АҚШ Әскери-теңіз күштерінің суасты қайығының қаһармандық тарихы

Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің суасты қайығы

Стерлет және Помфрет суға батып, құрылыс алабында салтанатты түрде суға жіберілді, ал Пиранья салтанатты түрде суға жіберіліп, құрылыс жолынан ұшырылды. Стерлетті миссис Чарльз А. Пламли қолдады және 1944 жылдың 4 наурызында қолданысқа берілді.

Қызмет тарихы

Дайындық пен сынақ жаттығуларын аяқтағаннан кейін, "Стерлет" 1944 жылдың 1 мамырында Флорида штатындағы Ки-Уэсттен АҚШ Тынық мұхиты флотына қосылу үшін шықты. Суасты кемесі 1944 жылдың 13 маусымында Перл-Харборға жетіп, бірден алғашқы жауынгерлік қадамын дайындау үшін тағы да бір жаттығу кезеңіне кірісті.

Бірінші соғыс патрулі

1944 жылғы 4 шілдеде ол жапондық кемелерді тонау үшін теңізге шықты. Патрульдеу 53 күнге созылды, ал «Стерлет» оның 34 күнін тағайындалған патрульдік аймақта, Бонин аралдарында өткізді. 1944 жылғы 8 тамызда ол «Тама Мару No. 6» мина іздеуші кемесіне торпеда атып, батырды. 26 тамызда Мидуэй аралына жөндеуге келген кезде, суасты кемесі төрт жау кемесін батырғанын мәлімдеді. Ол тіпті үш апта бұрын американдық әскери-теңіз күштерінің ұшақтарынан жойылған жапондық конвойдан аман қалған бір тұтқынды да әкелді.

Екінші соғыс патрулі

Су асты кемесі Мидуэйде үш аптадан сәл астам уақыт тұрды; содан кейін 18 қыркүйекте Нансей Шотодағы патрульдік аймағына бет алды. 9 қазанда жапондық шағын балық аулау қайығын батып кеткеннен кейін, Стерлет Окинавадан алты ұшқышты құтқарып алды. 18 қазанда ол үш крейсерді сүйрейтін алты эсминецтің біріне жақындап, шабуылдауға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды. Екі күннен кейін ол жапондық жүк кемесіне үш торпеда атып, бірақ барлығы өткізіп алды. 25 қазанда үшінші рет нәтижесіз әрекет жасады, шағын конвойға төрт торпеда атып, нәтижесі: төрт қате. Стерлет конвойға тағы да жақындады. Бұл жолы, атқан алты торпеданың төртеуі тиді. Үш торпеда үлкен бензин тасымалдайтын танкерге, ал төртіншісі жүк кемесіне тиді. "Джинеи Мару" танкері сүңгіп кеткені анық. Стерлет күні бойы эскорт кемелерінің шабуылдарынан қашып өтті. Сол түні ол ауруханалық кемені тоқтатпай өтуге рұқсат берді. 29 қазанда төрт торпедамен шағын жүк кемесіне шабуыл жасады, бірақ суға батыру үшін палубалық қаруын қолдануға мәжбүр болды. 31 қазанда ол Триггер бұрын зақымдаған танкерге түнгі беттік шабуыл жасап, алты торпедамен батырды. Стерлет кейін Триггерге қосылып, зақымдалған "Salmon" су асты кемесін Сайпанға сүйреп әкелді. Одан Стерлет 10 қарашада тағы алты су асты кемесімен бірге үйлестірілген шабуыл тобында теңізге шықты. 15 қараша күні түнде ол, Триггер және Сильверсайдс жаудың су асты кемесіне қарсы оқ атысып, қақтығыстың барысында бес дюймдік (127 мм) снарядтарының барлығын жұмсады және ертесі күні таңертең жау кемесін торпедалармен батыруға мәжбүр болды. 30 қарашада су асты кемесі Перл-Харбордағы Су асты кемелер базасына қайтып келді.

