Уильям Ричард Долл: Салауаттылық сақшысы және эпидемиолог

Кіріспе

Британдық дәрігер және эпидемиолог (1912–2005)

Сэр Уильям Ричард Шаббоу Долл (28 қазан 1912 – 24 шілде 2005) – британдық дәрігер, 20 ғасырдың ортасында эпидемиолог болып, осы салаға маңызды үлес қосты. Ол темекі шегу мен денсаулық проблемалары арасындағы байланысты зерттеуде пионер болды. Эрнст Уайндер, Брэдфорд Хилл және Эвартс Грэммен бірге ол темекі шегудің өкпе қатерлі ісігі мен жүрек ауруларының қаупін арттыратынын алғаш дәлелдеді. (Германиялық зерттеулер бұл байланысты 1920 жылдары көрсеткен, бірақ 1990 жылдарға дейін ұмытылып немесе назардан тыс қалған.) Ол сонымен қатар радиация мен лейкемия, азбест пен өкпе қатерлі ісігі, алкоголь мен сүт безі қатерлі ісігі арасындағы байланысты зерттеуде де маңызды жұмыстар атқарды. Алайда, ол көп жыл бойы жүкті аналардың радиацияға ұшырауы мен олардың балаларында лейкемияның пайда болуы арасындағы байланысты зерттеген Элис Стюарттың «күмәнді» талдауына қарсы тұрды. 2012 жылдың 28 маусымында ол Королева Елизавета II-нің Алмаз мерейтойын мерекелеу үшін BBC Radio Four арнасында көрсетілген «Жаңа Элизаветалар» сериясының бір бөліміне арналды, онда оның билігінің кезеңіндегі 60 танымал тұлға туралы айтылды.

