Джон Рейнольдс: Англиялық теолог және «Киелі кітаптың» аудармасының бастамашысы
John Rainolds
Джон Рейнольдс (1549-1607) – ағылшын дін және ғылым қайраткері, пуритандық көзқарастарымен белгілі. Ұлыбритания Библиясының жасалуына бастама көтерген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джон Рейнольдс (1549 - 21 мамыр 1607) – ағылшын дін танушысы, ғалым және шіркеу қайраткері, пуритандық бағыттағы. Ол Библияның ресми аудармасы жобасының бастамашысы ретінде есте қалады.
English theologian (1549–1607)
John Rainolds (or Reynolds) (1549 – 21 May 1607) was an English academic and churchman, of Puritan views. He is remembered for his role in the Authorized Version of the Bible, a project of which he was initiator.
Өмір
Ол 1549 жылы Михайло күні шамасында Эксетер қаласының жанындағы Пинхоуде дүниеге келді. Ол Ричард Рейнольдстың бесінші ұлы, ал Уильям Рейнольдс – оның ағасы болған. Оның тағы бір ағасы Томас Рейнольдс 1530 жылдан 1537 жылға дейін Пинхоуда діни қызмет атқарды, сосын Оксфордтағы Мертон колледжінің бастығы және Эксетер соборының деканы болды. Джон Рейнольдс бастапқыда Оксфорд университетіне Мертон колледжі арқылы түскен секілді, бірақ 1563 жылдың 29 сәуірінде Корпус Кристи колледжіне стипендияға ие болды, онда оның екі ағасы – Иероним мен Эдмондтан бұрыннан оқып жүрген. 1566 жылдың 11 қазанында ол сынақтан өтіп, екі жылдан кейін толық серіктес атанды. Корпуста оқып жүрген кезінде ол католицизмнен протестантизмге ауысты. 1568 жылдың 15 қазанында ол бакалавр (B.A.) дәрежесін алды, және сол шамада Ричард Хукерге жетекшілік етуге тағайындалды. 1566 жылы королева Елизавета I үшін қойылған салтанатты шара аясында Оксфордта «Паламон мен Арцит» пьесасында Гипполита рөлін ойнады. Королева оған 8 алтын періште сыйлады. Кейін Рейнольдс бұл жас кезіндегі рөлін ұялып еске алды, себебі ол театрға қатысты пуритандық наразылықтарды қолдады, әсіресе әйел рөлін ер адамдардың сомдауына қарсы болды. 1572-73 жылдары Рейнольдс грек тілінен лекция оқуға тағайындалды, ал Аристотельдің «Риторикасы» бойынша оқыған лекциялары оның атағын арттырды. 1576 жылы ол Антонио де Корроға дін тану докторы атағын беру туралы ұсынысқа қарсылық білдірді, сондай-ақ Франческо Пуччидің университеттен қуылғанына себепкер болды, себебі Пуччи Корроның серігі және одақтасы болған, ол ортодоксалды кальвинистік көзқарастарға қарсы шықты. Рейнольдс 1578 жылы лекция оқу қызметінен бас тартты. 1580-ші жылдардың басында Эдмунд Кампионның католик принциптерін қорғауынан кейін Фрэнсис Уолсингем иезуит Джон Хартты Рейнольдқа кеңейтілген пікірталас үшін жіберді. Харт, протестант көзқарасы бойынша, Рим папасының құлату билігіне Рейнольдстың келісімін алды, ал оның есебі 1584 жылы «Джон Рейнольд пен Джон Харт арасындағы пікірсайыстың қорытындысы» деген атпен жарияланды. Корпустың президенті Уильям Коулмен келісе алмағандықтан, Рейнольдс 1586 жылы стипендиясынан бас тартып, Куинс колледжінде оқытушы болды. Сол жылы Рейнольдс Уолсингемнің құрған антикатоликтік теологиялық лекция оқуына уақытша тағайындалды. Ол пуритандық жақтағы дау-дебаттардағы шеберлігімен танымал болды, және 1592 жылы университетке келген Елизавета I оны «өзінің қатал принципиалдылығы үшін сөккен, оған өз заңдарын ұстануға және олардан бұрын асықпауға кеңес берді». 1593 жылы Рейнольдс Оксфордтағы Линкольн колледжінің және/немесе Линкольн соборының деканы болды. Корпустың мүшелері Коулды Рейнольдспен алмастыруды қалады, соның нәтижесінде Рейнольдс 1598 жылдың желтоқсанында президент болып сайланды.
