Кіріспе

1988 жылғы Сан-Марино Гран-приі – 1988 жылғы 1 мамырда Имола қаласында өткен Формула-1 автожарысы. 60 айналымдық жарыс 1988 жылғы Формула-1 маусымының екінші кезеңі болды. Айртон Сена McLaren командасы үшін алғашқы жеңісін одіс етті, турбоқозғалтқышты Honda машиналары үштікке енді.

Іріктеу

"Макларен-Хонда" Сан-Марино Гран-приінің іріктеу кезеңінде толыққанды үстемдік құрды. Айртон Сенна мен Ален Прост 1:27.148 және 1:27.919 уақыттарымен старттық тордың алдыңғы қатарын иеленді. Олардың ең жақын қарсыласы – әлем чемпионы Нельсон Пике, оның "Лотосы" 1:30.500 уақыт көрсетті. Қызықтысы, Пикеңнің "Лотосы" да "Макларен" командасының машиналарын қуаттандырған турбокомпрессорлы Honda қозғалтқышымен жабдықталған еді, және ол Тосаға қарайғы жол бойы жылдамдық тұзағында "Макларен" машиналарымен бірдей жылдамдыққа ие болды, бірақ Сеннадан 3 секундтан асып түсті. Айырмашылық сол еді, төмендетілген "Макларен MP4/4" машиналары үдеу кезінде қол жеткізбейтін еді, сондай-ақ олар старттық тордағы кез келген машинаға қарағанда жоғары тұғырлы ұстанымға ие болды. Таң қалдыратыны, команданың 1966 жылғы F1 маусымынан басталатын Формула-1 тарихындағы сәттілігін ескере отырып, Гран-приде "Макларен" машиналарының алдыңғы қатарын толық иеленуі – бұл үшінші рет болды. Алдыңғы екі рет 1972 жылғы Канада Гран-приінде (Питер Ревсон мен Денни Хюльм) және 1986 жылғы Германия Гран-приінде (Кек Росберг пен Ален Прост) тіркелген. 1987 жылғы соңғы екі жарысты жарақат салдарынан өткізбеген Найджел Манселл 1986 жылғы Мексика Гран-приінен бері алғаш рет старттық тордың алдыңғы қатарына іріктеуге қатыса алмады. Ол өзінің "Уильямс Джадд" машинасын 11-орынға қойды, командаласы Риккардо Патресе 6-орында болды. Іріктеу кезеңіндегі ең жылдам атмосфералық қозғалтқыштың машинасы – Алессандро Наннинидің "Бенеттон Форды", ол Герхард Бергердің көңіл көншітпейтін "Феррарисінен" бұрын 4-орынды иеленді. Бергер және оның командаласы Мишель Альборето (Сеннадан шамамен 4,5 секундқа баяу, 10-орынды иеленді) турбокомпрессорлы итальяндық V6 қозғалтқыштарының қуаты жеткіліксіз екенін анықтады. Бергер мен Альборетоның мәлімдемелерін жылдамдық тұзағының көрсеткіштері растады. Тосаға қарайғы ұзақ жолдағы ең жылдам машина – Пикеңнің "Лотос Хондасы", ол "Макларен" машиналарынан шамамен 1,5 км/сағ жылдам болды. "Феррари" машиналары өте баяу болды және старт-финиш сызығынан "Макларен" машиналарынан шамамен баяу өтті (ал "Макларен" машиналары осы жерде ең жылдам болды). Шындығында, екі "Феррари" де старт сызығынан атмосфералық "Бенеттон" машиналарынан (олар да Тосада атмосфералық машиналарының арасында ең жылдам болды) шамамен баяу өтті, сондай-ақ "Закспид" машиналарынан да баяу болды, бұл олардың қаншалықты қиын жағдайда екенін көрсетті. Іріктеу кезеңіндегі бірнеше тосынсыйлықтардың бірі – америкалық тәжірибелі жүргізуші Эдди Чивер болды. Іріктеуде ең жақсы нәтиже көрсетпеген Чивер өзінің "Арроуз Мегатрон" машинасында 8-орынды иеленді, бірақ ол әлі де Сеннадан 4,1 секундқа артта қалды. Чивер және "Арроуз" командасы жарыстан бір апта бұрын Имолада сынақтан өтіп, оларға ұнаған параметрлерді тапты. Дерек Уорвик "Арроуз" машинасы да дәл осындай параметрлерді қолданды, бірақ британдық жүргізуші параметрлерді жалкоо деп мойындады және командаласынан 1,2 секундқа баяу 14-орынды иеленді. Турбокомпрессорлы "Арроуз" машиналары, Чивер мен Уорвик әлі де ерте кесілетін клапанмен қиындыққа тап болды, Тосаға қарайғы жолда Honda қозғалтқыштарымен жабдықталған машиналарының артында ең жылдам болу үшін төменгі жағына дейін жетті. Оскар Ларрауридің "EuroBrun Ford Cosworth", Стефан Йоханссонның "Ligier Judd" машиналары және бұрынғы Имола полына ие болған Рене Арноу және Бернд Шнайдердің "Zakspeed" машиналары іріктеуге қатыса алмады, ал итальяндық Никола Ларинидің "Osella" машинасы машинаның қозғалтқыштарының орнату нүктелері заңсыз өзгертілгені анықталғаннан кейін тексеруден кейін шығарылды. Тексерушілер бұл "Osella FA1L" үшін мүлдем жаңа шасси екенін шешті және жаңа шасси әлі FISA-ның қауіпсіздік сынағынан өтпегендіктен, команда кездесуден шығарылды. "Лижие" үшін 1976 жылғы F1 маусымында команданың Формула-1-де дебюті болғаннан бері бірінші рет екі машина да жарысқа қатыса алмады. Арнук үшін бұл өте қиын болды, өйткені ол "Рено" (1980 және 1982) және "Феррари" (1983) командаларында үш рет жарыста полына ие болған. Йоханссон, "Феррари" (1985 және 1986) және "Макларен" үшін өткен жылы, әр жарысты ұпаймен аяқтады. Іріктеуден кейін "Лотос" командасының басшысы Питер Уорр және жетекші жүргізуші Нельсон Пике "Макларен" мен қалған команда арасындағы үш секундтық айырмашылыққа қарамастан, "Лотос" және тіпті "Феррари" машиналары "Макларен" машиналарынан аэродинамикалық жағынан жақсы деп сенгендерін және бұл олардың отын тұтынуына зиян тигізетіні туралы мәлімдеді. Уорр "Макларен" машиналарының өз басымдықтарын сақтап, жарысты 150 литрлік лимитпен аяқтамайтынын болжады. Оның алдын ала айтқандары бірінші де, соңғы да рет қателікпен аяқталды.

