Кіріспе

Бразилиялық әнші және композитор (туған 1938)

Мартиньо да Вила (12 ақпан 1938 жылы туған) – бразилиялық әнші және композитор, самба мен MPB-ның негізгі өкілдерінің бірі. Ол өте өнімді әнші, 40-тан астам жеке альбомында жүздеген ән жазған. Оның әртүрлі музыкалық жанрдағы әншілер орындаған көптеген әндері бар. Халықаралық аренада танымал әншілер, мысалы, Нана Мускури (Грекия), Орнелла Ванони (Италия), Катия Геррейру (Португалия), Розарио Флорес (Испания) Мартиньоның әндеріне және сөздеріне өз дауыстарын сыйлады. Әнші ретінде, ол сыншылар тарапынан самбаның ең көрнекті өкілдерінің бірі деп есептеледі. Оның көптеген ұлттық ынтымақтастықтарының ішінде Зека Пагодиньо, Арлиндо Круз, Шику Буарке, Бет Карвальо, Ноэл Роза, Алсионе және тағы басқалар бар. Сонымен қатар, Мартиньо самба мектептері үшін маңызды әндердің (самба-энредо) біразын жазды және Вила-Изабель самба мектебімен берік байланыс орнатты. Музыкалық білімі болмаса да, өзін-өзі оқытқан әнші-композитор болғанына қарамастан, Мартиньо классикалық музыкамен тығыз байланыста. Ол марқұм маэстро Сильвио Барбато басшылығымен "Самба классикасы" симфониялық жобасына қатысты, оны Белу-Оризонти, Бразилиа және Эспириту-Санту оркестрлері, сондай-ақ Petrobras оркестрі және Данияның Orfeônica оркестрі сияқты бірнеше классикалық оркестрлер орындады. Сондай-ақ, ол маэстро Бруно Леонардомен бірлесіп, қара музыканттардың классикалық музыкаға қатысуына бағытталған "Қара концерт" атты симфониялық қойылымды жасады. Мартиньо атақты әнші және композитор болғаннан бөлек, 13 кітаптың авторы және жазушысы: Португалияда қайта басылған "Os Lusófonos", сондай-ақ "Жоанна және Жоанес – Флуминенсе романы" және кейін француз тіліне аударылған "Ópera Negra" сияқты еңбегі бар. 2015 жылы Париждегі кітап жәрмеңкесінде Мартиньо "Os Lusófonos" романын жариялады. Журналист ретінде Мартиньо "O Globo", "Folha de São Paulo" және "O Estadão" газеттеріне, бірнеше журналдарға мақалалар жазады және екі жыл бойы "O Dia" газетінің апталық авторы болды. Ол сондай-ақ саяси белсенді, афро-бразилиялық мәселелер мен Бразилия Коммунистік партиясының көрнекті өкілі және жақтаушысы. Ол алты кітаптың авторы және 1969 жылдан бері ән жазумен айналысады. Өзінің орындауларынан басқа, Симон оның ең ұлы орындаушыларының бірі болып ерекшеленеді, оған арналған "Café com leite" атты толық альбом шығарды.

Өмірбаян

Мартиньо да Виланың өнер жолы 1967 жылы III жазбалар фестивалінде "Menina Moça" әнімен қатысқанда көпшілікке танылды. Бірақ, табыс келесі жылы, сол фестивальдің төртінші шарасында Мартиньоның классикасы саналатын "Casa de Bamba" әнімен келді. 1969 жылы жарық көрген алғашқы альбомы, "Мартиньо да Вила", композитор және музыкант ретіндегі оның үлкен дарынын көрсетті. Онда "Casa de Bamba" сияқты шедеврлермен қатар, "O Pequeno Burguês", "Quem é do Mar não enjoa" және "Pra que Dinheiro" секілді әндері, сондай-ақ "Brasil Mulato", "Amor pra que Nasceu" және "Tom Maior" сияқты тағы да көптеген бағалы туындылары орын алды. Ол тез арада Бразилияның ең беделді әртістерінің біріне және елдегі ең көп сатылатын альбомдардың иесіне айналды. 1995 жылы шыққан "Tá Delícia, Tá Gostoso" альбомымен бір миллионнан астам дана сатқан екінші самба орындаушысы болды (біріншісі – 1984 жылы "Brazilian Mix" альбомымен бір жарым миллион дана сатқан Агепе). 2016 жылғы Рио Олимпиадасының жабылу салтанатында Мартиньо Маракана стадионында үш қызы мен бір немересімен бірге "Carinhoso (ән)" орындады.

Марапаттар

Алынған атақтардың ішінде Рио-де-Жанейро қаласының құрметті азаматы (Рио-де-Жанейро тұрғындары үшін), Рио-де-Жанейро штатының игілігіне қосқан үлесі үшін азамат, Республика орденінің командирі және Бразилия мәдениетіне қосқан үлесі үшін Мәдениет ордені бар. Музыкалық карьерасында 1991 жылы Мартиньо бразилиялық халық музыкасы саласындағы Shell сыйлығына ие болды. 2014 жылы ол «Үздік самба/пагода альбомы» номинациясы бойынша Латын Грэмми сыйлығына ұсынылды. 2021 жылы да Вила Латын Грэммидің өмірлік жетістіктері сыйлығының иегерлерінің бірі атанды, ал оның «Rio: Só Vendo a Vista» альбомы сол шарада «Үздік самба/пагода альбомы» номинациясына ұсынылды.

Самба мектебі

Оның GRES Unidos de Vila Isabel-ге деген адалдығы 1965 жылы басталды. Осыған дейін ол "Aprendizes da Boca do Mato" самба мектебінің тұрақты қатысушысы болған. Вила-Исабельге қосылғаннан бері ол мектеп үшін ондаған ән жазды. Ол 1988 жылы Арнайы топ атағын жеңіп алған "Kizomba: A Festa da Raça" самбасын жазды. 17 жылдық үзілістен кейін, 2010 жылы Мартиньо тағы да самба-энредо байқауында жеңіске жетіп, мектеп тақырыбын – Вила Изабельдің тағы бір композиторы Ноэль Розаның 100 жылдығын тойлауға арнады. Мартиньо бұл оның соңғы самба-энредосы болатынын айтқан еді. 2013 жылы Мартиньо 75 жасқа толғанда, оның ұлы Тонико да Вила "A Vila Canta o Brasil, Celeiro do Mundo. Água no Feijão, que Chegou Mais Um" тақырыбымен Вила Изабельді жеңіске жеткізді. [5]