкілікті иесі, Ага Хан, Ирландияда өсірді, ол оның екі ата-анасын да өсірген. Дейламидің әкесі Дойун 2000 гинейді жеңіп, Дербиде үшінші орын алды, содан кейін оның ұрпақтары екі жүзден астам жарысты жеңген шаруашылық мансабын бастады. Оның Дейламиден басқа ең танымал ұрпағы – Breeders' Cup Turf жеңімпазы Каланиси болды. Далтава, одан Дейлами сұр түсін мұра етті, Prix de l'Arc de Triomphe жеңімпазы Даллаханидің де анасы болды. Ол Марсель Бусак құрған және кейіннен Ага Хан сатып алған туыстардың бірінің мүшесі еді. Ол алғаш рет Шантильлидегі Ален де Ройер Дюпренің жаттығуына жіберілді. Үш жасар маусымының соңында оны Годольфин сатып алып, Саид бин Сурордың шаруашылығына ауыстырды. Оның ең көп жүретін жокейлері – Джеральд Мосс және Годольфинге ауысқаннан кейін Фрэнки Деттори болды. Көптеген сұр жылқылар сияқты, Дейлами да қартайған сайын сыртқы түрі өзгерді. Оның алғашқы жарыстарында қараңғы, темір сұр түсті болған, бірақ зейнеткерлікке шыққан кезде ақ түске жақын болды.

1996: Екі жылдық маусым

Дейлами екі жасар маусымының қыркүйек айына дейін жарыс жолына шыққан жоқ, ол Лонгшамптағы маңызды емес жүлделі жарыста жеңіске жетті. Үш аптадан кейін оның классы жоғарылатылып, Эвриде "Листед При Герод" жүлдесін жеңіп алды. Жыл соңындағы соңғы стартында ол ең жоғары кластың жарысына, 1-топты Критериум де Сен-Клаудқа қатысты. Ага Ханның екі атынан бірі ретінде басты фаворит атанған Дейлами тік жолда алға шықты, бірақ финалдық кезеңде шалынып, Шакадан үш төрттен бір ұзындыққа жеңіліп қалды.

1997: Үш жылдық маусым

Үш жасында Дайлами тек бір шақырымдық қашықтықта ғана жарысқа қатысты. Ол өзінің алғашқы топтық жарысын жеңіспен бастады, сәуір айында Лонгшамптағы Фонтенбло жүлдесінде Луп Саваджді екі ұзындықпен басып өтті. Үш аптадан кейін, ол сол атпен, сол қашықтықта және сол жолдағы Пуле-д'Эссай де Пулен жарысын жұмсақ жерде жеңіп, бірінші топты алды. Годольфиннің Багам Баунти, Prix Morny және Middle Park Stakes жүлделерінің иегері, алты аттың ішінде соңғы орынды иеленді. Ол Дербиге тіркелгенімен, Дайламидің жаттықтырушылары оның қысқа қашықтықта жарысатынын нақтылады. Содан кейін бұл тайынша алғаш рет Royal Ascot-та өткен St James's Palace Stakes бірінші тобында жарысу үшін шет елге жіберілді. Дайламидің әсерлі келбеті бақылаушыларды таң қалдырды және ол 7/2 коэффициентімен үміткер саналды, бірақ жарыста соңғы кезеңде қарқыны төмендеп, Старбородан айқын қалып қойды. Қалған екі жарысында Дайлами Францияға оралып, бір шақырымдық қашықтықта сынақтан өтті. Екі жарыста да ол үш жасар тайыншалардың арасында ең үздік болды. Prix Jacques Le Marois жарысында ол Аскоттағы нәтижені Старбороға қарсы өзгертіп, жеңіске жетті, бірақ төрт жасар Spinning World-тен жеңілді. Жылдың соңғы жарысында ол "Спиннинг Ворлд" және "Гелиссио" аттарынан кейін "Прис дю Мулен де Лонгшамп" жарысында үшінші орынды иеленді.

