Кіріспе
Бақалар мен жабындардың дыбыс шығаратын органы – дауыс қалтасы. Дауыс қалтасы – көптеген бақалар мен жабындардың еркектеріне тән иілгіш тері мембранасы. Дауыс қалтасының негізгі мақсаты – олардың көбелекке шақыру немесе жарнамалық даусының күшеюін қамтамасыз ету. Көптеген түрлерде бақаның немесе жабының жынысын сырттан анықтаудың бір жолы – дауыс қалтасының болуы немесе даму деңгейі. Мысалы, бақаларды қарастырайық.
The vocal sac is the flexible membrane of skin possessed by most male frogs and toads. The purpose of the vocal sac is usually as an amplification of their mating or advertisement call. The presence or development of the vocal sac is one way of externally determining the sex of a frog or toad in many species; taking frogs as an example;
The vocal sac is open to the mouth cavity of the frog, with two slits on either side of the tongue. To call, the frog inflates its lungs and shuts its nose and mouth. Air is then expelled from the lungs, through the larynx, and into the vocal sac. The vibrations of the larynx emits a sound, which resonates on the elastic membrane of the vocal sac. The resonance causes the sound to be amplified and allows the call to carry further. Muscles within the body wall force the air back and forth between the lungs and vocal sac.
Дауыс қалтасы бақаның ауыз қуысына ашылады және тілдің екі жағында екі тесігі болады. Дауыс шығару үшін бақа өкпесін толтырып, мұрын мен аузын жабады. Содан кейін ауа өкпеден, дауыс жолы арқылы дауыс қалтасына шығарылады. Дауыс жолының дірілінен пайда болатын дыбыс дауыс қалтасының серпімді мембранасында резонансқа түседі. Бұл резонанс дыбысты күшейтеді және дауыстың әрі қарай таралуына мүмкіндік береді. Дене қабырғасындағы бұлшық еттер ауаны өкпе мен дауыс қалтасы арасында алға-артқа итереді.
The vocal sac is the flexible membrane of skin possessed by most male frogs and toads. The purpose of the vocal sac is usually as an amplification of their mating or advertisement call. The presence or development of the vocal sac is one way of externally determining the sex of a frog or toad in many species; taking frogs as an example;
The vocal sac is open to the mouth cavity of the frog, with two slits on either side of the tongue. To call, the frog inflates its lungs and shuts its nose and mouth. Air is then expelled from the lungs, through the larynx, and into the vocal sac. The vibrations of the larynx emits a sound, which resonates on the elastic membrane of the vocal sac. The resonance causes the sound to be amplified and allows the call to carry further. Muscles within the body wall force the air back and forth between the lungs and vocal sac.
Даму
Дауыстық қаптың дамуы көптеген түрлерде әртүрлі, алайда олардың көпшілігі бірдей процесті ұстанады. Бір бөлікті дауыстық қаптың дамуы ауыз қуысы еденіндегі екі кішкентай өскіндерден басталады. Бұл өскіндер екі кішкентай қалташаға дейін өседі, олар ауыздың ортасында бірігіп, бір үлкен қуысқа айналады, содан кейін толық дамығанша өсе береді.
Мақсаты
Дауыстық қаптың басты мақсаты - аталықтың жарлау шақыруын күшейту және мүмкіндігінше кең аумақтан аналықтарды тарту. Дауыс қапшығы жоқ бақа түрлерін бірнеше метр радиуста ғана естуге болады, ал дауыс қапшығы бар кейбір түрлерді бірнеше километрден естуге болады. Қазіргі заманғы бақа түрлері (необатрахиандар және кейбір мезобатрахиандар), дауыстық қапшықтары жоқ, әдетте ағын суға жақын жерлерде мекендейді. Ағын судың шуы жарлау шақыруын басып кетеді, сондықтан олар өздерін басқа тәсілдермен жарлауға мәжбүр. Rhinodermatidae тұқымдастың бақалары дауыстық қапты басқаша пайдаланады. Осы тұқымдастың еркектері жақында шайқасқан күмістерді аузына алып, оларды дауыстық қапшыққа жылжытады. Дарвин бақасының (Rhinoderma darwinii) күмістері метаморфозға дейін дауыстық қапшықта қалады, ал Чили Дарвин бақасы (Rhinoderma rufum) күмістерді су көзіне жеткізеді.