Үшінші соғыс патрулі

Гавайиде шамамен екі айдан кейін, Стерлет 1945 жылғы 25 қаңтарда үшінші соғыс патруліне шықты. Оған тағайындалған аймақ – Хонсю, Жапония, әсіресе Токио шығанағы маңындағы аймақ болды, онда ол Токиоға шабуыл жасаған Бесінші флоттың ұшқыштарына күзетшілік қызметін атқарды. Ол жапон флотын барлау миссияларын жүргізіп, "қасқыр тобымен" бірге патрульдеді, оған Piper, Pomfret, Bowfin және Trepang та кірді. Осы патруль кезінде ол 1 және 5 наурызда екі торпедалық шабуыл жасады және бір жүк кемесі мен бір танкерді батып кеткенін хабарлады. (Жапондық дереккөздер 1 наурызда Стерлеттің торпедалық шабуылынан Imperial Japanese Army көлік кемесі "Татеяма Мару" батқанын көрсетеді). 4 сәуірде ол Мидуэйдегі патрулін аяқтады.

Төртінші соғыс патрулі

Стерлеттің төртінші әскери патрулі 29 сәуірден 10 маусымға дейін жалғасты, ол Жапонияның солтүстігіне, Охот теңізіне және Курил аралдары маңына жетті. Осы сапарда совет аумағына және Владивосток портына жақын болуы миссиясын қиындатты. Совет кемелеріне Жапония маңындағы соғыс аймағынан тыс қалуға кеңес берілгенімен, Стерлет кездейсоқ одақтасқа шабуыл жасамауы үшін әлеуетті нысаналарды анықтауда ең жоғары сақтық танытуға тиіс болды. Нысананы анықтаудағы нақтылықтың жетіспеуі су асты кемесін бірнеше нысанадан бас тартуға мәжбүр етті. Жағдайды одан әрі уландыру үшін, жапондық кемелер американдық су асты кемелерінен қашу үшін бірнеше рет кеңестік кемелер секілді бой көрсетуге тырысты. Дегенмен, Стерлет екі жау кемесін жеңіп шықты. 29 мамыр күні кешке ол үш фрегатпен бірге үлкен және кішкентай жүк тасымалдаушы кемелерді кездестірді. 16:41-де су асты кемесі жақсы позицияға ие болуға тырысты, бірақ конвойдің жылдам бағытты өзгертуіне байланысты сәтсіз аяқталды. 17:20 шамасында дыбыстық байланыс үзіліп, 40 минуттан кейін су үстіне шықты. 18:22-де қарауылдар түтін байқады, ал 21:53-қа қарай су асты кемесі түнгі беткейлік радарлық шабуылға дайындалды. Ол әр жүк тасымалдаушыға үш-үш торпеда іске қосты. Екі минуттан кейін, эскорт кемелерінің бірі Стерлетке қарай бет бұрды. Су асты кемесі дереу толық оң рульге бұрылып, жоғары жылдамдықпен алға жылжыды. Тағы екі минуттан кейін екі торпеда екі нысанаға да тиді – 20 секунд ішінде төрт жарылыс болды. 22:05-те жау фрегаты кездейсоқ тереңдік зарядтарымен шабуылға көшті. Үш минуттан кейін екі нысананың кішігірегі мұрттысымен суға батты. 22:11-де Стерлет қуып жететін эскортқа төрт торпеда іске қосты. Дайындық ең нашар болды. Төрт торпеда да өткізіп алды, сондықтан су асты кемесі сақтықпен қашықтықты ашып, зақымдалған жүк тасымалдаушыға тағы бір шабуылға дайындалды. Жақындағанда, нысана тоқтаған күйде, мұрттысы суға батқан және түтінмен жабылған еді. Эскорт кемелерінің екеуі де айналадағы суларда шамасыз оқ атып, тереңдік зарядтарын тастап жатты. 22:35-те біреуі Стерлет пен оның құрбаны арасынан өтті. Су асты кемесі нысананы оған ауыстырып, төрт минуттан кейін оған үш торпеда іске қосты. Фрегат торпедалардың іздерін байқап, дереу оларға бұрылып, Стерлетке жылдам жақындады. Бұл қуып жететін жағдай Стерлетті кері шегінуге мәжбүр етті. Фрегаттан бір сағаттан астам қашып, оның бомбалауына ұшырағаннан кейін, ол төрт торпеданы "мұртына" атып, қашықтықты ашуға қол жеткізді. Бұл тактика қашып құтылуға мүмкіндік бермеді, ал қуғын-сүргін фрегат екі жағынан да оқ ату үшін бұрылғанша жалғасты. Бұл ерекше маневр Стерлетке қашықтықты кеңейтуге мүмкіндік берді, сол кезде жаудың радары әлсіреп қалды. Стерлет радарларын өшіріп, оң жаққа қатаң бұрылып, жылдамдық алды. Түн жарымына бір минут қалғанда, Стерлет радарларын қайта қосты. Экран бос болды, ол қашып кеткен еді. Патруль кезінде су асты кемесі кішкентай эскортпен қорғалған Q кемесіне тап болғанда тағы бір қиын жағдайға түсті. Ол "жүк тасымалдаушыға" алты торпеда іске қосты, ол күтпеген жерден бұрылып, Стерлетке жақындады. Ол сәтті қашып, 10 маусымда Мидуэйге оралды.

