Альфред Адлер: Жеке психологияның негізін қалаушысы

Альфред Адлер – австрийский психотерапевт, основатель индивидуальной психологии. Важность общности, семейные отношения, комплекс неполноценности – ключевые темы его работ.

21 мин оқу

100%

Дереккөз: Alfred Adler — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Австриялық психотерапевт (1870–1937)

Альфред Адлер (7 ақпан 1870 – 28 мамыр 1937) – австриялық дәрігер, психотерапевт және жеке психология мектебінің негізін қалаушы. Оның жақындық сезімі, отбасы ішіндегі қарым-қатынастар және туу ретінің маңыздылығына жасаған баса назары оны Фрейдтен және олардың ортақ айналысындағы басқалардан ерекшелендірді. Ол адамның отбасы мен қоғамда құнды және қажетті сезінуіне себеп болатыны – басқаларға үлес қосу (әлеуметтік қызығушылық немесе Gemeinschaftsgefühl) екенін ұсынды. Оның ерте жұмыстары кемсінушілікке, «кемсінушілік кешені» терминін енгізуге бағытталған, ол жеке тұлғаның қалыптасуында маңызды рөл атқаратын оқшаулану факторы екенін дәлелдеді. Альфред Адлер адамды толыққанды жеке тұлға ретінде қарастырды, сондықтан өзінің психология мектебін «Жеке психология» деп атады. Адлер жеке тұлғаның қайта бейімделу процесінде әлеуметтік фактордың маңыздылығын алғаш рет атап өтті және психиатрияны қоғамға енгізді. 2002 жылы жарияланған «Жалпы психология шолуы» зерттеуінде Адлер 20 ғасырдың ең көрнекті психологтарының 67-орынында тұрды.

Ерте өмір

Адлер 1870 жылдың 7 ақпанында Венаның батыс шетіндегі Рудольфсхаймда, Марияхильфер Штрассе 208 мекенжайында дүниеге келді. Бұл қаланың 15-шы ауданындағы қазіргі Рудольфсхайм-Фюнфхаус бөлігі. Ол еврей отбасысының – Паулин (Бир) мен Леопольд Адлердің жеті баласының екіншісі еді. Леопольд Адлер – Венгрияда туған астық саудагері. Алфред үш жасқа толғанда кіші інісі оның жанында қайтыс болды, содан бері ол ағасымен бәсекелестікке түсті. Ол психология, социология және философия саласына қызығушылық танытты. Вена университетінде оқығаннан кейін көз дәрігері, кейін невролог және психиатр мамандығын меңгерді. Бұл өзгеріс Фрейд пен Адлердің екеуіне де қолайлы болды, себебі олар бір-бірін ұнатпай қалған еді. Фрейдпен бірлескен жұмысы кезінде Адлер өзінің идеяларын жиі сақтап, олар Фрейдтің пікірлерінен мүлдем өзгеше болатын. Адлерді көбінесе «Фрейдтің шәкірті» деп атағанмен, бұл шындыққа жанаспайды; олар әріптестер болды, Фрейд 1909 жылы оны «Менің әріптесім доктор Альфред Адлер» деп атады. Адлер мен Фрейдтің бірлескен қызметі тоғыз жылға созылды, ажырасқаннан кейін олар ешқашан кездеспеді. Фрейд Адлерді ажырасқаннан кейін де ұнатпады және психоанализден бас тарған басқаларға да солай қатысты. Психоаналитикалық қозғалыстан үзілгеннен кейін. Адлердің тобының құрамына бастапқыда Ницшенің ортодоксалды жақтастары кірді (олар Адлердің билік және кемсіну туралы идеялары Фрейдтің қарапайым түсінігіне қарағанда Ницшеге жақын деп сенді). Олардың араздасуына қарамастан, Адлер Фрейдтің түстер туралы идеяларына өмір бойы құрметпен қарады және оған оларды клиникалық тұрғыда қолданудың ғылыми тәсілін жасағаны үшін алғыс айтты (Файберт, 1997). Дегенмен, тіпті түс жоруда да Адлердің өзіндік теориялық және клиникалық көзқарасы болды. Адлер мен Фрейд арасындағы басты айырмашылық Адлердің әлеуметтік орта (сыртқы дүние) психология үшін ішкі дүние сияқты маңызды деген пікіріне негізделген. Билік пен толықсыздаудың динамикасы сексуалдық қатынастың шегінен асып түседі, сонымен қатар гендер және саясат либидо сияқты маңызды рөл атқара алады. Сонымен қатар, Фрейд Адлердің социалистік сенімдерін бөліспеді, мысалы, оның әйелі Леон Троцкий сияқты көптеген орыс марксистерінің жақын досы болды.

Adler was born on February 7, 1870 at Mariahilfer Straße 208 in Rudolfsheim, a village on the western fringes of Vienna, a modern part of Rudolfsheim Fünfhaus, the 15th district of the city. He was second of the seven children of a Jewish couple, Pauline (Beer) and Leopold Adler. Leopold Adler was a Hungarian born grain merchant. Alfred's younger brother died in the bed next to him when Alfred was only three years old, and throughout his childhood, he maintained a rivalry with his older brother. He was very interested in the subjects of psychology, sociology and philosophy. After studying at the University of Vienna, he specialized as an eye doctor, and later in neurology and psychiatry. This departure suited both Freud and Adler, since they had grown to dislike each other. During his association with Freud, Adler frequently maintained his own ideas which often diverged from Freud's. While Adler is often referred to as "a pupil of Freud", in fact this was never true; they were colleagues, Freud referring to him in print in 1909 as "My colleague Dr Alfred Adler". The association of Adler and Freud lasted a total of 9 years, and they never saw each other after the separation. Freud continued to dislike Adler even after the separation and tended to do so with other defectors from psychoanalysis. after his break from the psychoanalytic movement. Adler's group initially included some orthodox Nietzschean adherents (who believed that Adler's ideas on power and inferiority were closer to Nietzsche than Freud's). Their enmity aside, Adler retained a lifelong admiration for Freud's ideas on dreams and credited him with creating a scientific approach to their clinical utilization (Fiebert, 1997). Nevertheless, even regarding dream interpretation, Adler had his own theoretical and clinical approach. The primary differences between Adler and Freud centered on Adler's contention that the social realm (exteriority) is as important to psychology as is the internal realm (interiority). The dynamics of power and compensation extend beyond sexuality, and gender and politics can be as important as libido. Moreover, Freud did not share Adler's socialist beliefs, the latter's wife being for example an intimate friend of many of the Russian Marxists such as Leon Trotsky.

