Кіріспе

Медицинаның саласы

Физикалық медицина және реабилитация (ФМ&Р), сондай-ақ физиатрия деп те аталады, – физикалық кемістіктері немесе мүгедектігі бар адамдардың функционалдық мүмкіндіктерін және өмір сапасын арттауға, қалпына келтіруге бағытталған медицинаның бір саласы. Бұл омыртқа миының жарақаттары, мидың зақымдануы, инсульт, сондай-ақ бұлшықет, байланыстырғыш тіндер немесе жүйке зақымдануынан туындаған ауырсыну немесе мүгедектікті қамтиды. Осы салада оқыған дәрігер физиатр деп аталады.

Өріс ауқымы

Физикалық медицина және реабилитация түрлі клиникалық орталарды және пациенттер топтарын қамтиды. Аурухана жағдайында физиатрлар ампутация, жұлын зақымдануы, инсульт, мидың жарақаттануы және басқа да қанағаттандырмайтын жарақаттар мен ауруларды емдейді. Осындай пациенттерді емдеуде физиатрлар физиотерапевттер, эрготерапевттер, рекреациялық терапевттер, тіл терапевттері, медбикелер, психологтар және әлеуметтік жұмыскерлерден құралған көп салалы команданы басқарады. Сыртқы емдеу орталарында физиатрлар бұлшықет және буын жарақаттары, ауырсыну синдромдары, жазылмаған жаралар және басқа да мүмкендіктерді шектеуші жағдайлармен күреседі. Физиатрлар ауырсынуды басу үшін буындарға немесе бұлшық еттерге инъекция жасауға дайындалған. Сондай-ақ физиатрлар жүйке өткізгіштігін зерттеу және электромиографияны орындау бойынша білім алады.

Тарих

ХХ ғасырдың бірінші жартысында физикалық медицина және оңалту медицинасы деп аталатын екі ресми емес мамандық жеке-жеке дамыды, бірақ практикалық тұрғыда екеуі де мүгедектікке әкелетін жарақат алған пациенттермен айналысты. Фрэнк Х. Крузен физикалық медицинаның негізін қалаушы болды, ол Темпл университетінде және кейін Майо клиникасында гидротерапия және гипербариялық оттегі сияқты физикалық факторларды қолдануға баса назар аударды, сондай-ақ 1938 жылы «физиатрия» терминін енгізді. Оңалту медицинасы екі дүниежүзілік соғыс кезінде жарақат алған әскерлер мен жұмысшыларды емдеуде маңызға ие болды. Миссури штатынан шыққан ішкі медицина дәрігері Ховард А. Раск, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде авиаторларды оңалтуға тағайындалғаннан кейін оңалту медицинасының негізін қалаушысы атанды. 1944 жылы филантроп Бернард Барухтың тапсырмасымен құрылған Барух комитеті бұл мамандықты екі саланың үйлесімі ретінде анықтады және оны ресми медициналық мамандық ретінде мойындау үшін негіз жасады. Комитет сонымен қатар елі бойынша оқу және зерттеу бағдарламаларын құруға қаржы бөлді. Америка Құрама Штаттарында физикалық медицина және оңалту мамандығы 1947 жылы ресми түрде құрылды, ол кезде Америка медициналық мамандықтар кеңесінің билігімен тәуелсіз физикалық медицина кеңесі құрылды. 1949 жылы Раск және басқалардың ықпалымен мамандық оңалту медицинасын қосып, «Физикалық медицина және оңалту» деп атауын өзгертті.