1998: Төрт жылдық маусым

1997/8 жылдың қысында Дайлами Годольфинге ауысқанда, оның жаңа байланыстары жылқының жарыс бағдарын орта қашықтықтағы жарыстарға қарай өзгертті. (Еуропада "орта қашықтық" термині Солтүстік Америкада "ұзақ қашықтық" деп есептелетін жарыстарды қамтиды.) Ол үміттендірерлік бастады, 9–4 (130 фунт) салмақпен Курагтағы Таттерсаллз Алтын кубогында жеңіске жетті (бұл кезде екінші топтағы жарыс еді). Келесі жарысында Royal Ascot-та ол сүйіктісі болғанымен жеңіліске ұшырады, өзінің тұрақты серігі Faithful Son-нан кейін үшінші орын алды. Екінші топтағы Уэльс принцінің жүлдесінде оның жеңілісіне себептер болды, өйткені Деттори жарыстың шешуші сәтінде "бір үлкен соққы" деп сипатталған жарыста еркін жүріп өтуге мүмкіндік таппады. Сонымен қатар, бірінші топтағы жеңімпаз ретінде Дайлами жеңімпаздан бес фунт салмақ артық көтерді. Екі жарым аптадан кейін Сандаунда өткен Eclipse Stakes жарысында ол Faithful Son-мен тең салмақта бәсекелесіп, қазірге дейінгі ең құнды жеңісін тіркеді. Бірақ жарыстың көрсеткіштері аса күшті болған жоқ, себебі Дайлами Ұлыбритания, Франция немесе Ирландияда бұрын бірінші топтағы жарысты жеңген жалғыз жылқы еді. Көптің назары Саид бин Сурурдың Дайлами, Faithful Son және Central Park-ты жаттықтыруына ауды, осылайша Godolphin командасы бірінші, екінші және үшінші орындарды жеңіп алды. Келесі жарысында ол алғаш рет Король Георг VI және Королева Елизавета жүлдесінде 1,5 мильге көтерілді, осы жарыста оны Мик Кинане басқарды, ал Деттори Суэйнды таңдады. Дайлами 6/1 коэффициентімен бастады және Swain, High Rise және Royal Anthem-нен кейін сегіз жылқының төртіншісі болып финиш сызығын кесті. 1998 жылдың қыркүйегінде Дайлами АҚШ-қа, Бельмонт паркіне өткізілген Man o' War Stakes жарысына жіберілді. Ол жарыстың көп бөлігінде көшбасшылардың артында жүріп, содан кейін тік жолда сыртқа шықты. Соңғы кезеңде ол Buck's Boy-ды қуып жеңіп, бір жарым корпуспен жеңіске жетті. Жылдың соңғы еуропалық жарысында Дайлами 1,5 шақырымға оралды, бірақ Чемпиондар жүлдесінде 6/5 фаворит ретінде Альборададан үшінші орын алды. 1998 жылдың қараша айында жылқы қайтадан АҚШ-қа, Чёрчилл Даунстағы селекционерлер кубогының Turf жарысына қатысу үшін жіберілді, бірақ жарыс күні ауруға шалдыққандықтан қатысудан бас тартты. Бұл жарысты Buck's Boy жеңіп алды.

