Кіріспе
Американдық композитор Эндрю Липпа (1964 жылдың 22 желтоқсанында туған) – американдық композитор, либретто авторы, кітап жазушы, орындаушы және продюсер. Ол Нью-Йорктегі Ars Nova театрының тұрақты суретшісі.
Andrew Lippa (born December 22, 1964) is an American composer, lyricist, book writer, performer, and producer. He is a resident artist at the Ars Nova Theater in New York City.
Ерте өмір
Липпа Англияның Лидс қаласында ағылшын ата-анасының отбасында дүниеге келген. 1967 жылғы қазан айында АҚШ-қа эмиграция жасап, Детройт қаласының маңындағы Мичиган штатының Оук Парк қаласында өсті. Липпа Оук Парк орта мектебінде оқыды, кейін Мичиган университетіне түсіп, вокал өнерін оқыды, бірақ ақырында музыка білімі саласына ауысып, музыка білімі бойынша бакалавр дәрежесін алды. Университетті бітіргеннен кейін Липпа 1987 жылы Нью-Йорк қаласына көшіп, Үстіңгі Батыс жағындағы Колумбия грамматика және дайындық мектебінде (CGPS) орта мектептің музыка мұғалімі болып жұмыс істеді. CGPS-де екінші жылы 7-ші және 8-ші сынып оқушыларының деканы – оқу ісі жөніндегі орынбасар – қызметіне тағайындалды және 1991 жылғы маусымға дейін осы лауазымды, музыка сабақтарын бергенмен қатар, атқарып келді. 1988 жылы Липпа композитор ретінде танымал BMI Lehman Engel музыкалық театр шеберханасына қабылданды. Сол жерде ол болашақ серігі Том Гринвальдпен (John & Jen) танысты. Кейіннен ол музыкалық композиция саласында мансап құрды.
Музыкалық театр мансабы
Липпа өзінің кәсіби театрлық мансабын Коннектикут штатының Ист-Хаддам қаласындағы Гудспид опера үйінде бастады. 1992 жылдың басында «Бұл құс, бұл ұшақ, бұл Супермен» қойылымына пианиношы болып жұмысқа қабылданды, бірақ көп ұзамай билер тобын ұйымдастырушы және музыкалық жетекшінің көмекшісі болды. Содан кейін ол осы қызметте маусымның қалған бөлігінде жұмыс істеді. Goodspeed-тен кейін Липпа түрлі театрларда музыкалық жетекші және/немесе пианиношы болып жұмыс істеді, сонымен қатар оның аранжировкаларына сұраныс артты. The Goodspeed 1993 жылы Коннектикут штатының Честер қаласындағы Норма Террис театрында Липпаның алғашқы мюзиклі «Джон және Джен» (Том Гринвальдтың кітабы) қойылымын шығарды. Бұл қойылымды келесі жылы Беркшир театр фестивалінде көрсетті, ал соңында Нью-Йорктегі Лэмб театрында шамамен 6 ай бойы қойды. Шоудың продюсері – Кэролин Росси Копленд. Липпа кейін «Жабайы партия» мюзиклінің кітабын, музыкасын және әндерін жазды. Ол 1996 жылы жұмысты бастады, ал Манхэттен театр клубы сол жылдың соңында бірінші актінің оқуын ұсынды. Кейіннен Квинн рөлін сомдаған Джулия Мёрни сол оқудың ансамблінде болды. «Жабайы партия» 1997 жылдың жазында Коннектикуттағы Юджин О’Нилл театр орталығында екі апталық дамыту бағдарламасын өткізді. Осы кезеңнен кейін продюсерлер Джеффри Селлер мен Кевин Макколлум пьесаны таңдап алды және Манхэттен театр клубымен бірге өндіріске жоспарлар жасады. «Жабайы партия» дүниежүзілік премьерасын 2000 жылы Нью-Йорктегі Off Broadway Manhattan Theatre Club-та өткізді. «The Wild Party» мюзиклі «Outer Critics Circle» сыйлығын «Офф-Бродвей» маусымының ең үздік мюзиклі үшін жеңіп алды, ал Липпа 2000 жылы «Drama Desk» сыйлығын «Ең үздік музыка» номинациясы бойынша жеңіп алды. Шоу сол жылы ең көп номинацияға ие болды – 13 «Drama Desk» сыйлығына ие болды, соның ішінде ең жақсы жаңа мюзикл. 1999 жылы Липпа «You're a Good Man, Charlie Brown» романының Бродвей нұсқасына үш жаңа ән қосты және барлық жаңа аранжировкаларды жасады. Үш ән «My New Philosophy» (Кристин Ченоветпен бірге), «Beethoven Day» және атау әнінің жаңа нұсқасы болды. Липпа сонымен қатар түпнұсқалық актерлік құрамның жазбасын шығарды және сол жазбадағы жұмысы үшін «Grammy» сыйлығына ұсынылды. 