Өмірбаян

Долл Хэмптон қаласында, Миддлсекс (қазіргі оңтүстік-батыс Лондонның бөлігі) бай отбасында дүниеге келді, бірақ оның әкесі дәрігерлік қызметін көптеген склероз салдарынан тоқтатуға мәжбүр болды. Алдымен Вестминстер мектебінде білім алған Долл бастапқыда (ата-анасының қалауына қарсы, ол әкесі сияқты дәрігер болуын қалаған) Кембридждегі Тринити колледжінде математиканы оқымақшы болған. Долл математикадан стипендия алуға тырысқанын, бірақ колледждің 8% алкогольді сырасынан 3 пинта ішкеннен кейін күйзеліске түскенін айтты. Кейін ол Лондон Корольдік колледжінің Сент-Томас ауруханасының медициналық мектебінде медицинаны оқыды және 1937 жылы бітірді. Долл социалист болды және Социалистік медициналық қауымдастықтың маңызды тұлғаларының бірі еді, оның күресі Ұлыбританияның соғыстан кейінгі Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің құрылуына көмектесті. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Корольдік дәрігерлер колледжіне қосылды және соғыстың көп бөлігінде Корольдік армияның медициналық корпусының бір бөлігі ретінде ауруханалық кемедегі медициналық маман ретінде қызмет етті. Соғыстан кейін Долл Сент-Томасқа оралып, астманы зерттеумен айналысты. 1948 жылы ол Медициналық зерттеулер кеңесінің статистикалық зерттеулер бөлімінің басшылығымен жұмыс істейтін Орталық Миддлсекс ауруханасында доктор Фрэнсис Эвери Джонстың зерттеу тобына қосылды. 21 жыл бойы осы бөлімде жұмыс істеген Долл оның директоры болды. Оның зерттеулері бастапқыда пептикалық жараның пайда болуына байланысты кәсіби факторлардың рөліне бағытталған. 1950 жылы ол Остин Брэдфорд Хиллмен бірге Лондонның 20 ауруханасында өкпе қатерлі ісігімен ауыратын науқастарды зерттеуді бастады, алғашында бұл асфальт немесе автокөлік түтіндеріне байланысты деп ойлады, бірақ тезірек темекі шегу олардың ортақ бір ғана факторы екенін анықтады. 1950 жылы British Medical Journal журналында жарияланған зерттеулерінен кейін Долл темекі шегуді тоқтатты. Бұл көрсеткіш тәулігіне 25 немесе одан да көп темекі шегетіндерде темекі шегеметіндерге қарағанда 50 есе жоғары болуы мүмкін. Төрт жылдан кейін, 1954 жылы, 20 жыл бойы 40 мың дәрігерді зерттеген британдық дәрігерлер зерттеуі бұл ұсынысты растады, оның негізінде үкімет темекі шегу мен өкпе қатерлі ісігінің деңгейі байланысты екендігі туралы кеңес берді. 1955 жылы Долл асбест пен өкпе қатерлі ісігінің арасындағы байланысты анықтайтын бақылаудағы зерттеу туралы баяндады. 1966 жылы Долл Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Оның эпидемиология саласындағы зерттеулері, әсіресе онкологиялық эпидемиологиядағы еңбектері ерекше аталып өтті, соңғы 10 жылда ол (а) өнеркәсіптегі өкпе қатерлі ісігінің себептерін (асбест, никель және көмір шаңын жұмыс істеушілер) және жалпы алғанда, темекі шегуге байланысты, және (б) сәулеленумен байланысты лейкемияны зерттеуде, сәулелену терапиясымен емделген науқастардың өлімін пайдалана отырып, осындай сәулеленудің лейкемогендік әсерін сандық бағалауға қол жеткізді. Клиникалық медицинада ол асқазан жарасын емдеудің мұқият бақыланатын сынақтарын жүргізді. Ол қатерлі ісік ауруының себептерін және оны бақылау бойынша үздік зерттеулері үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының сыйлығымен және алдын алу медицинасына қосқан үлесі үшін Корольдік дәрігерлер колледжінің Биссет Хокинс медалімен марапатталды. 1969 жылы Долл Оксфорд университетіне медицина профессоры болып ауысты, ол клиникалық зерттеуші сэр Джордж Пикерингтің орнын басады. Алғашында эпидемиологияға көңіл бөлінбеді, бірақ Оксфордта оқыған кезінде ол осы жағдайды өзгертуге көмектесті. Ол 1979 жылы құрылған Green College-ті құрудың негізгі ұйымдастырушысы болды. Долл Грин колледжінің бірінші директоры болып тағайындалды және 1983 жылы зейнеткерлікке шықты. 2008 жылы Green College Templeton College-пен біріктіріліп, Green Templeton College болды, ол бұрын Green College болған жерде орналасқан. Долл сонымен қатар Ұлттық қан қызметін құруға көмектесті және АҚШ-та қабылданған донорларға қан үшін ақы төлеу жүйесін болдырмаудың кілті болды. Ол Оксфордтағы Джон Рэдклифф ауруханасындағы Императорлық қатерлі ісік зерттеу орталығында канцерогендермен жұмыс істеуді жалғастырды, клиникалық сынақтар қызметі бөлімшесінің бір бөлігі ретінде жұмыс істеді, атап айтқанда Ричард Петомен бірге жүргізілген зерттеуді қоса алғанда, онда темекі, инфекциялар және диета барлық қатерлі ісіктердің төрттен үш бөлігін тудырады деп есептелді, бұл Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қоршаған ортаның ластануы мен қатерлі ісіктер туралы қорытындыларының негізі болды. Долл 1966 жылы Корольдік қоғамның мүшесі (FRS) болып сайланды, 1971 жылы рыцарь атағын алды және 1981 жылы Корольдік медицина қоғамының Эдвард Дженнер медалімен марапатталды. Сондай-ақ 1981 жылы Долл Дүниежүзілік мәдени кеңестің негізін қалаушы мүшесі болды. Ол 1976 жылдан бері Норвегия ғылым және әдебиет академиясының мүшесі. 1996 жылы ол "ұлттық маңызы бар қызметтері" үшін Ұлыбританияның Құрмет орденінің мүшесі (CH) атанды. Халықаралық наградаларға Нью-Йорк ғылым академиясының президенттік сыйлығы және қатерлі ісік ауруларын зерттеуі үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының сыйлығы кірді. 2005 жылдың сәуір айында ол темекіге байланысты аурулар бойынша жұмыстары үшін Петомен бірге Сауд Арабиясының король Фейсал халықаралық сыйлығымен марапатталды. 2004 жылы ол қазіргі қатерлі ісік эпидемиологиясына қосқан үлесі үшін Shaw Prize сыйлығының иегері атанды. Ол сонымен қатар он үш түрлі университеттің құрметті дәрежесімен марапатталды. 2005 жылғы жалпы сайлауда ол Либерал-демократтарды қолдады.