Көктем

Толыққанды тұқымды жарыс аттары төрт жасында ең жақсы көрсеткіштеріне жетеді деп жиі айтылады, бұл сенімге жас салмағы бойынша есептеу дәлелдейді, ол осы жастан кейін одан әрі жақсаруға мүмкіндік бермейді. Алайда, Daylami әлі де жақсарып келе жатты (төмендегі ресми рейтингтерді қараңыз) және 1999 жылы ол жеңістер мен жүлде ақшасы тұрғысынан ең табысты маусымын өткізді. Бұл оның иелерінің оны жаттықтыруда қалдыру туралы шешімін растады, олар аттың "беруге және дәлелдеуге артық мүмкіндіктері бар" деп шешкеннен кейін. Бұл сонымен қатар, 1970-ші және 1980-ші жылдардағы дәстүрлі уақыттан гөрі, жоғары сыныпты жарыс аттарын жаттықтыруды ұзартуға бағытталған өсіп келе жатқан тенденцияның бір бөлігі ретінде де қарастырылды. Оның маусымы өте жақсы басталмады. Дубай әлем кубогында ол қатты қиындыққа тап болды, және күшті болғанына қарамастан, ол Almutawakel-ден кейін бесінші орынға ғана қол жеткізді. Содан кейін ол бірінші топқа көтерілген Tattersalls Gold Cup-та фаворит атанды, бірақ тік жолға шыққаннан кейін, соңғы кезеңдерде оны жапондық Shiva аттығы екі жарым корпустан басып өтті.

Жазғы

Осы сәттен бастап Дайлами (барлық қалған жарыстарында Детторимен бірге) өзінің ең жақсы көрсеткіштерін көрсетті. Эпсомда ол Коронация кубогы үшін тігілген ставкаларда үшінші орынға ие болды, Royal Anthem және 1998 жылғы Еуропаның жылқысы Dream Well-ден кейін. Бірақ соңғы ширек мильде тұрақты қарқынмен жүріп, бұл қарсыластарын үш төрттен бір және жарты ұзындыққа еселеп озып кетті. Бұл Дэйламидің 1,5 шақырымнан астам қашықтықтағы алғашқы жеңісі болды, бірақ ертерек қарқынның жоқтығы және 2:40.26-ға баяу уақыт оның төзімділігін толыққанды дәлелдемеді. Ол Eclipse Stakes жарысына қатысуға дайын болған, бірақ оның жаттықтырушысы Дэйламиге "көп уақыт керек" деп шешіп, жарыстан шығарды. Шілдеде ол Король Георг VI және Королева Елизавета кубогын жеңіп алды, бір фурлон бұрын алға шығып, бес ұзындыққа озып кетті. Дэйттори "соңғы чемпион" туралы құлшынып айтқандықтан, Дэйламидің иелері қуанды, бірақ кейбір бақылаушылар, соның ішінде "Independent" газетінің тілшісі, Король Георг жарысының деңгейі әдеттегіден төмен екенін айтып, оған толық сенім білдірмеді. Екі жылқы жарысқа дейін көп назар аударды, сондықтан бір танымал букмекер жарысты тігілген ставкалар үшін жекпе-жек ретінде қарастыратынын мәлімдеді. Алғашқы кезеңдерде көшбасшыларды қадағалағаннан кейін, Дэйлами "оңай" ішкі жағынан жылдамдап, тік жолда алға шығып, Дазлинг Паркке тоғыз ұзындықпен жеңіске жетті, үшінші орынды Dream Well, ал бесінші орынды Royal Anthem иеленді. Оның көрсеткіші ресми сарапшылармен 136 баллмен бағаланды, бұл 1990 жылдары Еуропада тіркелген үшінші ең жоғары көрсеткіш, Generous және Peintre Celebre-ден кейін. Дэйлами қазан айында Парижге Prix de l'Arc de Triomphe үшін жіберілді, бірақ оның иелері ауыр жағдайдың олардың жылқысына қолайсыз екенін және оны кері қайтаруды қарастырғанын нақты айтты. Ол жарыста көзге түспеді және Дэттори тік жолда жылдамдығын төмендетті, ақырында Монтжеуден кейін тоғызыншы орынды иеленді. Соңғы жарысында Дэйлами Флоридаға Галфстрим паркіне Breeders' Cup Turf жарысына жіберілді. Бұл жерде жылы климат пен тығыз, жеті фурлондық газонды трасса еуропалық жылқылар үшін ерекше қиын деп есептелді, өйткені 1989 және 1992 жылдары Breeders' Cup өткен кезде олардың ешқайсысы жеңіске жетпеген. Дэтторидің американдық трассалардағы қабілеті де өткен жылғы Classic жарысында Суэйнмен "ерекше" жарыс өткізгеннен кейін күмәндандырды. Бакидің жігіті ерте бастап, алдынан қысым көрсетті, алғашқы алты фурлонды 1:10.60 уақытта жүрді. Дэйлами әрқашан көзге түсетіндей жүріп, тік жолға шығар алдында Бакидің жігіті мен Royal Anthem-нен кейін үшінші орынға көтерілді. Ол соңғы фурлонға келгенде алға шығып, Royal Anthem-нен екі жарым ұзындыққа озып, жеңіске жетті, ал үшінші орынды Бакидің жігіті иеленді. Жарыс біткен соң Дэйламимен қайтып келгенде Дэттори: "Енді Суэйнге не болады?" деп айқайлады, бұл оған тағылған сынға жауап ретінде айтылды. Содан кейін Дэйлами жылқы шаруашылығына жіберілді.