Адлерий мектебі

Адлер Фрейдтен бөлініп кеткеннен кейін, ол психотерапияның тәуелсіз мектебін және бірегей тұлғалық теорияны құруда айтарлықтай табысқа және танымалдылыққа ие болды. Ол өзінің әлеуметтік бағыттағы көзқарасын насихаттау үшін 25 жыл бойы саяхаттап, дәріс берді. Оның мақсаты психологиялық денсаулықтың әлеуметтік теңдікпен байланысын дәлелдеу арқылы психологиядағы басқалармен бәсекелесетін, тіпті алмастыратын қозғалысты құру еді. Адлердің күш-жігері Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде тоқтады, ол сол кезде Австро-Венгрия армиясында дәрігер болып қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін оның ықпалы күрт артты. 1919 жылы Адлер Венада алғашқы балаларға кеңес беру клиникасын ашты. Австро-Венгрия империясының құлдырауымен, жаңа құрылған Австрия Республикасында Австрияның Социал-демократиялық партиясы билікке келді. Социал-демократтар балалардың білім беру реформасына ерекше назар аудара отырып, әлеуметтік бағдарламаларды қолдады. Бұл жағдай Адлер мен оның әріптестеріне 28 балаларға кеңес беру клиникасын құруға мүмкіндік берді, ал Вена мектеп оқушыларына тегін білім беру терапиясын ұсынатын әлемдегі алғашқы қала атанды. Сонымен қатар, 1921 жылдан бастап Адлер Еуропа мен Америка Құрама Штаттарында жиі дәріс оқыды және 1927 жылы Колумбия университетінде қонақ профессор болды. Оның ересектерге арналған клиникалық емдеу әдістері түсінік пен мағынаның терапиялық мүмкіндіктерін пайдалана отырып, симптомдардың жасырын мақсатын анықтауға бағытталған. Адлер артықшылық/кемсіну динамикасын жеңумен айналысты және аналитикалық диванды екі орындыққа алмастырған алғашқы психотерапевттердің бірі болды. Бұл дәрігер мен науқастың шамалы тең дәрежеде бірімен-бірі отыруына мүмкіндік береді. Клиникалық жағынан алғанда, Адлердің әдістері тек фактіден кейін емдеумен ғана шектелмейді, сонымен қатар бала кезінде болашақ проблемаларды болдырмау арқылы алдын алу саласына да қатысады. Алдын алу стратегияларына әлеуметтік қызығушылықты, жақындық сезімін және отбасылар мен қоғамдастықтардағы мәдени өзгерістерді ынталандыру және қолдау кіреді, бұл ынталандыру мен немқұрайлылықты (әсіресе дене жазасын) жоюға әкеледі. Адлердің танымалдылығы оның идеяларының салыстырмалы оптимизмімен және түсініктілігімен байланысты болды. Ол көбінесе жалпы оқырмандарға арнап жазды. Адлер әрқашан міндетке бағытталған, прагматикалық көзқарасты сақтап келді. Бұл "өмірлік міндеттер" – кәсіп/жұмыс, қоғам/достық, махаббат/сексуалдық қатынас. Олардың табысы ынтымақтастыққа байланысты. Өмірлік міндеттерді оқшау қарастыруға болмайды, өйткені Адлер атап көрсеткендей, "олардың барлығы бірін-бірі жарықпен шашыратып тұрады". Доктор Виктор Э. Франкл өзінің "Адамның мән іздеуі" атты бестселлерлік кітабында өзінің "Фрейд пен Адлер мектептерінен кейінгі үшінші Вена психотерапия мектебін" Адлердің талдауымен салыстырды:

Following Adler's break from Freud, he enjoyed considerable success and celebrity in building an independent school of psychotherapy and a unique personality theory. He traveled and lectured for a period of 25 years promoting his socially oriented approach. His intent was to build a movement that would rival, even supplant, others in psychology by arguing for the holistic integrity of psychological well being with that of social equality. Adler's efforts were halted by World War I, during which he served as a doctor with the Austro Hungarian Army. After the conclusion of the war, his influence increased greatly. In 1919, Adler started the first Child Guidance clinic in Vienna. With the collapse of the Austro Hungarian Empire, the Social Democratic Party of Austria came to power in the newly formed Austrian Republic. The Social Democrats supported welfare programs with a particular focus on childhood educational reform. The resulting climate enabled Adler and his associates to establish 28 child guidance clinics, and Vienna became the first city in the world to provide schoolchildren with free educational therapy. At the same time, from 1921 onwards, Adler was a frequent lecturer in Europe and the United States, becoming a visiting professor at Columbia University in 1927. His clinical treatment methods for adults were aimed at uncovering the hidden purpose of symptoms using the therapeutic functions of insight and meaning. Adler was concerned with the overcoming of the superiority/inferiority dynamic and was one of the first psychotherapists to discard the analytic couch in favor of two chairs. This allows the clinician and patient to sit together more or less as equals. Clinically, Adler's methods are not limited to treatment after the fact but extend to the realm of prevention by preempting future problems in the child. Prevention strategies include encouraging and promoting social interest, belonging, and a cultural shift within families and communities that leads to the eradication of pampering and neglect (especially corporal punishment). Adler's popularity was related to the comparative optimism and comprehensibility of his ideas. He often wrote for the lay public. Adler always retained a pragmatic approach that was task oriented. These "Life tasks" are occupation/work, society/friendship, and love/sexuality. Their success depends on cooperation. The tasks of life are not to be considered in isolation since, as Adler famously commented, "they all throw cross lights on one another". In his bestselling book, Man's Search for Meaning, Dr. Viktor E. Frankl compared his own "Third Viennese School of Psychotherapy" (after Freud's and Adler's schools) to Adler's analysis:

Логотерапия бойынша, өмірде мән табуға ұмтылу адамдағы басты мотивациялық күш болып табылады. Сондықтан мен Фрейдтік психоанализге негізделген "ләззат принципіне" (немесе, біз оны ләззатқа деген ерік деп те атауға боламыз) және "жоғарылыққа ұмтылу" терминімен сипатталатын Адлерлік психологияның "билікке ұмтылуына" қарастырылатын "мәнге деген ерік" туралы айтамын.

