Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тарихи кезең (1789 - 1914)
Historical period (1789 to 1914)
Ұзын он тоғызыншы ғасыр – 1789 жылы Француз революциясының басталуынан басталып, 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен аяқталатын 125 жылдық кезеңді атау үшін қолданылатын термин. Бұл терминді кеңес жазушысы Илья Эренбург ойлап тапқан, ал кейін британдық тарихшы Эрик Хобсбаум оны кеңінен танымал етті. Бұл термин, аталған кезең Еуропадағы XIX ғасырды түсінуге қатысты идеялардың дамуын көрсетеді деген пікірді білдіреді.
The long nineteenth century is a term for the 125 year period beginning with the onset of the French Revolution in 1789, and ending with the outbreak of World War I in 1914. It was coined by Soviet writer Ilya Ehrenburg and later popularized by British historian Eric Hobsbawm. The term refers to the notion that the period reflects a progression of ideas which are characteristic to an understanding of the 19th century in Europe.
Өмірбаян
Бұл тұжырым Фернан Брауделдің 1949 жылғы «le long seizième siècle» («ұзын XVI ғасыр», 1450–1640) және «әдеби тарихтың қалыптасқан санаты» деген ойынан алынған, бірақ әртүрлі ғалымдар әдетте кең және алуан түрде анықтайтын кезең. Гобсбаумның 1995 жылғы жарияланымдарына дейін және кейін көптеген авторлар өздерінің еңбектерінде белгілі бір уақыт аралығын көрсету үшін кітап атауларында немесе сипаттамаларында ұқсас тәсілдерді қолданды, мысалы: С. Кеттерингтің «Француз қоғамы: 1589–1715» – ұзын XVII ғасыр, Э. Энтони Риглидің «Британ халқы ‘ұзын’ XVIII ғасырда, 1680–1840» немесе Д. Блэкборнның «Ұзын XIX ғасыр: Германия тарихы, 1780–1918». Дегенмен, бұл термин тарихи жарияланымдарды «жалпы оқырманмен байланыс орнату» мақсатында қолданылады және тарих, тіл білімі және өнер салаларындағы зерттеулер мен талқылауларда жиі сілтеме жасалады.
The concept is an adaption of Fernand Braudel's 1949 notion of le long seizième siècle ("the long 16th century" 1450–1640) and "a recognized category of literary history", although a period often broadly and diversely defined by different scholars. Numerous authors, before and after Hobsbawm's 1995 publication, have applied similar forms of book titles or descriptions to indicate a selective time frame for their works, such as: S. Kettering's French Society: 1589–1715 – the long seventeenth century, E. Anthony Wrigley's British population during the 'long' eighteenth century, 1680–1840, or D. Blackbourn's The long nineteenth century: A history of Germany, 1780–1918. However, the term has been used in support of historical publications to "connect with broader audiences" and is regularly cited in studies and discussions across academic disciplines, such as history, linguistics and the arts.
Шолу
Гобсбаум өзінің талдауын "Революция дәуірі: Еуропа 1789–1848" (1962), "Капитал дәуірі: 1848–1875" (1975) және "Империя дәуірі: 1875–1914" (1987) атты кітаптарында жариялайды. Хобсбаум ұзақ XIX ғасырын Франциядағы барлық адамға бірдей және теңдік құқықты азаматтық құруға тырысқан Француз революциясымен бастайды және оны Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен аяқтайды. 1918 жылы соғыс аяқталғаннан кейін, XIX ғасырдағы ұзақ жылдар бойы сақталған Еуропалық күштер тепе-теңдігі (1801–1900) жойылды. Аталған трилогияға жалғас ретінде жазылған "Екстремалды дәуір: Қысқа ХХ ғасыр, 1914–1991" (1994) кітабында Хобсбаум Иван Т. Беренд алғаш ұсынған түсінік бойынша, қысқа ХХ ғасырды (1914–1991) Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап Кеңес Одағының ыдырауымен аяқтағандығын көрсетеді. Питер Н. Стернс әлемдік тарих мектебі аясында жиі қолданатын ұзақ XIX ғасырдың 1750 жылдан 1914 жылға дейінгі жалпыланған нұсқасы бар.
Hobsbawm lays out his analysis in The Age of Revolution: Europe 1789–1848 (1962), The Age of Capital: 1848–1875 (1975), and The Age of Empire: 1875–1914 (1987). Hobsbawm starts his long 19th century with the French Revolution, which sought to establish universal and egalitarian citizenship in France, and ends it with the outbreak of World War I, upon the conclusion of which in 1918 the long enduring European power balance of the 19th century proper (1801–1900) was eliminated. In a sequel to the above mentioned trilogy, The Age of Extremes: The Short Twentieth Century, 1914–1991 (1994), Hobsbawm details the short 20th century (a concept originally proposed by Iván T. Berend), beginning with World War I and ending with the fall of the Soviet Union, between 1914–1991. A more generalized version of the long 19th century, lasting from 1750 to 1914, is often used by Peter N. Stearns in the context of the world history school.
Дін тарихы
Діни контексте, әсіресе католик шіркеуі тарихына қатысты, ұзақ XIX ғасыр католик шіркеуіндегі папа билігінің күшейіп орталықтану кезеңі болды. Бұл орталықтану, күшейіп орталықтандырылған ұлттық мемлекеттер мен заманауи революциялық қозғалыстарға қарсы болды және бәсекелестері сияқты көптеген ұйымдастыру және коммуникация тәсілдерін пайдаланды. Шіркеудің ұзақ XIX ғасыры Француз революциясынан (1789) бастап Папа Пий XII-нің қайтысына дейін (1958) созылды. Бұл дәстүрлі католик билігінің әлсіреуі мен мемлекеттердегі секулярлық идеялардың пайда болуы, сондай-ақ Папа Иоанн XXIII сайланғаннан кейін шіркеудегі жаңа ой-пікірдің қалыптасуы арасындағы кезеңді қамтиды.
In religious contexts, specifically those concerning the history of the Catholic Church, the long 19th century was a period of centralization of papal power over the Catholic Church. This centralization was in opposition to the increasingly centralized nation states and contemporary revolutionary movements and used many of the same organizational and communication techniques as its rivals. The church's long 19th century extended from the French Revolution (1789) until the death of Pope Pius XII (1958). This covers the period between the decline of traditional Catholic power and the emergence of secular ideas within states, and the emergence of new thinking within the church after the election of Pope John XXIII.