Жарыс қорытындылары

Айртон Сеннаның McLaren машинасы старттан бастап көшбасшылықты сақтап келді, ал оның командаласы Ален Просттың қозғалтқышы тоқтады, нәтижесінде ол старттық торға орналасуға мәжбүр болды (кейін Прост парад айналымында да қозғалтқыш тоқтағанын хабарлады). Машина әлі де инерциямен қозғалғандықтан, ол қозғалтқышты қайта іске қосты, бірақ жарыс басталғанда қозғалтқыш тағы да тоқтауға жақын болды, соның салдарынан ол Эдди Чивердің Arrows машинасынан кейін 7-орынға түсті. Ол осы орындарды қайтаруға және 8-айналымда екінші орынға көтерілуге үлкерді, бірақ трафик ағынына байланысты Сеннаны қуып жете алмады, ол қашықтықты бақылап отырды. 6-10 секундтық басымдылықты сақтап, Сенна соңғы айналымда жылдамдығын төмендетті, отыны бітпеуіне көз жеткізу үшін, бұл финиш сызығында Простқа дейінгі қашықтықты 2,3 секундқа дейін қысқартты. Прост кейіннен екінші орынға таласу кезінде турбо күшейткішін арттырғанын мойындады, және алаңның көп бөлігінде жылдам болғанымен, жарыстың соңына дейін отынын үнемдеуге мәжбүр болды, себебі отыны бітіп қалу қаупі бар еді. Нельсон Пике Lotus машинасымен күресті, бірақ Хонданың артық қуатын пайдаланып, Бенеттон, Williams және Бергердің Ferrari машиналарын қосқанда, 3-орынды сақтап қалды. Ол финиш сызығына жету үшін сәтті болды, өйткені оның позициясын сақтау үшін қосымша күш қажет болды. Егер ол финиш сызығына дейін төрт айналым ғана қалғанда озып кетпеген болса (яғни қалған үш айналымды ғана аяқтауы керек еді), онда соңғы айналымды аяқтауға жеткілікті отыны болмауы мүмкін еді. Найджел Манселл 11-орыннан жақсы старт алып, 40-айналымда Ривацца бұрылысында Пикетті тежеу кезінде озып, қысқа ғана уақытқа 3-орынға көтерілді. Алайда, Манселл Lotus машинасынан озып кеткеннен кейін, оның Williams машинасының артынан көк түтін көтеріле бастады, және бір айналымнан кейін Пике Хонданың артық қуатын пайдаланып, Тамбурелло арқылы Манселлді озып, Вильнёв арқылы 3-орынды қайта иеленді. Бұл озып кету қаншалықты жылдам болса да, Манселл кернеуді реттеушідегі ақаулық салдарынан 4-орынға түскеннен кейін бір айналымнан кейін жарыстан шықты. Тьерри Бутсеннің Benetton машинасы 4-орында финиш сызығын кесті, Герхард Бергер Ferrari машинасынан озып, бірақ жарыстың соңында машинасының құбырларының жарылуынан қозғалтқышының қуаты төмендеді, ал ұпайларды оның командаласы Алессандро Наннини жинады. Наннини Пикемен 3-орын үшін күресті, бірақ бұрыштарда үнемі жылдам болғанына қарамастан, ол тура жолдарда Хонданың артық қуатына мойынсұнуға мәжбүр болды. Пике мен Наннини Тоса шашырқағында дөңгелектерді соқты, және бірнеше айналымнан кейін итальяндық өзінің командаласына 4-орынды жоғалтты, өйткені әлем чемпионымен болған келесі дөңгелек соқтығысы Тосада айналуға себеп болды. Наннини Бутсенмен бірге 7-орынға түсті, Наннинидің айналуынан 2 секундқа кешікті, енді Пикеден кейін шабуыл жасады. Осыдан кейін Наннини ең жылдам атмосфералық айналым жасап, ұпайлар тізіміне және 5-орынға қайта оралды. Наннини соңғы айналымда Acqua Minerale шашырқағында газонды кесіп өткен Герхард Бергерден озылып, 6-орынға қанағаттанды. Кейбіреулер Бергердің бұл әрекеті үшін жазаланбағанына таң қалды, ал Ferrari командасының басшысы Чезаре Фиорио Бергердің Наннинимен соқтығысудан аулақ болуы үшін мұны жасауы қажет болды деп мәлімдеді, бірақ теледидардағы қайталанулар басқаша нәрсені көрсетті. Сенна мен Прост екеуі де Нельсон Пикеттің біліктілік уақытынан жылдам жарыс айналымын тіркеді, және екі McLaren жүргізушісі де 60 айналымдық жарыстың 56-айналымында Пикетті қоса алғанда, бүкіл алаңды озып кетті. Бұл Пике мен Бергер үшін жақсы жаңалық болды, өйткені олар атмосфералық Benetton машиналарына қарсы турбомобильдермен жұмыс істеді, себебі бұл олардың рұқсат етілген отынмен бір жарысты аз айналдыру керектігін білдірді және жарыстың соңғы үш айналымында күшейе алды. Просттің екінші орында тұрғаны оған 6 ұпай әкелді, ол 1984 жылғы F1 маусымы мен 1985 жылғы F1 маусымындағы McLaren командаласы Ники Лауданы 421,5 ұпаймен Лауданың 420,5 ұпаймен басып өтті. 1985 жылғы Сан-Марино Гран-приінде 2 кг салмақтан кем болғандықтан Прост дисквалификацияланғаннан бері McLaren командасында стандартты тәжірибеге айналғандай, екі McLaren машинасы да шахматтық туды алудан бірнеше метр қашықтықта тоқтады. Прост соңғы айналымға өзінің командаласынан 7 секундқа артта қалған, бірақ финиш сызығында 2,334 секундқа ғана артта қалды, өйткені Сенна жеңіске жету үшін және отынын үнемдеу үшін қажетті жылдамдықпен ғана жүрді. Бұрынғы жылдары көптеген турбомобильдердің отыны бітіп, Сан-Маринода жарысты аяқтамауы және 1988 жылғы 150 литрлік отын шегі 1986-1987 жылдардағыдан 45 литрге, ал 1984-1985 жылдардағы шектен 70 литрге төмен болғанын ескерсек, таңқаларлықтай, 1988 жылы Имолада турбомобильдердің ешқайсысы отыны бітпеді. Жергілікті батыр Микеле Альборетоның Ferrari машинасы ғана жарыстан шықты, ол 54-айналымда қозғалтқышы бұзылып, 18-орынға және соңғы орынға ие болды, бірақ ол таңертеңгі жаттығу кезінде де қозғалтқышы бұзылып, жарысқа екінші машинамен қатысуға мәжбүр болды. Ол сондай-ақ жаттығу айналымында қозғалтқышы тоқтағаннан кейін алаңның соңынан стартқа тұруға мәжбүр болды.