Көшіп кету

1930 жылдардың басында, Адлердің австриялық клиникаларының көпшілігі оның еврей тегіне байланысты жабылғаннан кейін (христиан дініне өткеніне қарамастан), Адлер Аустрияны қалдырып, АҚШ-тағы Лонг-Айленд медицина колледжінде профессор болып жұмыс істеуге кетті.

Адлердің жеке тұлғаға деген көзқарасы

"Органның кемістігі мен оның психологиялық толықтыруын зерттеу" атты ең алғашқы және танымал жарияланымдарының бірінде Адлер жеке тұлғалық теориясының негізін қалайтынының бастапқы қағидаларын баяндады. Мақала негізінен органның кемістігі және толықтыру мәселелеріне назар аударады. Органның кемістігі – бұл бір органның немесе дене бөлігінің қалғандарына қарағанда әлсіз болуы. Адлер денедегі басқа органдардың осы "кемістігі" бар органның әлсіздігін толықтыру үшін бірлесіп жұмыс істейтінін болжады. Толықтыру орын алғанда, дененің басқа аймақтары кемістігі бар бөліктің жетіспейтін қызметін өтейді. Кейде әлсіздік күш-қуатқа айналдырылып, артық толықтырылуы мүмкін. Мысалы, әлсіз аяғы бар адам кейіннен ұлы жүгіруші болуы мүмкін. Теориясы дамыған сайын, органның кемістігі туралы идея төмендік сезімімен ауыстырылды. Адлердің теориясы дамыған сайын, ол өз теориясын және негізгі идеяларын одан әрі жетілдіре берді. Өзіне деген идеалдық ұмтылыстар әлеуметтік және этикалық талаптармен қақтығысты. Егер түзетуші факторлар ескерілмесе және адам артық толықтыруға бой берсе, кемсінушілік кешені пайда болады, бұл жеке тұлғаның өзімшіл, билікқұмар және агрессивті немесе одан да нашар болу қаупін тудырады. Көбінесе қолданылатын терапиялық құралдарға юмор, тарихи мысалдар және парадоксалды тапсырмалар кіреді.

Психодинамика және телеология

Адлер адам психологиясының табиғаты психодинамикалық екенін айтты. Фрейдтің инстинктивті талаптарды баса назар аударатын метапсихологиясынан өзгеше, адам психологиясы мақсаттармен басқарылады және әлі белгісіз жаратылыс күшімен қоздырылады. Фрейдтің инстинкттері сияқты, Адлердің ойдан шығарылған мақсаттары да көбінесе санадан тыс болады. Бұл мақсаттар «телеологиялық» функция атқарады. Неокантиандық және Ницшелік идеяларға ықпал еткен конструктивист адлерийшілер осы «телеологиялық» мақсаттарды Ханс Вайхингер айтқан (фикция) мағынасында «фикциялар» деп қарастырады. Әдетте, көптеген кіші мақсаттармен бірге шешілетін ойдан шығарылған соңғы мақсат болады. Кемелсіздік/жоғарылық динамикасы әртүрлі өтемақылар мен артық өтемақылар арқылы үнемі жұмыс істейді. Мысалы, нервтік анорексияда фиктивті соңғы мақсат – «мүлтіксіз арық болу» (кемелсіздік сезіміне негізделген артық өтемақы). Сондықтан, ойдан шығарылған соңғы мақсат субъективтілікте әрдайым болатын қуғын-сүргін функциясын атқара алады (оның бастаулары көбінесе санадан тыс болса да). Дегенмен, «арық болудың» соңғы мақсаты фиктивті, өйткені оны ешқашан субъективті түрде жеткізуге болмайды. Телеология адлерийшілер үшін тағы бір маңызды функцияны қамтамасыз етеді. Хилонның «hora telos» («соңын көр, салдарына ойлан») – салауатты және бұзылған психодинамиканың екеуіне де мүмкіндік береді. Мұнда біз Адлердің психикалық дені сау субъектілерде жеке жауапкершілікке, сондай-ақ өздерінің және қоғамның игілігін іздеуге берген баса назарды көреміз.

Конструктивизм және метафизика

Адлерий теориясының метафизикалық негізі телеология тұжырымын күрделендірмейді, себебі мәңгілік (уақыттың тоқтаған, түсініксіз соңы) сияқты ұғымдар, бірге ұсталатын діни көзқарастармен үйлеседі. Керісінше, конструктивистік Адлерийлік бағыттар (гуманистік/модернистік немесе постмодернистік түрінде) санасыз фантазиялардың күшін тануға ұмтылады – оларды түсінбегенге дейін, олардың барлық қажеттілігіне ие. Мұнда 'телеология' өзі фантазия, бірақ өте шын секілді қабылданады. Адлер теориясының бұл ерекшелігі Рационалды-эмоционалдық мінез-құлық терапиясы (РЭМТ) және Когнитивтік терапия (КТ) принциптерімен салыстыруға болады. Альберт Эллис және Аарон Т. Бек екеуі де Адлерді РЭМТ және КТ-нің маңызды алғышері ретінде мойындайды. Эллис әсіресе Солтүстік Америкалық Адлерийлік Психология қоғамының мүшесі болды және Адлерлік Журнал Жеке Психологиясының редакторы болып қызмет етті. Психодинамикалық жүйе ретінде, адлерийшілер клиенттің/науқастың өткенін зерттеп, оның болашағын өзгерту және 'мұнда және қазір' қауымдастыққа интеграциясын арттыруға көмектеседі. 'Мұнда және қазір' аспектілері, әсіресе гуманизмді және/немесе экзистенциализмді тәсілдерінде баса көрсететін адлерийшілер үшін маңызды.

