Кіріспе

"Жетістіктердің Иесі: Орта жер үшін шайқас" — Microsoft Windows платформасы үшін EA Los Angeles компаниясы жасаған 2004 жылғы нақты уақыт стратегиялық бейнеойын. Орта жер стратегиялық ойындарының бірінші бөлігі, ол Питер Джексонның "Сақиналардың Иесі" фильмінің трилогиясына негізделген, ал ол өз кезегінде Дж. Р. Р. Толкиннің түпнұсқа романымен байланысты. Ойын фильмдерден алынған қысқа видеоклиптерді және хоббиттер мен сиқыршылар сияқты кейбір актерлердің дауыстарын пайдаланады. Ол SAGE ойын қозғалтқышын қолданады. "Жетістіктердің Иесі: Орта жер үшін шайқас II" атты жалғасы 2006 жылдың 2 наурызында шықты. EA Games компаниясы "Сақиналардың Иесі" бейнеойыны лицензиясының мерзімі біткендіктен, "Орта жер үшін шайқас" ойынының ресми серверлерін 2010 жылдың 31 желтоқсанында толығымен жапты, бірақ ойыншылар неофициалды серверлерді пайдаланып оны онлайн ойнауға мүмкіндік алады.

Ойын процесі

Ортажер шайқасы – нақты уақыт стратегиясы. Соғысқан тараптар ресурстар жинап, содан кейін оларды әскери базалар мен әскерлер құруға жұмсайды. Ортажер шайқасында ғимараттарды алдын ала белгіленген учаскелердегі құрылыс орындарында ғана салуға болады. Учаскелер шағын шаруа үйлерінен алып қамалдарға дейін, әртүрлі орындықтың орналасуымен және қолжетімді ғимараттармен келеді. Учаскелерді бір тараптың күштері ғана болғанда сатып алуға болады. Мұнда тек арнайы ғимараттарда үздіксіз өндірілетін "ресурстар" ғана бар. Сақина соғысын екі жақтағы төрт топ шабады: Жақсылықтың өкілі ретінде Роханның атты әскерлері және Гондор, оның құймалары мен қабырғалары. Зұлымдық күштері – Изенгардтың урук-хайлары және Мордордың орк әскерлері, оларға Харадрим, Мумакилдер мен тролльдер көмектеседі. Қазіргі заманғы RTS ойындарының сәйкес келіп, негізгі бірліктер топта жұмыс істейді, маңызды кейіпкерлер "батыр бірліктерімен" бейнеленеді, ал бірліктерді жою арнайы қабілеттерді сатып алуға ұпай жинауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ бірлік лимиті де бар. Бірліктердің күшті және әлсіз жақтары тас-қағаз-қайнар жүйесін құрайды. Атты әскер садақшыларды жеңеді, себебі олардың оқ атуға уақыты жетпейді және жақын қақтығысқа мәжбүр болады, найзагерлер атты әскерді жеңеді, қылышкерлер найзагерлерді жеңеді, ал садақшылар қылышкерлерді жеңеді. От Энттерді, Мумакилдерді және тролльдерді жеңеді. Бірліктер тәжірибе мен деңгей жинап, мықтырақ және қауіптірек болады. 2-ші немесе одан жоғары деңгейдегі отрядтар жоғалған мүшелерін тәжірибесін жоймай ауыстырады. Көптеген қалыпты бірліктерді жаңартуға болады және құрамын өзгерту, қаруды ауыстыру, басқа отряд түрлерімен бірігу, Рейнджердің жасырын қабілеті және орктардың жемтігі сияқты қабілеттері болуы мүмкін. Батырлар – ерекше, әлдеқайда күшті бірліктер (және хоббиттер мен Голлум), оларға жаңартулар қажет емес, бірақ бірнеше күрделі қабілеттері бар және өлтірілген жағдайда қайта сатып алуға болады. Батырлардың көптеген қабілеттеріне белгілі бір тәжірибе деңгейі қажет. Жақсылық батырлардың саны мен сапасы бойынша артықшылыққа ие; Гандальф өзінің күшінің шыңында армияға қарсы құрал болып табылады. Ғимараттар да тәжірибе жинап, жаңа бірліктерді құрастыруға, жаңа жаңартуларды зерттеуге немесе кавалерия құрылысының құнын төмендету сияқты жақсырақ пассивті бонустарды беруге қабілетті болады. Ойыншының арнайы қабілеттерін кішкентай ағаштан сатып алуға болады. Олар пайдалы (Палантир көрінісі, аймақты ашады), қолдаушы (Емдеу) немесе уақытша бірліктерді шақыруға (Бүркіт шақыру, Балрог шақыру) мүмкіндік береді. Олар сатып алынғаннан кейін шексіз пайдаланылуы мүмкін, бірақ қайта зарядталу уақыты бар, алайда құны жоқ. Екі жақтың күштері бірдей қабілеттерді бөліседі, ал кампания режиміндегі ағаш шайқас режиміне қарағанда әлдеқайда үлкен (және көтерілуі қиын). Жақсылықта бір батырдың қабілетін арттыратын кейбір қабілеттер бар (Истаридің күші, Андурил). Зұлымдық ресурстарды жинауда көмектеседі (Өнеркәсіп, Отты қоздыру). Гондордың батырлары: Пиппин, Фарамир, Боромир және Гандальф. Роханның батырлары: Мерри, Эовин, Эомер, Теоден, Гимли, Леголас, Арагорн және Ағашқақпақ (ол Энтмутта сатып алынады). Изенгардтың батырлары – Лурц пен Саруман. Мордордың батырлары – Голлум, Сақиналық Жұлдыздармен екі Назгул және Ангмардың Сиқырлы Патшасын айдайтын Назгул. Фродо, Сэм және Шелоб жақсылық пен зұлымдықтың әртүрлі кезеңдерінде ойнауға болады, бірақ оларды шайқас шайқастарында қолдануға болмайды.