Sterlet’s fourth war patrol lasted from 29 April to 10 June and took her north of Japan to the Sea of Okhotsk and the vicinity of the Kuril Islands. On this cruise, her proximity to Soviet territory and the port of Vladivostok complicated her mission. Though Soviet ships were advised to remain out of the war zone around Japan, Sterlet had to be extremely vigilant in her identification of potential targets lest she inadvertently attack an ally. Lack of certainty in identification forced the submarine to pass up several targets. To further cloud the issue, Japanese ships probably attempted to disguise themselves as Soviets on several occasions to escape American submarines. Sterlet, however, managed to emerge victorious over two enemy ships. In the late afternoon of 29 May, she encountered a large and a small freighter, escorted by three patrol frigates. At 16:41, the submarine tried for a good setup, but failed due to the convoy's rapid change in course. She lost sound contact around 1720 and, 40 minutes later, surfaced for a daylight end around. At 1822, the lookouts sighted smoke; by 21:53, the submarine was in position to launch a night surface radar attack. She launched six torpedoes, three at each freighter. Two minutes later, one of the escorts peeled off and made for Sterlet. She immediately went right full rudder, all ahead at flank speed. In another two minutes, two torpedoes impacted each of the two targets—four explosions within 20 seconds. At 22:05, the enemy frigate began random depth charge attacks. Three minutes later, the smaller of the two targets sank by the stern. At 22:11, Sterlet unleashed four torpedoes at the pursuing escort. The setup was hasty at best. All four missed, and she prudently opened range to reload and prepare for another attack on the damaged freighter still afloat. As she approached, her quarry was dead in the water, down by the stern, and partially enveloped by smoke. Two of the escorts were thrashing about the surrounding waters, indiscriminately shooting and dropping depth charges. At 22:35, one of them passed between Sterlet and her victim. The submarine shifted her sights on him and, four minutes later, fired three torpedoes at him. The frigate sighted the wakes, immediately turned into them, and rapidly closed on Sterlet. This pursuit forced Sterlet to retire. After more than an hour of running from the frigate and undergoing his bombardment, she managed to open range by firing four torpedoes "down the throat" at him. This tactic did not allow her to escape, and the chase continued until the frigate turned broadside to fire both his forward and after guns in salvo. That curious maneuver allowed Sterlet to open range to at which point, the enemy's radar wavered. Sterlet shut her radar down, came hard to starboard and opened out. A minute before midnight, Sterlet turned her radar back on. The screen was clear; she had escaped. The submarine had one more anxious moment during the patrol, when she encountered a Q ship screened by a small escort. She launched six torpedoes at the "freighter," which disconcertingly turned and closed Sterlet. She evaded successfully and returned to Midway on 10 June.