Толықтық

Метафизикалық адлерийшілер Жан Смуцтың (Смуц «холизм» терминін енгізді) айтқандарымен үндесетін рухани холизмге ерекше мән береді, яғни холизмнің көбінесе білдіретін бірліктің рухани сезімі (холизмнің этимологиясы: ὅλος holos, грек сөзі – «барлық», «толық», «жалпы» мағынасында). Смуц эволюцияның кіші тұтастардың үлкенірек тұтастарға бірігуінен тұратын прогрессивті қадамдардан өтетініне сенді. Смуцтың «Holism and Evolution» атты еңбегі ғылыми жұмыс деп есептелсе де, шындығында ол эволюцияны жоғары метафизикалық принциппен (холизм) біріктіруге тырысады. Әртүрлі діни дәстүрлерде (оның ішінде христиандық, иудаизм, зороастризм, ислам, буддизм және бахаи) қастерленетін байланыс және бірлік сезімі Адлердің ой-пікірімен үлкен үйлесімде. Қоғам мүшелерін жағдайға сәйкес түсінудің, қоғам құрудың прагматикалық және материалистік аспектілері, сондай-ақ қоғамды қалыптастыратын әлеуметтік-тарихи саяси күштер – жеке адамның психологиялық ерекшеліктерін және қызметін түсіну үшін өте маңызды. Адлер психологиясының осы ерекшелігі қоғамдық психология саласымен жоғары деңгейде синергияға ие, әсіресе Адлердің «қоғамдық өмірдің абсолютті шындығы мен логикасы» деп атаған мәселесіне ден қоюында. Дегенмен, Адлер психологиясы, қоғамдық психологиядан өзгеше, профилактикамен де, сондай-ақ оқиға болғаннан кейінгі клиникалық емдеумен де тұтастай айналысады. Осы себепті Адлерді «алғашқы қоғамдық психолог» деп санауға болады, бұл терминология Адлер қайтыс болғаннан кейінгі онжылдықтарда қалыптасты (King & Shelley, 2008). Адлер психологиясы, Карл Юнгтің аналитикалық психологиясы, гештальт-терапиясы және Карен Хорнидің психодинамикалық тәсілі – психологияның тұтас мектептері. Бұл бағыттар адам психологиясы мен психопатологиясын түсінуде редукционистік көзқарастан бас тартады.

Типологиясы

Адлер тұлға типтері деп аталатын схеманы жасады, бірақ оларды әрқашан уақытша немесе эвристикалық деп қарастыру қажет еді, өйткені ол, негізінен, тұлға типтеріне сенбеді және әртүрлі уақытта әртүрлі және бірдей сынақты жүйелерді ұсынды. Типологияның қаупі – адамның ерекшелігін жоғалтып, оны редуктивті қарау, бұл әрекеттерге Адлер қарсы болды. Дегенмен, ол жалпы өмір салтына негізделген мінез-құлық үлгілерін көрсетуді мақсат етті. Сондықтан, америкалық Адлершілдер, мысалы, Харольд Мосак, Адлер типологиясын осы уақытша мағынада пайдаланды:

Алу немесе Сүйену. Бұл өте сезімтал адамдар, өздерін қорғайтын қабық құрған, бірақ өмірдің қиындықтарын жеңу үшін басқаларға тәуелді болуға мәжбүр. Олардың энергия деңгейі төмен болғандықтан, тәуелділікке ұшырайды. Қиын жағдайға түскенде, біз әдетте невротикалық симптомдар деп санайтын фобия, обсессия, мәжбүрлеу, жалпы алаңдаушылық, истерия, амнезия және т.б. дамиды, бұл олардың өмір салтының ерекшеліктеріне байланысты.

Қашуға бейімдер – жеңіліске ұшырағанды жек көретіндер. Олар сәттілікке жеткен болуы мүмкін, бірақ оған жету үшін ешқандай тәуекелге бармаған. Олар кез келген жағдайда жеңілуден немесе сырттан түсетін жағымсыз пікірлерден қорқып, аз әлеуметтенуге бейім.

Билеуші немесе Басым типтегі адамдар билікке ұмтылады және өздеріне қалаулы жағдай жасау үшін жағдайды және адамдарды манипуляциялауға дайын. Бұл типтегі адамдар антиәлеуметтік мінез-құлыққа бейім.

Әлеуметтік пайдалы типтегі адамдар өте белсенді және көп сөйлейтін болады. Олар көптеген адамдармен қарым-қатынас жасайды және жақсылыққа өзгеріс енгізуге тырысады. Бұл «типтер» әдетте балалық шақта қалыптасады және Өмір салтының көрінісі болып табылады.

Естеліктердің маңызы

Адлер науқастармен және мектеп оқушыларымен жұмыс істеу кезінде ерте естеліктерді түсіндіруге ерекше мән берді, және "Барлық психикалық көріністердің ішінде, жеке адамның естеліктері ең көпті ашады" деп жазды. Адлер естеліктерді "жеке логиканың" көрінісі ретінде, сондай-ақ жеке адамның өмір философиясы немесе "өмір салты" үшін метафора ретінде қарастырды. Ол естеліктердің ешқашан кездейсоқ немесе ұсақ-түйек болмайтынын, керісінше, олар таңдалған еске түсірулер екенін айтты: "(Адамның) естеліктері – оның шектеулері мен оқиғалардың мағынасын еске түсіретін нәрселер. "Кездейсоқ" естеліктер болмайды. Адам алатын есепсіз көптеген әсерлердің ішінде, ол тек өзінің мәселелеріне қатысы бар деп санайтын әсерлерді ғана есте сақтайды".