Науқан

Орта Жердің жақсы және жаман күштерінің әрқайсысының жеке кампаниясы бар. Олар Батыс Орта Жердің анимациялық картасында өтеді, ондағы әр шайқас – аумақты қорғау немесе тонауды көрсетеді. Картада әскерлер мен кейіпкерлер жылжиды, ал курсорды олардың үстіне келтіргенде фильмдерден шағын үзінділер көрсетіледі (ал шайқас кескіндері ойын қозғалтқышын пайдаланады). Кейбір міндетті миссиялар маңызды оқиғаларды бейнелейді. Олардың арасында ойыншы жақын маңдағы аумақтарды басып алып, база салу және барлығын жою тақырыбындағы шайқастар арқылы күшін арттыруы керек. Әрбір аумақ қуат ұпайларын тұрақты түрде арттырып, бірлік лимитін және/немесе алынған ресурстардың көбейгішін ұсынады. Әскерлер, олардың жаңартулары және сатып алынған қабілеттері де шайқастар арасында сақталады.

Жақсы науқан

Жақсы науқан "Сақиналардың Иесі" фильмдерінің оқиғасын дәстүрлі, сценарий бойынша жоспарланған миссиялар арқылы көрсетеді, Мориядан Лориенге дейін, Амон Хендегі шайқас, Хорнбург шайқасы, Энттердің Изенгардты бағындыруы, Оскилиатты қоршау, Сэмнің Шелобтың қуысынан Фродоны іздеуі, Пеленнор далаларындағы шайқас және Қара қақпа шайқасы.

Жамандық науқаны

Жамандық Изенгардтың сатқындығымен басталып, Саруманның Роханды басып алуымен жалғасады, бұл Хелмнің бекінісінің құлауымен және Теоден мен Эомердің қазасымен көрсетеді. Содан кейін Мордордың Гондорға шабуылына өтеді және Минас Тириттің толықтай қирауымен, Сауронның толық жеңісімен аяқталады. Бұл кітаптағы және фильмдегі оқиғаларға қарама-қарсы балама сюжет ұсынады.

Музыка

The Battle for Middle-earth ойынында Говард Шордың "Үздік сақиналар" фильмінің трилогиясынан алынған музыкасы, сондай-ақ Джейми Кристоферсон мен Билл Браунның Шордың стилінде жазған түпнұсқа музыкасы қолданылған. "Үздік сақиналар: Орта жер үшін шайқас" (видеоойынының саундтрегі) 2006 жылғы 28 тамызда цифрлық платформаларда жарияланды, онда Кристоферсон мен Браунның ойынға жазған 44 минуттық 22 трекі бар.

Жұмыс шарттары

Даму ортасы және "Орта Жер үшін шайқас" ойынының жасалу кезіндегі қарбалас уақыт бағдарламашылардың Electronic Arts компаниясына қарсы жоғары беделді еңбек дауына әкеп соқты, ол 2006 жылы 14,9 миллион АҚШ долларына реттелді.

Қабылдау

Electronic Arts компаниясының мәліметінше, The Battle for Middle earth ойыны коммерциялық сәттілікке жетті, 2004 жылдың соңына дейін әлем бойынша 1 миллионнан астам дана сатылды. АҚШ-та The Battle for Middle earth компьютерлік нұсқасы 230 000 дана сатылып, 2004 жылдың желтоқсанында шыққаннан кейін 2006 жылдың тамызына дейін 9,4 миллион доллар табыс әкелді. Ол осы кезеңде елдегі ең көп сатылған компьютерлік ойындардың 89-шы орнында болды. Ойын-сауық және демалыс бағдарламалық жасақтамаларын жариялаушылар қауымдастығы (ELSPA) оған "Алтын" сатылым сыйлығын табыс етті, бұл Ұлыбританияда кем дегенде 200 000 дана сатылғанын көрсетеді. The Battle for Middle earth ойынына сыншылардың пікірі көбінесе оң болды. Видео ойынды шолу жинақтағыш GameRankings орташа сыншы бағасын 82,5% деп көрсетеді, ал шолулардың шамамен үштен екісі 80% шегінде болды. IGN ойынның көрнектілігі мен әсерлі дыбысы үшін жоғары баға берді, бірақ геймплейде тереңдіктің жетіспеуін атап өтті, соның салдарынан "жақсы, бірақ ерекше емес" деп 8,3 балл қойды. Бұл көрсеткішпен Rome: Total War ойыны озып кетті. Сондай-ақ, GameSpot жылдық "Телевизия немесе фильмге негізделген ең жақсы ойын" сыйлығында екінші орын алды. 8-ші жылдық Interactive Achievement Awards марапатында The Battle for Middle earth "Жылдың стратегиялық ойыны" номинациясын алды, бірақ бұл сыйлық ақырында Rome: Total War ойынына берілді.