Бесінші әскери қарауыл

Стерлеттің соңғы әскери патрулі 5 шілдеде Мидуэйден Кии Суидо және Бунго Суидо аймағына қарай басталды. Бір рет Хонсюдегі Шингу маңындағы мұнай сақтау ыдыстарын және электр стансасын атқылағаннан басқа, бүкіл патрульді Жапонияға шабуыл жасаған авиаторлар мен B-29 "Суперфортресс" бомбалаушыларының экипаждарын құтқаруға арнады. Стерлет жаңа зеландиялық және британдықтарды құтқарып алды, олардың бірі Шикоку мен Хонсю арасындағы Кии арнасының жанында болды. Жапондықтардың капитуляциясы патрульді аяқтағанда, Стерлет 23 тамызда Мидуэйге қайтып келді. 6 қыркүйекте ол АҚШ-қа бет алды және он күннен кейін Сан-Диего теңіз базасына жетті.

Соғыстан кейінгі іс-шаралар

Стерлет 1946 жылдың ақпан айының соңына дейін Батыс жағалауда, 13 қарашаға дейін Сан-Диегода, содан кейін Калифорния штатының Сан-Франциско қаласында болды. 1946 жылдың 26 ақпанында ол батыс Тынық мұхитына қайта оралды. Перл-Харбор, Гуам және Субик шығанағында қысқа тоқтағаннан кейін, 20 сәуірде Қытайдың Цинтао қаласына жетті. Цинтаодан мамыр айының соңына дейін жұмыс істеді, Солтүстік Қытай жағалауындағы Әскери-теңіз күштерінің көрсетіліміне қатысты. Маусымның алғашқы он күнін Шанхайда өткізіп, содан кейін Перлге бет алды. Стерлет 22 маусымда Оахуға жетіп, келесі 16 ай бойы Гавай аралдарында операциялар жүргізді. 1947 жылдың 15 қарашасында ол батысқа қарай бағыт алып, 1 желтоқсанда Брисбенге жетті. Бес күннен кейін Гуамға қарай жол алды, 14 желтоқсанда сонда келді. 1948 жылдың 2 қаңтарында Гуамнан шығып, 6-10 қаңтарда Окинавада тоқтады және 12 қаңтарда Сасебо операциялық аймағына жетті. Айдың қалған бөлігінде Сасебо мен Йокосука маңында жұмыс істеді, екі портына да барды. 28 қаңтарда Калифорния жағалауына қарай жүзіп, Мидуэйде қысқа тоқтағаннан кейін және Перл-Харборда алты апта тоқтағаннан соң, 30 сәуірде Сан-Францискоға жетті. 1 мамырда Тынық мұхит флотына жарамсыз ету үшін хабарлады. 1948 жылдың 18 қыркүйегінде резервке алынып, Калифорниядағы Маре аралына орналастырылды. Шамамен екі жылдан кейін, 1950 жылдың 7 тамызында Стерлет қайтадан іске қосылды. 1950 жылдың 26 тамызында Маре аралындағы кемеге қайтадан қосылды. 25 қыркүйекте Сан-Диегоға барып, бір айлық оқу-жаттығудан өтті. Желтоқсан айында Калифорнияның Лонг-Бич қаласына көшіп, Уильям Холден мен Уильям Бендикс қатысқан "Су асты кемелерінің командасы" фильмінің жұлдызы болды. Стерлет 1951 жылдың басында Батыс жағалаудағы операцияларды қайта бастады, ол 1953 жылдың қаңтарына дейін жалғасты, содан кейін Қиыр Шығысқа жіберілді. Бұл сапарда ол аңшы-қастандықшылар жаттығуларына қатысып, Чичи-Джима, Атами (Жапония) және Бакнер шығанағы (Окинава) порттарына барды, сондай-ақ Маркус аралында фотосуреттік барлау жүргізді. 23 маусымда Сан-Диегоға оралып, Батыс жағалаудағы операцияларды қайта бастады. 1954 жылдың тамызында Стерлет экипаждарын және бас порттарын Бесугомен алмастырды. 13 қыркүйекте Перл-Харбордағы 1-ші суасты кемелер эскадрильясына қызметке кірісті. Әскери-теңіз күштеріндегі қызметінің қалған бөлігінде Стерлет Перл-Харборда орналасқан. 1954 және 1968 жылдар аралығында ол Гавай аралдарындағы операцияларды жеті Жетінші флотпен батыс Тынық мұхитына жасаған тоғыз сапармен кезектестірді. Бұл сапарлар, әдетте, шамамен алты айға созылды, ол көптеген жаттығулар мен соғыс ойындарына қатысты және Қиыр Шығыстағы негізгі порттарға, әсіресе Жапония, Тайвань, Қытай және Тынық мұхитының орталық аралдарындағы кейбір порттарға барды. 1968 жылдың жазында соңғы сапарынан оралғаннан кейін Стерлет теңіз қызметіне жарамсыз деп танылды. Осыған байланысты ол 1968 жылдың 30 қыркүйегінде қызметтен босатылды, ал оның аты келесі күні теңіз кемелерінің тізілімінен өшірілді. Ол теңіз күштеріне соңғы қызметін 1969 жылдың 31 қаңтарында ядролық қуатпен жұмыс істейтін Сарго суасты кемесімен нысана ретінде батыру арқылы көрсетті.