Туу реті бойынша

Адлер жиі адамның психологиялық туу ретінің өмір салтына және оның психологиялық құрамындағы күшті және әлсіз жақтарына әсер ететінін атап көрсетті. Туу реті – туысқандардың отбасы ішіндегі орналасуы. Психологиялық және тізбелік туу реті арасындағы айырмашылықты ескеру маңызды (мысалы, кейбір отбасыларда екінші бала тұңғыш бала сияқты мінез-құлық танытуы мүмкін, онда ол тізбелік екінші бала, бірақ психологиялық тұңғыш бала саналады). Mosak, H. H. & Maniacci, M. P. (1999). Адлер психологиясының бастауыштары. Taylor and Francis. Адлер тұңғыш бала толыққанды ата-аналық қамқорлыққа ие болады деп сенді, екінші баланың келуіне дейін. Бұл екінші бала тұңғыш баланың тақтан түсірілуіне және назардың орталығы болмауына себеп болар еді. Адлер (1908) үш балалы отбасында ең үлкен баланың неврозға және құмарлыққа бейімділігі зор екенін айтты, ол бұл жағдайды "иыққа түскен әлем салмағы" (мысалы, кішілеріне күтім жасау қажеттігі) және бұрынғы ерекше қамқорлықты жоғалту сезімімен түсіндірді. Оның болжамы бойынша, осы бала түрмеге немесе психиатриялық ауруханаға түсуі мүмкін. Кіші балалар көбінесе артық қамқорлыққа ие болып, нашар әлеуметтік эмпатияға ұшырайды. Осыған байланысты, ортаңғы бала, тақтан түсірілмей де, артық қамқорлыққа ие болмай да, сәтті адамға айналуы мүмкін, бірақ сонымен қатар бүлікшіл болуға және шеттетілгендей сезінуге бейім. Адлердің өзі алты балалы отбасында үшінші (кейбір дереккөздерде екінші) бала болған. Адлер өзінің туу ретінің рөлдері туралы түсіндірулеріне ғылыми дәлелдер келтірген жоқ, тіпті оның мұндай қажеттілік те болған жоқ. Алайда, бұл гипотезаның құндылығы – Фрейдтің ана мен әкеге жасаған шектеулі бағасынан асып, бауырластың жеке тұлғаның психологиясын қалыптастырудағы маңыздылығын көрсету болды. Сондықтан, адлериандық терапевтер клиенттерінің психологиясына бауырластың (немесе оның болмауының) қандай әсерін тигізгенін анықтау үшін уақыт жұмсайды. Идиографиялық тәсіл – туу ретінің психологиялық әсерін анықтау үшін феноменологияны зерттеуді қамтиды. Қорыта айтқанда, бауырластың позициясы мен қарым-қатынасының субъективті тәжірибесі психологияның динамикасы тұрғысынан маңызды, ал адлериандық терапевтер мен тұлғалық теориялар үшін бұл Адлер заманында объективті түрде дұрыс болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін рецепттер емес. Адлер үшін туу реті "Бір отбасында өскен балалар неге мүлдем әртүрлі мінез-құлық танытады?" деген сұраққа жауап берді. Қатаң генетиктер бауырластардың ортақ ортада өсетініне сенсе, мінез-құлықтағы кез келген айырмашылықтар жеке тұлғалардың генетикасындағы ұсақ өзгерістерден туындауы мүмкін деп санайды. Бірақ Адлер өзінің туу реті теориясы арқылы балалардың бірдей ортада өспейтінін көрсетті, ең үлкен бала кіші бауырлары бар отбасында, ортаңғы бала үлкен және кіші бауырлары бар, ал кіші бала үлкен бауырлары бар отбасында өседі. Адлер отбасылық құрылымдағы орынның осы мінез-құлықтағы айырмашылықтардың себебі екенін, генетика емес екенін айтты: бұл ойды кейіннен Эрик Берн де қолдады.

Adler often emphasized one's psychological birth order as having an influence on the style of life and the strengths and weaknesses in one's psychological make up. Birth order referred to the placement of siblings within the family. It is important to note the difference between psychological and ordinal birth order (e. g. in some families, a second child might behave like a firstborn, in which case they are considered to be an ordinal secondborn but a psychological firstborn). Mosak, H. H. & Maniacci, M. P. (1999). A primer of Adlerian Psychology. Taylor and Francis. Adler believed that the firstborn child would be in a favorable position, enjoying the full attention of the eager new parents until the arrival of a second child. This second child would cause the first born to suffer feelings of dethronement, no longer being the center of attention. Adler (1908) believed that in a three child family, the oldest child would be the most likely to suffer from neuroticism and substance addiction which he reasoned was a compensation for the feelings of excessive responsibility "the weight of the world on one's shoulders" (e. g. having to look after the younger ones) and the melancholic loss of that once supremely pampered position. As a result, he predicted that this child was the most likely to end up in jail or an asylum. Youngest children would tend to be overindulged, leading to poor social empathy. Consequently, the middle child, who would experience neither dethronement nor overindulgence, was most likely to develop into a successful individual yet also most likely to be a rebel and to feel squeezed out. Adler himself was the third (some sources credit second) in a family of six children. Adler never produced any scientific support for his interpretations on birth order roles, nor did he feel the need to. Yet the value of the hypothesis was to extend the importance of siblings in marking the psychology of the individual beyond Freud's more limited emphasis on the mother and father. Hence, Adlerians spend time therapeutically mapping the influence that siblings (or lack thereof) had on the psychology of their clients. The idiographic approach entails an excavation of the phenomenology of one's birth order position for likely influence on the subject's Style of Life. In sum, the subjective experiences of sibling positionality and inter relations are important in terms of the dynamics of psychology, for Adlerian therapists and personality theorists, not the cookbook predictions that may or may not have been objectively true in Adler's time. For Adler, birth order answered the question, "Why do children, who are raised in the same family, grow up with very different personalities?" While a strict geneticist, believing siblings are raised in a shared environment, may claim any differences in personality would be caused by subtle variations in the individuals' genetics, Adler showed through his birth order theory that children do not grow up in the same shared environment, but the oldest child grows up in a family where they have younger siblings, the middle child with older and younger siblings, and the youngest with older siblings. The position in the family constellation, Adler said, is the reason for these differences in personality and not genetics: a point later taken up by Eric Berne.

Есірткіге тәуелділік

Адлердің туылған кезегі, компенсация және жеке тұлғалардың қоғамдық қатынас туралы түсінігіне қатысты мәселелерді зерделеуі, оны есірткіге тәуелділік ауруларының, әсіресе алкоголизм мен морфинизмнің себептерін және емдеуін зерттеуге жетеледі, бұл оның заманындағы маңызды әлеуметтік проблемалар еді. Адлердің тәуелділермен жұмысы маңызды болды, себебі психоанализдің басқа да көрнекті жақтастары қазіргі және постмодерн дәуірдегі осы кең таралған ауруларға салыстырмалы түрде аз уақыт пен ой жұмсады. Ол жеке психологиялық тәсілін қолданумен қатар, мысалы, органдардың кемістігін, тәуелділік мінез-құлықтарының пайда болуы мен себептерін қарастырды, сондай-ақ есірткіге құмарлықты жыныстық қанағаттандырумен немесе оның орнына қоюмен байланыстыруға тырысты. Тәуелділік тудырмайтын заттармен, мысалы, неуфиллинмен алғашқы фармакотерапиялық араласулар қолданылды, себебі абстиненттік синдромы «судың улануы» түріне байланысты түсіндірілді, бұл диуретиктерді қолдануды қажет етті. Адлер мен оның әйелінің прагматикалық көзқарасы және олардың емдеуінің жоғары нәтижелілігі әлеуметтік функциялау және денсаулық туралы идеяларына негізделген. Әрине, өмір салты мен жағдайларға баса назар аударылды, мысалы, демалу қажеттілігі немесе ерте балалық шақтағы қақтығыстардың теріс әсерлері зерттелді, бұл басқа авторитарлық немесе діни емдеу тәртіптерімен салыстырғанда, қазіргі заманғы тәсілдер еді. Әрине, оның кейбір байқаулары, мысалы, психопаттардың есірткіге тәуелді болу ықтималдығы жоғары екендігі қазіргі әдістемелер мен есірткіге тәуелділікті емдеу теорияларымен келіспейді, бірақ аурудың өзіне шоғырланған сипаттары және патологиялық тәуелділердің әлеуметтік жауапкершіліктен қашуы Адлердің емдеу әдістерін қазіргі заманғы контексттік ойлауға толық сәйкес келтіреді.