Бағалау

Халықаралық сыныптамада (Әлемдік таза тұқымды жарыс жылқылары рейтингісінің алға құрметтісі), 1998 жылы Дейлами 123 баллмен бағаланды, бұл ең жоғары салмақтағы Скип Авейден сегіз фунтқа кем. 1999 жылғы сыныптамада Дейлами әлемдегі ең жақсы жылқы деп танылды, Монтьемен 135 баллмен тең бөлісті. 2000 жылдың қаңтар айында Дейлами Картье жарыс сыйлықтарында «Жылдың жылқысы» және «Ең жасы ұлты жылқысы» атағын алды. Сол айда ол Eclipse Awards-та «Америка чемпионы еркек жылқысы» атанды және біліктілік кезеңінде АҚШ-та бір рет қана қатысқанына қарамастан, «Америка жылқысы» үшін дауыс беруде Харизматиктан екінші орын алды. Дейлами иелеріне World Series Racing Championship-тің бірінші жеңімпазы ретінде 1,000,000 доллар сыйлық табыс етті, бұл жарыста тоғыз маңызды халықаралық орта қашықтықтағы жарыстардағы көрсеткен нәтижелері үшін ұпайлар берілді. Дейламиге Timeform 138 балл берді, бұл оны Нижинский мен Сигармен теңестірді.

Асыл тұқымды мансап

Ол селекционері Аға Хан IV және Дарли Stud арасындағы бірлескен меншік арқасында 2006 жылға дейін Ирландияның Килдар графтығындағы Килклен қаласының жанындағы Аға Ханның Гиллтаун Stud-ында тұқымдас болып тұрды, содан кейін Францияның Ле Меснил Маугердегі Haras de Bonneval Stud-ына жіберілді. 2006 жылдың қараша айының соңында Daylami Оңтүстік Африка Толыққанды тұқымды мал өсірушілер қауымдастығының төрағасы Алтус Жубертке тиесілі Оңтүстік Африканың Riethuiskraal Stud-ына сатылды. 2010 жылы Daylami Ирландияға оралып, Корк графтығының Фермой қаласының жанындағы Coolagown Stud-ына қосылды. Daylami төрт жүзден астам жарыстың жеңімпаздарын дүниеге әкелді. Оның ең танымал ұрпағы – 2004 жылғы Ирландия дербиі мен 2005 жылғы Таттерсалл алтын кубогының жеңімпазы Grey Swallow. Оның басқа да атақты ұрпақтары: Voila Ici (Premio Roma, Gran Premio di Milano), Indian Days (Bosphorus Cup x2) және кедергілермен жүгіруші Zaynar (Triumph Hurdle). 2014 жылы зейнеткерлікке шыққан Daylami 2023 жылдың 5 сәуірінде қарттықтан туған дерттерге байланысты эвтаназияланды.