2001 жылы Липпа Браян Кроулимен бірге «Бішігірім ханшайым» атты музыкалық экранизация жасады. Шоу 2004 жылдың жазында Пало-Альтодағы (Калифорния) TheatreWorks театрында көрсетілді. Жазу 2011 жылдың 13 қыркүйегінде Ghostlight Records арқылы жарық көрді. Техас мемлекеттік университетінің музыкалық театр бөлімі актриса Кейтлин Хопкинстің жетекшілігімен шоудың қайта қаралған нұсқасын Липпаның дирижерлігімен 16-19 қазанда ұсынды. Осы қойылымнан кейін Music Theatre International бүкіл әлемдегі театрларға лицензия беру үшін атауды қолжетімді етті. 2006 жылы Липпаның музыкасы мен сөздері, Т. Смит пен Питер Спирстің кітабы бар «Асфальт Бич» мюзиклі Солтүстік-Батыс университетінің Американдық музыка театры жобасында премьерасы болды. «Asphalt Beach» мюзиклін шығарғаннан кейін Стюарт Окен Липпадан «The Addams Family» мюзиклінің музыкасы мен сөздерін жазуды сұрады (Маршалл Брикман мен Рик Элистің кітабы). Липпа «Аддамс отбасы» мюзикліндегі жұмысы үшін «Tony» сыйлығына (ең үздік түпнұсқалық саз) және екі «Drama Desk» сыйлығына (ең үздік музыка және ең үздік сөздер) ие болды. «Аддамс отбасы» мюзиклінде Натан Лейн мен Бейбе Нойвирт ойнады, 2009 жылы Чикагода сынақ кезінде қатысу рекордтарын бұзды, ал 2011 жылдың 31 желтоқсанында жабылуы кезінде Бродвейдегі Лунт Фонтан театрында 725 тұрақты қойылым мен 34 алдын ала көрініс көрсетті. АҚШ-тың ұлттық гастролі 2011 жылдың қыркүйегінде Нью-Орлеанста басталды. Халықаралық қойылымдар Сао-Паулу (2012 жылдың наурыз-желтоқсаны), Швеция (2012 жылдың қыркүйегі-майы 2013) және Австралияның Сидней қаласында (2013 жылдың наурыз-маусымы) өтті. Бродвей актерлік құрамының жазбасы Decca Broadway-де шығарылды, ал вокалды таңдаулар Хэл Леонардтан қолжетімді. Липпа 2003 жылғы фильм мен 1998 жылғы романға негізделген «Big Fish» мюзиклінің музыкасы мен сөздерін жазды. Джон Августтың кітабы бар шоу 2013 жылдың сәуірінен 2013 жылдың 5 мамырына дейін Чикагодағы Иллинойс штатының Oriental театрында премьерасы болды. Ол 2013 жылдың 6 қазанында Нейл Саймон театрында 2013 жылдың 5 қыркүйегінде басталған алдын ала қараудан кейін Бродвейде ашылды. Сюзан Строман режиссерлік және хореографиялық, Джулиан Краучтың сахналық дизайны, Уильям Айви Лонгтың костюм дизайны және Дональд Холдердің жарық дизайны жасады. Норберт Лео Бутц Эдвард Блум рөлінде, Кейт Болдуин Сандра және Бобби Стеггерт Уилл рөлінде ойнады. «Big Fish» мюзиклі Липпаға «Drama Desk» сыйлығын «Ең үздік музыка» номинациясы бойынша жеңіп алды.
Қосымша жұмыс
1998 жылы Липпаға Үлкен Ванкувердегі еврей қауымдастығы Израильдің 50 жылдығына арналған концертке гимн жазуды тапсырды. Оны 350 әнші орындап, Ванкувер симфониялық оркестрінің дирижері Сержиу Комиссиона басқарды. Әнші ретінде Липпа Карнеги залында, Таун-холлда, Рейнбоу-румда және Саппер-клубта өнер көрсетті. Оның вокалдық аранжировкалары мен әндерін Стивен Шварцтың «Мысыр принці» мультфильмінде естуге болады. 1999 жылдан бері ол Кристин Ченоуэттің музыкалық директоры болып жұмыс істеп, Метрополитен Опера үйінде (2007 жылғы қаңтар), Сан-Франциско симфониясында (2005), Карнеги залында (2004) және Донмар қоймасында (2002) Ченоуэттің концерттерін өткізді. Липпа «Intervention Song» әніне музыка жазды. 