Гомосексуализм туралы

Адлердің гетеросексуалдық емес сексуалдық қатынас және түрлі әлеуметтік ауытқулар туралы идеялары ұзақ жылдар бойы дау тудырып келді. Адлер "гомосексуалдарды" проституция және қылмыстық іс-әрекеттермен қатар "өмірдегі сәтсіздіктер" деп санады. 1917 жылы ол гомосексуализм туралы жазғандарын 52 беттік журналдан бастады және өмірінің соңына дейін осы тақырыптағы ойларын сирек жариялап отырды. Голланд психологі Жерард Дж. М. ван ден Аардвег Альфред Адлердің осы тұжырымдарына қалай келгенін айтады, себебі 1917 жылы Адлер гомосексуализм мен өз жынысына қатысты кемсінушілік сезімі арасында байланыс бар деп сенді. Бұл көзқарас Фрейдтің гомосексуализмнің нарциссизмге қатысты екендігі туралы теориясынан және Юнгтің аніма мен анимустың архетиптері арқылы контрасексуалдық экспрессиялар туралы пікірінен өзгеше болды. Адлер бұл гипотезадан бас тартуға ұмтылған болуы мүмкін екенін көрсететін деректер бар. Адлердің өмірінің соңына, 1930 жылдардың ортасына қарай, гомосексуализмге деген көзқарасы өзгері бастады. Нью-Йорк штатының отбасылық әлеуметтік қызметкері Элизабет Х. Макдауэлл, Адлермен бірге Нью-Йорк қаласында ересек ер адаммен "күнәлі қарым-қатынаста" болған жас жігіттің ісін қарағандарын еске алады. Адлер одан: "Ол бақытты ма?" - деп сұрады. "Иә, әрине", - деп жауап берді Макдауэлл. Сонда Адлер: "Онда оны ретсіз қалдырайық" деді. Романшы Филис Боттомның айтуынша, ол Адлердің өмірбаянын жазды (Адлердің өзі оған осы міндетті тапсырғаннан кейін): "Ол гомосексуализмді әрқашан батылдықтың жетіспеушілігі ретінде қарастырды. Бұл үлкен жауапкершіліктен қашып, физикалық қажеттіліктің аз ғана толықтығын алудың бір жолы еді. Өз жынысыңнан уақытша серік табу – бұл жақсы танылған жол және "белгісіз" жыныспен тұрақты қарым-қатынасқа қарағанда аз батылдық талап етеді. Адлер адамдарды олардың "мүліктері" арқылы, яғни ол нервтер, бездер, травмалар, құмарлар және т.б. деп атаған нәрселер арқылы іштен бағалауға болмайтынын үйретті, себебі әділ судья да, тұтқын да көрінбейтін және есептеуге келмейтін нәрсені дұрыс түсінбеуі мүмкін; бірақ ол интроспекциядан қандай да қауіп болмай, әрбір адамның бесіктен қабірге дейінгі өмірінде алдына қойылған үш жалпы міндетті қалай орындайтыны бойынша бағалануы мүмкін: жұмыс (кәсіп), махаббат немесе неке (жақындық) және әлеуметтік байланыс (достық қарым-қатынас)".

Adler's ideas regarding non heterosexual sexuality and various social forms of deviance have long been controversial. Along with prostitution and criminality, Adler had classified 'homosexuals' as falling among the "failures of life". In 1917, he began his writings on homosexuality with a 52 page magazine, and sporadically published more thoughts throughout the rest of his life. The Dutch psychologist Gerard J. M. van den Aardweg underlines how Alfred Adler came to his conclusions for, in 1917, Adler believed that he had established a connection between homosexuality and an inferiority complex towards one's own gender. This point of view differed from Freud's theory that homosexuality is rooted in narcissism or Jung's view of expressions of contrasexuality vis à vis the archetypes of the Anima and Animus. There is evidence that Adler may have moved towards abandoning the hypothesis. Towards the end of Adler's life, in the mid 1930s, his opinion towards homosexuality began to shift. Elizabeth H. McDowell, a New York state family social worker recalls undertaking supervision with Adler on a young man who was "living in sin" with an older man in New York City. Adler asked her, "Is he happy, would you say?" "Oh yes," McDowell replied. Adler then stated, "Well, why don't we leave him alone." According to the novelist Phyllis Bottome, who wrote Adler's Biography (after Adler himself laid upon her that task): "He always treated homosexuality as lack of courage. These were but ways of obtaining a slight release for a physical need while avoiding a greater obligation. A transient partner of your own sex is a better known road and requires less courage than a permanent contact with an "unknown" sex Adler taught that men cannot be judged from within by their "possessions," as he used to call nerves, glands, traumas, drives et cetera, since both judge and prisoner are liable to misconstrue what is invisible and incalculable; but that he can be judged, with no danger from introspection, by how he measures up to the three common life tasks set before every human being between the cradle and the grave: work (employment), love or marriage (intimacy), and social contact (friendships.)"

