Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Formula One автожарысы
Formula One motor race
1978 жылғы Италия Гран-приі – 1978 жылғы Formula One маусымының 14-ші автожарысы. Ол 1978 жылдың 10 қыркүйегінде Монцада өтті. Жарыс Ронни Петерсонның жарыс басында болған апаттан қаза табуымен қаралы оқиғаға толы болды. Жарысты Ники Лауда (Brabham Alfa Romeo) жеңіп алды, бірінші және екінші орынды алған Марио Андретти (Lotus Ford) мен Жиль Вильнёв (Ferrari) бір минуттық айыппұл алып, тиісінше алтыншы және жетінші орынға түскеннен кейін. Лауданың командаласы Джон Уотсон (Brabham Alfa Romeo) және Карлос Рютеман (Ferrari) жүлделі үштікті толықтырды. Маусымның соңына үш жарыс қалғанда Андретти әлемнің жүргізушілер чемпионатында Петерсоннан 12 ұпаймен көш бастады, Петерсон оның командаласы болды. Лауда үшінші орында тұрып, Андреттиден 28 ұпайға қалып қойды; жеңіске 9 ұпай ғана берілетінін ескерсек, ол оны жеңіп өте алмады. Lotus та конструкторлар чемпионатында Brabham командасынан 33 ұпаймен алда болды. Андретти бастапқыда айыппұлға шағымданған, бірақ Петерсонның қазасы туралы хабарды естіп, әлем чемпионы болғаннан кейін шағымын кері алды. Лауда өзі Гран-при кубогын Андреттиге табыс етті. 2024 жылғы F1 маусымының мәліметтері бойынша, бұл Alfa Romeo қозғалтқышы бар машинаның соңғы жеңісі. Андретти Формула 1 әлем чемпионатында жеңіске жеткен соңғы американдық және екінші жүргізуші болып табылады; бұл Lotus командасының жеңген соңғы жүргізушілер (6) және конструкторлар (7) титулдары болып табылады.
The 1978 Italian Grand Prix was the 14th motor race of the 1978 Formula One season. It was held on 10 September 1978 at Monza. It was marred by the death of Ronnie Peterson following an accident at the start of the race. The race was won by Niki Lauda (Brabham Alfa Romeo), after both Mario Andretti (Lotus Ford) and Gilles Villeneuve (Ferrari), who had finished first and second, were given a one minute penalty and dropped to sixth and seventh. Lauda's teammate John Watson (Brabham Alfa Romeo) and Carlos Reutemann (Ferrari) completed the podium. With three races remaining, Andretti led the World Drivers' Championship by 12 points from Peterson, who was his teammate. Lauda, in third place, was 28 points behind Andretti; with only 9 points for a win, he could not overtake him. Lotus also led Brabham by 33 points in the Constructors' standings. Andretti initially appealed to the penalty but, upon hearing the news of Peterson's death and having become World Champion, he dropped it. Lauda himself gave the Grand Prix trophy to Andretti. As of F1 season of 2024, this marks the last race win for an Alfa Romeo powered car. Andretti remains the last American and the second ever to win the Formula One World Championship; these remain the final Drivers' (6) and Constructors' (7) titles won by Lotus.
Іріктеу
Андретти алдыңғы қатарда Жиль Вильнёвпен (Ferrari) бірге полюстік позицияны иеленді, ал үшінші орында Жан Пьер Жабуйль (Renault), төртіншіде Лауда және бесіншіде Петерсон орналасты.
Andretti took pole position alongside Gilles Villeneuve on the front row (Ferrari), with Jean Pierre Jabouille (Renault) in third place, Lauda in fourth, and Peterson in fifth.