2011 жылы Хэллоуин күндері Стюарт Малина басқарған Харрисбург симфониялық оркестрі Липпаның «Аддамс отбасы» мюзиклінен «Аддамс отбасының оркестрлік гротесктері» симфониялық сюитасын тұңғыш рет орындады, аранжировкасын Липпа мен Ларри Хохман жасады, оркестрлеуін Хохман жасады. Сол күні Аарон Хау басқарған Нью-Мексико гейлер хоры Липпаның «Аддамс отбасынан» «Қараңғылыққа қарай жылжу» әнін Липпаның жиі серігі Мэри Митчелл Кэмпбеллдің жаңа хорлық аранжировкасында орындады. Липпаның музыкасы мен сөзі және Дэниел Голдфарбтың кітабы бойынша «Джерри Рождество» атты қойылым 2007 жылы New York Stage and Film арқылы қойылды, бірақ кейін тоқтатылды. Липпа музыкасын және сөзін Джульс Фейффердің сол аттас балалар кітабына негізделген «Төбедегі адам» мюзикліне жазды, кітабын Фейффер жазды. Бұл қойылымды алғаш рет Disney Theatrical және Том Шумахер дамытты, 2008 жылы екі рет оқылды, бірақ 2017 жылға дейін толыққанды қойылымы болған жоқ, ол Нью-Йорктің Саг-Харбор қаласындағы Бей-стрит театрында ашылды. Ghostlight Records 2019 жылдың 18 сәуірінде Гавин Крилл мен Кейт Болдуиннің қатысуымен актерлік құрамның жазбасын шығарды. 2012 жылы Сан-Франциско гейлер хоры және басқа да бірнеше гейлер хоры Липпаны Харви Милктің өмірі мен мұрасына арналған музыкалық құрмет жазуға шақырды. Нәтижесінде 60 минуттық оратория, «Мен Харви Милкпін» деп аталды, Липпа Харви Милк рөлінде ойнады, 2013 жылдың 26 маусымында Сан-Францискодағы Nourse театрында тұңғыш рет қойылды. Бұл күні АҚШ Жоғарғы Соты DOMA-ның 3-тарауын және Калифорнияның 8-жоспарын конституцияға қайшы деп жариялады. 2013 жылдың қараша айында Липпа Лондонның Сент-Джеймс театрында екі концерттік қойылыммен дебют жасады. United Theatrical компаниясының Джеймс Йёбурн мен Стюарт Мэтью Прайс продюсерлік еткен концертте Эшли Грей, Кэрри Хоуп Флетчер, Дженна Рассел, Там Муту және Виллемийн Веркайк қонақ ретінде өнер көрсетті. Концертте Липпаның соңғы Бродвей мюзиклі «Биг Фиш» әндері, сондай-ақ «Мен Харви Милкпін», «Аддамс отбасы» және «Төбедегі адам» сияқты оның басқа да көптеген шығармалары орындалды. «Жұмыс кеші: Эндрю Липпаның әндеріне арналған той» 2014 жылдың мамыр айында Лондондағы Меньер шоколад фабрикасында тұңғыш рет қойылды. Липпа, Каролина О’Коннор, Дэмиан Хэмбли және Саммер Стреллен орындаған музыкалық ревюде Липпаның Бродвей, Бродвейден тыс және жарық көрмеген қойылымдарынан әндер орындалды. «Жұмыс кеші» 2016 жылдың тамызында Силикон алқабындағы TheatreWorks-та американдық дебютін жасады.
Жазулар мен басылымдар
Жазуларға Джулия Мурнидің "I’m Not Waiting" (продюсер, 3 ән), "The Wild Party" (RCA Victor) дискілері кіреді, оның өндірісімен жасалған, "You’re A Good Man, Charlie Brown" (RCA Victor) дискісі де бар, ол оған "Гремми" сыйлығына ұсыныс жасады, сондай-ақ "The Addams Family" (Decca Broadway), "A Little Princess" (Ghostlight), "I Am Harvey Milk" (A Cappella) және "john & jen" (Ghostlight) дискілерін өндірді. Джаз шебері Питер Цинкотти Липпаның "Raise The Roof" әнін "On The Moon" атты дискісінде жазды (Пил Рамон, продюсер). Бұған қоса, Липпа мырза "RCA Victor" үшін "Bat Boy" түпнұсқалық актерлік құрамының жазбасын өндірді, ал оның ән дауысы "The Sondheim Album" (Fynsworth Alley) және "If I Sing" (PS Classics) дискілерінде естіледі. "The Addams Family", "A Little Princess", "The Wild Party" және "john & jen" шоуларынан вокалдық таңдаулар "Hal Leonard" баспасынан шықты, ал шоуларға "Music Theatre International" лицензия береді. "Hal Leonard" 2011 жылдың күзінде "Эндрю Липпаның ән кітабын" да шығарды.
Жеке өмір
Липпа 2008 жылғы шілдеде Калифорния штатының Лос-Анджелесінде киномаркетинг саласындағы басшы Дэвид Блохқа үйленді. Бұл штаттың жоғарғы соты бір жынысты жұптардың некелесуіне рұқсат беретін шешім қабылдағаннан кейін көп ұзамай осы оқиға болды. Олар 1998 жылы ортақ досы арқылы танысып, Уильям Финннің «Жаңа ми» атты спектаклін көрген кезде жақын болды. Липпа 2017 жылы Огайо штатының Колумбус қаласына көшті. Липпа 2022 жылдың 19 наурызында Колумбус қаласында Том Регускиге үйленді. Қонақтардың арасында Кристин Ченовет те болды.