Кіріспе

Австралия Жоғарғы Сотының шешімі R v Carroll (2002) 213 CLR 635; [2002] HCA 55 – Австралия Жоғарғы Сотының Квинсленд апелляциялық сотының жалған куәлік бойынша қозғалған қылмыстық істі тоқтату туралы шешімін бірауыздан қолдаған шешімі. Шешімде қылмыстық істің жауапкер Реймонд Джон Кэрроллдың бұрынғы адам өлтіру ісінде ақталғанына қайшы келетіні анықталды. Сот сарапшыларының пікірінше, Реймонд Джон Кэрроллды бұрынғы кісі өлтіру ісінде Дидре Кеннедиді өлтірмегенін мойындауы үшін жалған куәлік бергені үшін айыптау, оның кісі өлтіргенін мәлімдеумен тең болып табылады және бұл қос қылмысқа тартылмау қағидасын бұзу болып есептеледі. Бұл жағдай көпшілік арасында кеңінен наразылық тудырып, қос қылмысқа тартылмау заңнамасын реформалау қажеттігін тудырды.

Өмірбаян

1983 жылдың қазанында полиция Керроллды 1973 жылдың сәуірінде Квинсленд штатының Ипсвич қаласындағы әжетхана ғимаратының төбесінен табылған Дейдре Кеннедидің өлтірілуіне қатысты сұраққа алды. Сол кезде жасалған мәйіт тілімінде Дейдренің мойны қысылып өлгені анықталды. Мәйіт тілімі барысында баланың аяқтарында тіс іздері мен көк дақтар анықталды және осы іздер полицияны Керроллды кісі өлтіруде айыптауға себеп болды, себебі стоматологиялық сараптама тіс іздерін Керроллдың тістерімен сәйкестірді. Керролл кісі өлтіруде айыпталды. Кісі өлтіру ісі 1985 жылдың 18 ақпанында басталды. Прокуратураның негізгі дәлелі – Дейдренің денесіндегі тіс іздерін Керроллдың қалдырғаны, оның кішкентай балалардың аяқтарын тістеуге бейімділігі болғаны және оның алибисі жалған екені болды. Керролл Дейдре өлген кезде Оңтүстік Австралиядағы Эдинбург Әскери-әуе күштері базасында болғанын мәлімдеді. Қазылар алқасы оны кісі өлтіруде кінәлі деп тапты, бірақ апелляциялық сот шешімімен үкім күшін жойды. Апелляциялық сот прокуратураның Керроллдың өлтірілген кезде Ипсвичте болмағанын жоққа шығаратын ешқандай дәлел ұсынбағанын, Керроллдың балалардың аяқтарын тістеуге бейімділігі туралы дәлелдер зиянды және қабылданбас екенін, сондай-ақ қазылар алқасы прокуратура ұсынған стоматологиялық сараптамаға қатысты орынды күдік тудырған болуы керек деп шешті.

Жалған куәлік үшін сот

1999 жылға қарай полиция бұл іс бойынша маңызды жаңа дәлелдер алды. Бір куәгер Кэрроллдың өлтіру уақытында Ипсвичте болғанын мәлімдеді, тағы бір куәгер Кэрроллдың түрмеде Дэйдрені өлтіргенін мойындағанын айтты, сондай-ақ тіс іздеріне қатысты қосымша дәлелдер жиналды. Кэрролл 1999 жылдың 12 ақпанында жалған куәлік бергені үшін айыпталды. Кэрроллқа тағылған айыптамада ол 1985 жылғы кісі өлтіру процесінде Дейдре Кеннедиді өлтірмегенін ант етіп, жалған куәлік бергені көрсетілген. 2000 жылдың қараша айында қазылар алқасы оны жалған куәлік бергені үшін кінәлі деп тапты. Кэрролл бұл үкімнен шағымданды.

Квинсленд штатының Жоғарғы соты - Апелляциялық сот

Квинсленд апелляциялық соты Кэрролдың апелляциялық шағымын қабылдады. Олар жалған куәлік ісінің мәнінде алғашқы кісі өлтіру ісінің қайта қаралуы екенін және айыптау тарапының ісі екі рет жазалау қағидасын бұзатын процестің теріс пайдаланылуынан тұратындығын анықтады. Сот Квинсленд Жоғарғы Сотының бұрынғы шешімін, R v El Zarw ісін қолданды, онда мұндай қудалау жаңа маңызды дәлелдер болған жағдайда процестің теріс пайдаланылуы болып табылмайды делінген. Алайда, сот жалған куәлік ісінде айыптау тарапы ұсынған дәлелдердің маңызды емес екенін тапты. Прокуратура бұл шешімге шағым жасады.

Австралияның Жоғарғы соты

Жоғары сот апелляцияны қабылдамады, өйткені жалған куәлік беру туралы айыптама Кэрролдың бұрынғы кісі өлтіруден ақталуына тікелей қайшы келеді және осылайша екі рет жазалау қағидаларын бұзады. Жоғары сот сондай-ақ, бұл қағиданың жаңа маңызды дәлелдер пайда болған жағдайда да қолданылатынын мәлімдеді, осы мәселе бойынша Квинсленд штатының бұрынғы шешімін күштен шығарды. Соттың осы іс бойынша шешімі екі рет жазалаудың алдын алу мақсатында белгіленген техникалық ережелерге негізделді.

Қоғамның жауабы

Бұл шешімге байланысты халық арасында кеңінен наразылық туды. Басым көпшіліктің пікірінше, екі қазылар алдында нәресте өлтіргеніне кінәлі деп танылған адам "заңдық нюансқа" сүйеніп, жазадан құтылған. Сол кездегі Квинсленд премьер-министрі Питер Бити "осы істе әділетсіздік орын алды" деді. Жаңа Оңтүстік Уэльс премьер-министрі Боб Карр заң реформасы процесін бастады, ал Викторияның бас прокуроры Роб Халлз заңнамалық өзгерістер мүмкіндігін зерттеді. Кеннеди отбасы 2003 жылы ABC Australian Story бағдарламасының "Double Bind" атты эпизодында өздерінің көзқарасын баяндады. Кэрролл 2006 жылы "60 минут" бағдарламасына берген сұхбатында өз жағынан айтты. Содан бері қос сот-құқығы заңы 2007 жылғы Қылмыстық кодекске (Қос сот-құқығы) түзетулер енгізу туралы заң (Qld) арқылы өзгертілді.