Жарыс Орталық Еуропа уақыты бойынша (UTC+1) сағат 15:30-да басталды. Жылыну айналымында Патрик Тамбей жылдамдық қоробкасының жұмысын тексеру үшін пит-стопқа кірді. Старт беруші Джанни Рестелли барлық машиналар қатар тұрмай тұрып, жасыл шамдарды ерте жаққандықтан, алаңның орта тұсындағы бірнеше машиналар алдыңғы қатардағылардан озып кетті. Бұл нәтижеде машиналар шиканға жақындағанда түйісіп, маневр жасауға мүмкіндік болмады. Джеймс Хант Риккардо Патрезеден оң жағынан озылып кетті, Хант инстинктивті түрде солға бұрылып, Питерсонның Lotus 78 машинасының артқы оң доңғалағына соқты. Содан кейін Витторио Брамбилла, Ханс Йоахим Штук, Патрик Депайе, Дидье Пирони, Дерек Дали, Клей Регаццони және Бретт Лунгер де оқиғаға араласты. Питерсонның Lotus машинасы оң жақтан қатты соқтығып, өртеніп кетті. Ол ішінде қалды, бірақ Хант, Регаццони және Депайе оны күйік шағып алмас бұрын машинадан босатып алды. Оны сыртқа шығарып, жолдың ортасына жатқызды, есін біліп тұрған күйінде, бірақ аяқтары ауыр жарақаттанған еді. Медициналық жәрдем оқиға орнына 20 минуттан кейін келді. Басына ұшқан доңғалақтан соққандықтан есінен айрылған Брамбилла мен Питерсон жақын жердегі Милан қаласындағы Нигуарда ауруханасына жеткізілді.
The race started at 3:30 pm Central European Time (UTC+1). On the warm up lap, Patrick Tambay went into the pits to have his gear change mechanism looked at. The starter Gianni Restelli was overenthusiastic turning on the green lights before all the cars had lined up, which resulted in several cars in the middle of the field getting a jump on those at the front. The result was a funneling effect of the cars approaching the chicane, and the cars were tightly bunched together with little room for maneuver. James Hunt was overtaken on the right hand side by Riccardo Patrese, and Hunt instinctively veered left and hit the rear right wheel of Peterson's Lotus 78, with Vittorio Brambilla, Hans Joachim Stuck, Patrick Depailler, Didier Pironi, Derek Daly, Clay Regazzoni, and Brett Lunger all involved in the ensuing melee. Peterson's Lotus went into the barriers hard on the right hand side and caught fire. He was trapped but Hunt, Regazzoni, and Depailler managed to free him from the wreck before he received more than minor burns. He was dragged free and laid in the middle of the track fully conscious but with severe leg injuries. It took twenty minutes before medical help was dispatched to the scene. Brambilla, who had been hit on the head by a flying wheel and rendered unconscious, and Peterson were taken to the Niguarda hospital in nearby Milan.
Қайта бастау кешіктірілді
Жарысты қайта бастау үшін жүргізушілерге қосалқы көліктерді пайдалануға рұқсат берілді. Жарысқа қатыспағандардың арасында ауруханаға жеткізілген Питерсон мен Брамбилла, сондай-ақ, ұшатын дөңгелекпен басына соққы алғаннан кейін жеңіл ми шатысуына ұшырағандықтан қайта бастауға рұқсат етілмеген Стак, Тиррелл командасының бір ғана қосалқы машинасы болғандықтан және ол Депайлерге дайындалғандықтан Пирони, сондай-ақ қосалқы машинасы жоқ Лунгер болды. Жарысты сағат 17:15-те қайта бастауға дайындалып жатыр. Пит-лейннен стартқа қарай келе жатқанда, Джоди Шектердің "Вольф" машинасы дөңгелегін жоғалтып, екінші Лесмо бұрылысында құлап, трассаның жанында орналасқан Armco қоршауын бүкті. Кейбір жүргізушілер оқиғаны көрді, көліктерінен шығып, жарыстың екінші рет басталуын кешіктіру үшін жарыс бақылауына асықты, себебі Шектер соққан жерде Armco қоршауы қауіпті түрде иілген еді. Андретти, Хант, Лауда, Рютеман және Эмерсон Фиттипальди Шектердің құлаған жеріне барды. Олар қоршаудың жағдайын тексергеннен кейін, қоршау жөнделгенше жарысқа қатысудан бас тартты, бұл одан әрі кешіктірді. Кейіннен қоршау жөнделіп, қайта іске қосуға дайын болды. Дәрігерлер арасында барлық сынықтарды бірден емдеу керек пе, жоқ па деген мәселеде пікір таласы болды. Түнде Питерсонның жағдайы нашарлап, оған майлы эмболия диагнозы қойылды. Таңертеңге қарай эмболия салдарынан толыққанды бүйрек жетіспеушілігіне ұшырады және 1978 жылдың 11 қыркүйегінде сағат 9:55-те қайтыс болды.