He was born about Michaelmas 1549 at Pinhoe, near Exeter. He was fifth son of Richard Rainolds; William Rainolds was his brother. His uncle Thomas Rainolds held the living of Pinhoe from 1530 to 1537, and was subsequently Warden of Merton College, Oxford, and Dean of Exeter. John Rainolds appears to have entered the University of Oxford originally at Merton, but on 29 April 1563 he was elected to a scholarship at Corpus Christi College, where two of his brothers, Hierome and Edmond, were already fellows. He became probationary fellow on 11 October 1566, and full fellow two years later. While a student at Corpus, he converted from Catholicism to Protestantism. On 15 October 1568 he graduated B. A.; and about this time he was assigned as tutor to Richard Hooker. In 1566 he played the female role of Hippolyta in a performance of the play Palamon and Arcite at Oxford, as part of an elaborate entertainment for Queen Elizabeth I. She rewarded him with 8 gold angels. Rainolds later recalled this youthful role with embarrassment, as he came to support Puritan objections to the theatre, being particularly critical of cross dressing roles. In 1572–73 Rainolds was appointed reader in Greek, and his lectures on Aristotle's Rhetoric made his reputation. In 1576 he objected to the proposal that Antonio de Corro should be allowed to proceed Doctor of Divinity; and at the same time he was instrumental in having Francesco Pucci expelled from the university, Pucci being an associate and ally of Corro, who had moved against orthodox Calvinist positions. Rainolds resigned his readership in 1578. In the early 1580s, in the aftermath of Edmund Campion's strenuous defence of Catholic principles, Francis Walsingham sent the Jesuit John Hart to Rainolds for an extended discussion. Hart conceded to Rainolds on the deposing power of the Pope, at least according to the Protestant perspective, and an account was published in The summe of the conference betweene John Rainoldes and John Hart (1584). Unable to agree with the president of Corpus, William Cole, Rainolds then gave up his fellowship in 1586, and became a tutor at Queen's College. In the same year Rainolds was appointed to a temporary lectureship, founded by Walsingham, for anti Catholic polemical theology. By this time he had acquired a considerable reputation as a disputant on the Puritan side, and the story goes that Elizabeth I visiting the university in 1592 "schooled him for his obstinate preciseness, willing him to follow her laws, and not run before them." In 1593 Rainolds was made dean of Lincoln College, Oxford and/or of Lincoln Cathedral. The fellows of Corpus were anxious to replace Cole with Rainolds, and an exchange was effected, Rainolds being elected president in December 1598.
Киелі кітаптың "Кинг Джеймс" нұсқасының жасалуы
Оның кейінгі мансабының маңызды оқиғаларының бірі – Хэмптон Корт конференциясына қатысуы болды, онда ол пуритандық партияның ең белгілі өкілі болды және патшадан үлкен құрмет көрді. Конференция кезінде Рейнолдс басқаратын пуритандар Джеймске өздерінің шағымдары туралы тікелей сұрақтар қойды. Бірақ Рейнолдс ұсынған дерлік әрбір талапты Джеймс дереу қабылдамады немесе оған қарсы шықты. Рейнолдс патша алдында сөйлеген кезде, ол «Білімнің бір ғана аудармасы [ресми деп жарияланып, шіркеуде оқылсын]» деген өтініш айтты. Рейнолдс жаңа аударма сұрап отыр ма, әлде қолдағы ағылшын тіліндегі аудармалардың біреуін ғана рұқсат етуді сұрап отыр ма, көптеген адамдар оның сөздерін жаңа аударма туралы өтініш деп түсінді. Джеймс жаңа аударма жасауға келісім берді. Киелі кітаптың жаңа аудармасын дайындау барысында Рейнолдс Пайғамбарлар кітабын аударған топтың құрамында жұмыс істеді. Топ апта сайын Рейнолдстың Корпустағы жатақханасында жиналатын. Көзі нашарлап, подаграмен ауырған күйі де Рейнолдс өмірінің соңына дейін аударма жұмысын тоқтатпады, тіпті оны кездесу залына көтеріп әкелді.
The chief events of his subsequent career were his share in the Hampton Court Conference, where he was the most prominent representative of the Puritan party and received a good deal of favour from the King. During the Conference, the Puritans, led by Rainolds as spokesperson, directly questioned James about their grievances. However, almost every request brought forward by Rainolds was immediately denied or disputed by James. At some point during the course of Rainolds' pleading before the king, Rainolds made a request that "one only translation of the Bible . [be] declared authentical, and read in the church". Whether Rainolds was asking for a new translation or simply for a direction to authorize only one of the existing English translations, most took Rainolds' words as a request for the former. James readily agreed to a new translation. During the creation of the subsequent drafting of the new translation of the Bible, Rainolds worked as a part of the group which undertook the translation of the Prophets. The group met weekly in Rainolds' lodgings in Corpus. Despite being afflicted by failing eyesight and gout, Rainolds continued the work of translation to the end of his life, even being carried into the meeting room.
Өлім
Рейнолд 1607 жылғы 21 мамырда туберкулезден қайтыс болды, білімділігімен және жоғары мінез-құлқымен зор даңқ қалдырды. Өлім төсегінде ол Англия шіркеуінің рәсімі бойынша кешірім сұрады және оны доктор Томас Холландтан (аудармашы) алып, оның қолына құрметпен сүйісқандықпен иесіп өтті. Ол Корпус Кристи капелласында жерленген.
Rainolds died of consumption on 21 May 1607, leaving a great reputation for scholarship and high character. On his deathbed he earnestly desired absolution according to the form of the Church of England, and received it from Dr. Thomas Holland (translator), whose hand he affectionately kissed. He is buried in the chapel of Corpus Christi.
Шығармалары
De Romanae ecclesiae idolatria (1596), оның теологиялық дәрістерін қолдаған Эссекс графы Роберт Деверэудің 2-ші графына арналған.
De Romanae ecclesiae idolatria (1596), dedicated to Robert Devereux, 2nd Earl of Essex, supporter of his theology lectures.