Doll was born at Hampton, Middlesex (now part of south west London) into an affluent family, though his father's work as a doctor was cut short by multiple sclerosis. Educated first at Westminster School, Doll originally intended (against the wishes of his parents that he become a doctor like his father) to study mathematics at Trinity College, Cambridge. Doll claimed to have failed the mathematics scholarship from the effects of drinking 3 pints of the College's 8% alcohol own brewed beer the night before. He subsequently chose to study medicine at St Thomas's Hospital Medical School, King's College London from where he graduated in 1937. Doll was a socialist, and one of the significant figures in the Socialist Medical Association whose campaign helped lead to the creation of Britain's postwar National Health Service. He joined the Royal College of Physicians after the outbreak of World War II and served for much of the war as a part of the Royal Army Medical Corps on a hospital ship as a medical specialist. After the war, Doll returned to St Thomas's to research asthma. In 1948 he joined a research team under Dr Francis Avery Jones at the Central Middlesex Hospital, run under the auspices of the statistical research unit of the Medical Research Council. Over a 21 year career in the unit, Doll rose to become its director. His research there initially focused on the role of occupational factors in causing peptic ulcers. In 1950, he undertook, with Austin Bradford Hill, a study of lung cancer patients in twenty London hospitals, at first under the belief that it was due to the new material tarmac, or motor car fumes, but rapidly discovering that tobacco smoking was the only factor they had in common. Doll himself stopped smoking as a result of his findings, published in the British Medical Journal in 1950, which concluded:
The risk of developing the disease increases in proportion to the amount smoked. It may be 50 times as great among those who smoke 25 or more cigarettes a day as among non smokers. Four years later, in 1954, the British doctors study, a study of some 40,000 doctors over 20 years, confirmed the suggestion, based on which the government issued advice that smoking and lung cancer rates were related. In 1955, Doll reported a case controlled study that firmly established the relationship between asbestos and lung cancer. In 1966, Doll was elected to the Royal Society. The citation stated:
Doll is distinguished for his researches in epidemiology, and particularly the epidemiology of cancer where in the last 10 years he has played a prominent part in (a) elucidating the causes of lung cancer in industry (asbestos, nickel & coal tar workers) & more generally, in relation to cigarette smoking, and (b) in the investigation of leukaemia particularly in relation to radiation, where using the mortality of patients treated with radiotherapy he has reached a quantitative estimate of the leukaemogenic effects of such radiation. In clinical medicine he has made carefully controlled trials of treatments for gastric ulcer. He has been awarded the United Nations prize for outstanding research into the causes & control of cancer & the Bisset Hawkins medal of the Royal College of Physicians for his contributions to preventative medicine. In 1969, Doll moved to Oxford University, to sit as the Regius Professor of Medicine, succeeding the clinical researcher Sir George Pickering. Initially, epidemiology was held in low regard, but in his time at Oxford he helped reverse this. He was the primary agent behind the creation of Green College, which was founded in 1979. Doll was appointed the first Warden of Green College, whence he retired in 1983. Green College merged with Templeton College in 2008 to become Green Templeton College, which is located on the site that was previously Green College. Doll also helped found the National Blood Service, and was key in avoiding a system of paying donors for their blood, as had been adopted in the United States. His continued work into carcinogens at the Imperial Cancer Research Centre at the John Radcliffe Hospital, Oxford, working as part of the Clinical Trial Service Unit, notably including a study undertaken with Richard Peto, in which it was estimated that tobacco, along with infections and diet, caused three quarters of all cancers, which was the basis of any of the World Health Organization's conclusions on environmental pollution and cancer. Doll was made a Fellow of the Royal Society (FRS) in 1966, knighted in 1971, and awarded the Edward Jenner Medal of the Royal Society of Medicine in 1981. Also in 1981, Doll became a founding member of the World Cultural Council. He was a member of the Norwegian Academy of Science and Letters from 1976. In 1996, he was made a Member of the Order of the Companions of Honour (CH) for "services of national importance". International honours included the Presidential Award of the New York Academy of Sciences as well as a United Nations Award for his research into cancer. In April 2005, he was awarded the Saudi Arabian King Faisal International Prize for medicine jointly with Peto for their work on diseases related to smoking. In 2004, he was awarded the inaugural Shaw Prize for Life Sciences and Medicine for his contribution to modern cancer epidemiology. He was also awarded honorary degrees by thirteen different universities. He was a supporter of the Liberal Democrats at the 2005 general election.

Өлім

Ол 2005 жылғы 24 шілдеде Оксфордтағы Джон Рэдклифф ауруханасында қысқа аурудан кейін дүние салды. 2015 жылғы 7 маусымда оның 12 Роулинсон көшесіндегі үйіне еске алу тақтасы орнатылды. Ол дінге сенбеген адам еді.