Drivers were allowed to use spare cars for the race restart. Non starters included Peterson and Brambilla who were taken to hospital, Stuck who was not allowed to restart due to him suffering from slight concussion after being struck on the head by a flying wheel, Pironi (as the Tyrrell team had one spare car and that was set up for Depailler), and Lunger who had no spare car available. The race was due to be ready for a restart at 5:15 pm. While driving from the pit lane to the grid, Jody Scheckter's Wolf lost a wheel and crashed at the second Lesmo curve, bending the Armco barrier that was situated right next to the track. Some of the drivers had seen the accident, got out of their cars, and rushed across to race control to get the second start delayed as the Armco barriers were leaning over perilously where Scheckter struck it. Andretti, Hunt, Lauda, Reutemann, and Emerson Fittipaldi all went to the spot where Scheckter crashed. Upon inspection of the state of the barrier, they refused to start until the barrier was repaired, causing more delay. The barrier was later repaired and ready for the restart. There was some level of dispute between the doctors regarding whether all fractures should be immediately fixed or not. During the night, Peterson's condition worsened, and he was diagnosed with fat embolism. By morning, he was in full kidney failure due to the embolism, and was declared dead at 9:55am on 11 September 1978.
Жарыстан кейінгі реакциялар
Старт сызығындағы апаттың салдарынан медициналық машина әр Гран-придің бірінші айналымында автомобильдерді күзеп жүретін болды. Жарысты тікелей эфирде жариялаған ABC Sports телеарнасының комментаторы Джим Маккей жарыстан кейінгі сенбі күні көрсетілген бағдарлама барысында: "Кейін Питерсон қайтыс болады, бірақ ол келесі таңға дейін тірі қалды. Ұзақ күткен, қаншама еңбекпен жеңіске жеткеніне қарамастан, Марио үшін бұл жеңіс аузындағы күлге айналды" деді. Бір аптадан соң Мичиган 150 жарысында Андреттиден Питерсон туралы сұрағанда, ол: "Оның адалдығын мен басқа ешнәрседен де жоғары бағалай бастадым. Ол өте бәсекеге қабілетті, өзінің шеберлігімен теңестірілген адам еді. Менің ойымша, осындай қасиеттер осы бизнестегі көптеген адамдарға ұнайды, себебі бұл өте жеке мүдделерге бағынған бизнес, бірақ ол өзінің білгенін, тіпті жақсырақ нәрсе тапса да, машинаның қыр-сырын маған аяусыз бөлісіп, бір нәрсені өзгертіп жатты" деді. Бастапқыда Андретти де санкцияға шағымдануды ойлаған және оны жеңіп шығатынына сенген. Лауда өзі Гран-при кубогын оған тапсырған, ол әлі де оның меншігінде. Питерсоннің қазасын естігеннен кейін Андретти 1978 жылғы Формула-1 әлем чемпионы атанды, бірақ шағымынан бас тартты. 2018 жылы ол еске алды: "Әлем чемпионатын тойлау болған жоқ. Жарыс нәтижелеріне қатысты шағымды да ұмытып қалдық. Бұл менің жарысым еді. Мен жеңдім. Бірақ мен одан бас тарттым. Ники Лаудаға кубок берілді, бірақ ол оны қабылдаудан бас тартты. Шындығында, ол әлі де менің үйімде тұр. Мен сол кезде ең жоғары бақытты сезіндім, сонымен қатар ең қатты қайғыға баттым. Міне, Монзаның мұрасы осы".
As a result of the start line crash, a medical car would follow the cars on the opening lap of every Grand Prix. ABC Sports broadcaster Jim McKay, who was covering the race, said during the broadcast which was shown on the Saturday after the race: "Later Peterson would die, but not until the next morning. Victory so long anticipated and so much earned, now tasted like ashes in Mario's mouth." A week later at the Michigan 150, Andretti was asked about Peterson and he said: "His sincerity I learned to really appreciate that more than anything else and the man is competitive as he was with his skills and I found that this is something that many people in this business like because it's a very selfish business that's basis but he could share with me the basic of the car whatever he found, he changed something even if it was the better." Initially, Andretti had also thought about appealing the penalty, and felt sure he would win it; Lauda himself had given him the Grand Prix's trophy, which he still owns. Upon hearing Peterson's death, Andretti renounced to the appeal, having been declared the 1978 Formula One World Champion. In 2018, he recalled: "There was no celebrating the World Championship. And we forgot about the appeal of the race results. That was my race. I won it. But I let it go. Niki Lauda was given the trophy, but he refused to take it. In fact, I still have it in my house. I remember feeling euphoric happiness, and sadness at its worst. And in a way, that's the legacy of Monza."