Ата-аналарды оқыту

Адлер емдеу және алдын алудың екеуіне де мән берді. Психодинамикалық психология тұрғысынан, адлерийшілер балалық шақтың жеке тұлғаның қалыптасуындағы және психопатологияның түрлі нысандарына бейімділіктің негізгі маңыздылығын баса көрсетеді. Қазіргі кезде "жеке тұлғалық бұзылыстар" деп аталатын (Адлер "нейротикалық мінез-құлық" деп атаған) немесе түрлі невротикалық жағдайларға (депрессия, мазасыздық және т.б.) бейімділіктен сақтанудың ең тиімді жолы – баланы отбасының тең құрметті мүшесі сезінуге тәрбиелеу болып табылады. Баланың оңтайлы дамуына жауапкершілік тек ана мен әкеге ғана емес, сонымен қатар мұғалімдер мен кеңінен қоғамға да жүктеледі. Сондықтан Адлер мұғалімдердің, медбикелердің, әлеуметтік жұмыскерлердің және т.б. демократиялық мінез-құлықты қалыптастыруда отбасының жұмысын толықтыру үшін ата-аналарға білім беруде оқытылуы қажет деп санайды. Егер бала өзін тең сезінбесе және оған (құшақтау арқылы немесе ескермеу арқылы) қатыгездік көрсетілсе, онда ол кемсіну немесе жоғары тарту кешендерін және түрлі өтемақы стратегияларын дамытуы мүмкін. Бұл стратегиялар жоғары ажырасу көрсеткіштері, отбасының ыдырауы, қылмыстық бейімділіктер және психопатологияның түрлі көріністеріндегі субъективті азаптарды тудыра отырып, әлеуметтік зиян келтіреді. Адлерийшілер ата-аналарға білім беру топтарын, әсіресе танымал австриялық-американдық адлерийші Рудольф Дрейкурсқа (Dreikurs & Soltz, 1964) еліктеген топтарды ұзақ жылдар бойы қолдап келеді.

Руханилық, экология және қоғамдастық

Соңғы еңбегінде, «Social Interest: A Challenge to Mankind» (1938) атты кітабында Адлер метафизика тақырыбына жүгінеді, онда Ян Смуцтың эволюциялық холизмін телеология және қоғамдық сезім идеяларымен үйлестіреді: «sub specie aeternitatis». Ол қоғам туралы визиясын ашық білдіреді: «Әлеуметтік сезім ең алдымен – адамзат өзінің кемелдік мақсатына жеткенде, барлық адамзат арасындағы идеалды қоғамға, эволюцияның соңғы толыққандылығына мәңгілік қолданылатын қоғамдық форма үшін күрес.». Адлер бұл мәлімдемесін метафизиканы қорғаумен жалғастырады:

Мен метафизикадан қорқуға ешқандай себеп көре алмаймын; ол адам өмірі мен дамуына зор ықпал етті. Біз абсолютті шындыққа ие емеспіз, сондықтан болашағымыз туралы, әрекеттеріміздің салдары туралы және т.б. өз теорияларымызды құруға мәжбүрміз. Әлеуметтік сезім туралы біздің түсінігіміз – адамзаттың соңғы нысаны – өмірдің барлық мәселелері шешілген және сыртқы әлеммен арақатынастарымыз дұрыс реттелген қиялданған күй – бұл реттегіш идеал, бізге бағыт беретін мақсат. Бұл кемелдік мақсатында идеалды қоғамдық сезімнің мақсаты болуы керек, өйткені өмірде біз бағалайтын, қалыптасатын және жалғаса беретін барлық нәрсе осы әлеуметтік сезімнің мәңгілік өнімі болып табылады. Адлер үшін бұл әлеуметтік сезім – Gemeinschaftsgefühl, яғни адамның өзін басқалармен байланысты сезінуі және сонымен қатар табиғатпен (өсімдіктермен, жануарлармен, жер қыртысымен) және жалпы ғаламмен экологиялық байланыс орнатуы, «sub specie aeternitatis» тұрғысынан. Көрінеді, Адлердің өзінің теорияларын қолдау үшін метафизикалық және рухани көзқарасты қабылдауында ешқандай қиындық болған жоқ.

Адлер шығармасын авторлық атрибуциясыз пайдалану

Адлер теориясының көп бөлігі авторлық құқығын көрсетпестен қазіргі психологияға сіңірілген. Психотарихтамашы Генри Ф. Элленбергер: «Альфред Адлерден басқа, оның еңбектеріне осыншама көп нәрсе қарыздарлықпен алынған, бірақ ешкім мойындамаған авторды табу қиын» деп жазады. Элленбергер «үлкен жетістіктерге қарамастан, тұлғасы мен еңбегінің кеңінен қабылданбауы және үлкен ауқымдағы, тыныш плагиат арасындағы қайшылық» туралы бірнеше теория ұсынады. Оларға Адлердің «жетілмеген» жазу стилі мен мінез-құлқы, оның «жаңадан түсінікті жасай білу қабілеті» және оның үлкен әрі жақсы ұйымдастырылған ізбасарларының болмауы жатады.

Тереңдік психологиясына әсері

Зигмунд Фрейдпен және Фрейдтің шағын тобымен бірлесіп, Адлер психоаналитикалық қозғалыстың негізін қалаушылардың бірі және Вена психоаналитикалық қоғамының маңызды мүшесі болды: шындығында, Фрейд үшін ол «ондағы жалғыз тұлға» еді. Ол психоанализден бөлініп, психотерапия және жеке тұлға теориясының тәуелсіз мектебін құрған алғашқы маңызды фигура болды, оны жеке психология деп атады, себебі ол адамды бөлінбейтін тұтас деп санады, жеке дара (individuum). Ол сондай-ақ адамның айналасындағы әлеммен байланысты немесе қарым-қатынаста екенін елестетті. Осы бөліністен кейін Адлер 20-шы ғасыр бойы дамыған кеңес беру және психотерапия салаларына зор, тәуелсіз әсер етті (Ellenberger, 1970). Ол психотерапияның кейінгі мектептеріндегі көрнекті тұлғаларға әсер етті, мысалы, Ролло Мэй, Виктор Франкль, Абрахам Маслоу және Альберт Эллис. Оның жазбалары кейінірек неофрейдистік түсініктермен, мысалы Отто Ранк, Карен Хорни, Гарри Стак Салливан және Эрих Фромм еңбектерінде көрсетілгендей, кейде таңқаларлықтай үйлесімді болды, ал кейбіреулер Фрейдтің эго психологиясы Адлердің жаңашыл тәсілдерін жете алуына ондаған жылдар қажет деп санайды. Адлер психопатологияның түрлі формаларын алдын алу үшін теңдіктің маңыздылығын атап өтті және балаларды тәрбиелеу үшін әлеуметтік қызығушылық пен демократиялық отбасылық құрылымдарды дамытуды жақтады. Оның ең танымал түсінігі – inferiority complex, ол өзіне деген сенімсіздік мәселесіне және оның адам денсаулығына тигізетін теріс әсеріне (мысалы, кейде парадоксалды жоғарылыққа ұмтылуға) қатысты. Оның билік динамикасына жасаған баса назары Ницшенің философиясына қатысты, оның еңбектері Адлерден бірнеше он жыл бұрын жарық көрген. Атап айтқанда, Адлердің «Билікке деген ерік» тұжырымдамасы адамның жақсылыққа қарай өзгеруге бағытталған шығармашылық күшіне назар аударады. Адлер холизмді жақтады, жеке тұлғаны редуктивті емес, тұтас түрде қарастыруды ұсынды, соңғысы адам психологиясын қараудың басым көзқарасы болып табылады. Адлер сондай-ақ психологияда феминизмді қолдаған және әйел-сарапшының қажеттілігін айтқан алғашқылардың бірі болды, ерлер мен әйелдер арасындағы билік динамикасы (және ерлік пен әйелдікпен байланысы) адам психологиясын түсіну үшін өте маңызды екенін дәлелдеді (Connell, 1995). Адлер Фрейд пен Юнгпен бірге тереңдік психологиясының үш негізін қалаушы тұлғасы саналады, ол бейсаналыққа және психодинамикаға баса назар аударады (Ellenberger, 1970; Ehrenwald, 1991). Ол сондай-ақ кейбіреулердің пікірінше, 20-шы ғасырдың ең ұлы психологтары мен философтарының бірі болып табылады.