Ғылыми-зерттеуді қаржыландыру

Ричард Долл қайтыс болғаннан кейін, оның зерттеулерін қаржыландырудың кейбір аспектілеріне қатысты дау туындады, себебі Велком кітапханасында сақталған құжаттары, оның көп жылдар бойы химиялық компаниялардан консультациялық төлемдер алғанын көрсетті, ал ол сотта олардың өнімдерін қорғауға міндетті болған. Олардың ішінде 1976 жылы басталып, 2002 жылға дейін жалғасқан қарым-қатынасы үшін Монсанто компаниясынан күніне 1500 АҚШ доллары көлемінде кеңес ақысы төленген. Осы кезеңде Долл Австралиядағы Корольдік комиссияға хат жазып, Вьетнам соғысында қолданылған Монсанто өндірген гербицид – «Оранж Эйгентің» канцероген еместігін мәлімдеді, себебі оның қатерлі ісік тудыратынына ешқандай дәлел жоқ еді. Ол сондай-ақ 1988 жылы жарияланған мақала үшін Химиялық өндірушілер қауымдастығынан, Dow Chemicals және ICI компанияларынан 15 000 фунт стерлинг алды. Бұл мақалада жұмыс орнында винилхлоридке ұшыраудың бауырдың angiosarcoma-сынан басқа, қатерлі ісікке шалдығу ықтималдығын арттырмайтыны тұжырымдалды, бұл Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Халықаралық зерттеу агенттігінің бұрынғы екі шолуына қайшы келді. Кейбір қайырымдалықтардың ішінде асбест компаниясы Тернер мен Ньюоллдан түскен 50 000 фунт стерлингтік сыйлық Оксфордтың Грин колледжіне ресми салтанатпен табыс етілді, бірақ көптеген ақылар мен төлемдер оның өліміне дейін жұртшылыққа, Оксфорд университетіне және әріптестеріне жарияланбады. Оның жақтастары оның өнеркәсіппен байланысы осы саладағы мамандарға жақсы белгілі болғанын, ол коммерциялық мүдделерді ашық жариялау кең таралғанға дейін бұл жұмысты атқарғанын және кейде ол кеңес берген компанияларға ұнамайтын қорытындыларға келгенін атап өтті. Оның пікірінше, Ричард Пето, бұл айыптаулардың Доллдың беделін түзейтін мақсатта әрекет ететін адамдардан бастау алғанын сынады. Ол өнімдерінің қауіпті екенін дәлелдейтін деректерге қол жеткізу үшін компаниялармен ынтымақтастық жасаудың қажеттігін айтты. Пето сондай-ақ Доллдың осындай жұмыстан түскен барлық ақысын ол құрған Оксфордтың Грин колледжіне бергенін мәлімдеді. 1955 жылы «Радиациялық қорғау журналында» «Тесттік термоядролық жарылыстардың лейкемогендік әсерінің алдын ала бағасы» атты мақаласын жарияламағанына қатысты дау туды, онда «адамда әсер етпейтін ең төменгі радиациялық доза жоқ» делінген. Ол Медициналық зерттеулер кеңесінің хатшысы сэр Гарольд Химсворттың кеңесі бойынша оны кері қайтарып алды, ал Химсворт Атом энергетикасы басқармасынан оны жарияламауға кеңес алды, себебі бұл олардың мүдделеріне қайшы келер еді. Ол тек 1996 жылы жарияланды, ол кезде ядролық өнеркәсіп үшін осы көзқарас қабылдауға ыңғайлырақ болды.

After Richard Doll's death, some controversy arose over aspects of his research funding when his papers, held at the Wellcome Library, indicated that for many years he had received consultancy payments from chemical companies whose products he was to defend in court. These include US$1,500 per day consultancy fee from the Monsanto Company for a relationship which began in 1976 and continued until 2002. During this period Doll wrote to a Royal Commission in Australia investigating whether the Monsanto produced herbicide Agent Orange, which was used during the Vietnam War, was carcinogenic, claiming that there was no evidence that it caused cancer. He also received £15,000 from the Chemical Manufacturers Association, Dow Chemicals, and ICI for a review published in 1988 that concluded that workplace exposure to vinyl chloride did not increase the chance of contracting cancer, with the exception of angiosarcoma of the liver, contradicting two previous reviews by the World Health Organization's International Agency for Research on Cancer. Some donations, including a £50,000 gift from asbestos company Turner and Newall, were given in a public ceremony to Green College, Oxford, but most fees and payments remained undisclosed to the public, Oxford University and colleagues until his death. His defenders point out that his connections to industry were widely known by those in the field, that he did his work before formal disclosure of commercial interests became commonplace and that on occasion, he came to conclusions that were unpalatable to the companies who consulted him. His own view, as reported by Richard Peto – who criticised the allegations, claiming they originated with people aiming to damage Doll's reputation – was that it was necessary to co operate with companies for access to data which could prove their products to be dangerous. Peto said also that Doll gave all his fees from such work to Green College, Oxford, which he had founded. Some controversy arose over the fact that he did not publish a paper on 'A tentative estimate of the leukaemogenic effects of test thermonuclear explosions' in the Journal of Radiation Protection in 1955 which stated that 'there is no threshold [radiation] dose below which no effect is produced' in humans. He withdrew it on advice from Sir Harold Himsworth, Secretary of the MRC (Medical Research Council), who in turn was advised by the Atomic Energy Authority not to publish because it would be contrary to their interests. It was only published in 1996 when this kind of view was more acceptable view to the nuclear industry.