Sterlet remained on the West Coast until the end of February 1946, at San Diego until 13 November and at San Francisco, California, thereafter. On 26 February 1946, she started back to the western Pacific and after briefly stopping at Pearl Harbor, Guam, and Subic Bay, arrived in Tsingtao, China, on 20 April. She operated out of Tsingtao until the end of May, participating in the Navy's show of force along the northern China coast. She spent the first ten days of June in Shanghai and then got underway for Pearl. Sterlet reached Oahu on 22 June and conducted operations in the Hawaiian Islands for the next 16 months. She headed west again on 15 November 1947 and reached Brisbane, Australia, on 1 December. Five days later, the submarine shaped a course for Guam, arriving there on 14 December. She departed Guam on 2 January 1948, stopped at Okinawa from 6 January to 10 January, and arrived in the Sasebo operating area on 12 January. For the rest of the month, she operated in the vicinity of Sasebo and Yokosuka, visiting both ports. On 28 January, she sailed for the California coast and, after a brief stop at Midway and a six week layover in Pearl Harbor, reached San Francisco on 30 April. On 1 May, she reported to the Pacific Reserve Fleet for inactivation. She was placed out of commission, in reserve on 18 September 1948 and berthed at Mare Island, California. Just under two years later, on 7 August 1950, Sterlet was ordered reactivated. She was recommissioned at Mare Island on 26 August 1950. On 25 September, she headed for San Diego where she conducted a month of training. In December, she shifted to Long Beach, California, where she became one of the stars in the motion picture Submarine Command with William Holden and William Bendix. Sterlet resumed operations along the West Coast early in 1951 and that employment continued until January 1953, when she was deployed to the Far East. On this cruise, she joined in hunter killer exercises, visited Chichi Jima, Atami, Japan, and Buckner Bay, Okinawa; and conducted photographic reconnaissance on Marcus Island. She returned to San Diego, California, on 23 June and resumed West Coast operations. In August 1954, Sterlet exchanged crews and homeports with Besugo. On 13 September, she reported for duty to Submarine Squadron 1 at Pearl Harbor. For the remainder of her Navy career, Sterlet was home ported at Pearl Harbor. Between 1954 and 1968, she alternated operations in the Hawaiian Islands with nine deployments to the western Pacific with the Seventh Fleet. On these cruises, usually of approximately six months duration, she participated in a host of exercises and war game problems and visited most major ports in the Far East, particularly those in Japan, Taiwan, China and in some of the Central Pacific islands. After her return from her final deployment in the summer of 1968, Sterlet was found to be unfit for further naval service. Accordingly, she was decommissioned on 30 September 1968, and her name was struck from the Naval Vessel Register on the following day. She rendered her last service to the Navy on 31 January 1969 when she was sunk as a target by the nuclear powered submarine Sargo.

Құрмет пен марапаттар

Стерлетке Екінші дүниежүзілік соғысындағы қызметі үшін алты шайқас жұлдызы табыс етілді.