In collaboration with Sigmund Freud and a small group of Freud's colleagues, Adler was among the co founders of the psychoanalytic movement and a core member of the Vienna Psychoanalytic Society: indeed, to Freud he was "the only personality there". He was the first major figure to break away from psychoanalysis to form an independent school of psychotherapy and personality theory, which he called individual psychology because he believed a human to be an indivisible whole, an individuum. He also imagined a person to be connected or associated with the surrounding world. Following this split, Adler would come to have an enormous, independent effect on the disciplines of counseling and psychotherapy as they developed over the course of the 20th century (Ellenberger, 1970). He influenced notable figures in subsequent schools of psychotherapy such as Rollo May, Viktor Frankl, Abraham Maslow and Albert Ellis. His writings preceded, and were at times surprisingly consistent with, later Neo Freudian insights such as those evidenced in the works of Otto Rank, Karen Horney, Harry Stack Sullivan and Erich Fromm, some considering that it would take several decades for Freudian ego psychology to catch up with Adler's ground breaking approach. Adler emphasized the importance of equality in preventing various forms of psychopathology, and espoused the development of social interest and democratic family structures for raising children. His most famous concept is the inferiority complex which speaks to the problem of self esteem and its negative effects on human health (e. g. sometimes producing a paradoxical superiority striving). His emphasis on power dynamics is rooted in the philosophy of Nietzsche, whose works were published a few decades before Adler's. Specifically, Adler's conceptualization of the "Will to Power" focuses on the individual's creative power to change for the better. Adler argued for holism, viewing the individual holistically rather than reductively, the latter being the dominant lens for viewing human psychology. Adler was also among the first in psychology to argue in favor of feminism, and the female analyst, making the case that power dynamics between men and women (and associations with masculinity and femininity) are crucial to understanding human psychology (Connell, 1995). Adler is considered, along with Freud and Jung, to be one of the three founding figures of depth psychology, which emphasizes the unconscious and psychodynamics (Ellenberger, 1970; Ehrenwald, 1991). He is also considered by some to be one of the greatest psychologists and philosophers of the twentieth century.

Жеке өмір

Колледж кезінде ол социалистік студенттер тобына жақын болды, солардың арасында ол өзінің әйелін – Ресейден Венада оқитын зиялы және қоғамдық белсенді Райса Тимофеевна Эпштейнды кездестірді. Райса белсенді социалист болғандықтан, ол Адлердің ерте жарияланымдарына және, әрі қарай, оның жеке тұлға туралы теориясына зор ықпал етті. Психиатр Курт Адлер; жазушы және белсенді Валентина Адлер; және Корнелия "Нелли" Адлер. Адлердің әйелі Райса 1962 жылдың 21 сәуірінде Нью-Йоркте 89 жасында қайтыс болды. Оның денесі Эдинбургтегі Уорристон крематорийінде өртеліп, күлі біржола алынбады. 2007 жылы оның күлі Уорристон крематорийіндегі табуттан табылып, 2011 жылы Венаға жерлеуге қайтарылды. Оның өлімі оның идеяларының таралуына уақытша тоқтап, бірақ кейіннен олардың көптеген тұжырымдары неофрейдистер тарапынан қабылданып алынды. АҚШ-тағы Рудольф Дрейкурс және бүкіл әлемдегі көптеген жақтастарының арқасында Адлердің идеялары мен тәсілдері Адлер қайтыс болғаннан кейін 80 жылдан астам уақыттан бері күшін жойған жоқ және өзектілігін сақтап келеді.

Мұра

Әлем бойынша Адлердің психикалық және әлеуметтік жақсартуға бағытталған көзқарасын қолдайтын әртүрлі ұйымдар бар. Олардың ішінде Адлер жазғы мектептері мен институттарының халықаралық комитеті (ICASSI), Солтүстік Америкалық Адлер психологиясы қоғамы (NASAP) және Жеке психологияның халықаралық қауымдастығы бар. Оқыту институттары мен бағдарламалары Австрияда, Канадада, Англияда, Германияда, Грецияда, Израильде, Италияда, Жапонияда, Латвияда, Швейцарияда, АҚШ-та, Ямайкада, Перуде және Уэльсте жұмыс істейді.

Көркемдік және мәдени сілтемелер

Өсімдік мұғалімі романындағы екі басты кейіпкер Адлерлік өмір салтын түсіндіру сессиясына қатысады, соның ішінде ерте естеліктерді түсіндіру де бар. "Фрейзер" телесериалының "Доктор Мэри туралы бірдеңе" атты эпизодында Фрейзер Гарвардта оқыған кезінде "Альфред Адлердің қауіпті түрде теңгерімсіз портретінің астынан өтуге тура келгенін" еске алады. Ол "Жас Индиана Джонс хроникалары" сериалында кейіпкер ретінде пайда болады.

Басқа да маңызды Адлерий мәтіндері

Адлер, А. (1964). Альфред Адлердің жеке психологиясы. Х. Л. Ансбахер және Р. Р. Ансбахер (ред.). Нью-Йорк: Харпер Торчбукс. Адлер, А. (1979). Жоғарылық және әлеуметтік қызығушылық: кейінгі жазбалар жинағы. Х. Л. Ансбахер және Р. Р. Ансбахер (ред.). Нью-Йорк, Нью-Йорк: В. В. Нортон.