Іріктеу

Орын № Жүруші Құрылыс Q1 Q2 Аралық 1 12 Айртон Сенна McLaren Honda 1:41.278 1:27.148 — 2 11 Ален Прост McLaren Honda 1:41.597 1:27.919 +0.771 3 1 Нельсон Пике Lotus Honda 1:44.806 1:30.500 +3.352 4 19 Алессандро Наннини Benetton Ford 1:45.090 1:30.590 +3.442 5 28 Герхард Бергер Ferrari 1:43.394 1:30.683 +3.535 6 6 Риккардо Патрезе Williams Judd 1:45.673 1:30.952 +3.804 7 18 Эдди Чивер Arrows Megatron 1:48.399 1:31.300 +4.152 8 20 Тьерри Бутсен Benetton Ford уақыт жоқ 1:31.414 +3.993 9 16 Иван Капелли March Judd 1:47.518 1:31.519 +4.371 10 27 Микеле Альборето Ferrari 1:45.982 1:31.520 +4.372 11 5 Найжел Мэнселл Williams Judd 1:45.616 1:31.635 +4.487 12 2 Сатору Накадзима Lotus Honda 1:47.399 1:31.647 +4.499 13 14 Филипп Стрейфф AGS Ford 1:47.465 1:32.013 +4.865 14 17 Дерек Уорвик Arrows Megatron 1:49.081 1:32.483 +5.335 15 30 Филипп Аллио Lola Ford 1:47.215 1:32.712 +5.564 16 22 Андреа де Чесарис Rial Ford уақыт жоқ 1:33.037 +5.889 17 31 Габриэле Таркуини Coloni Ford 1:48.146 1:33.236 +6.088 18 24 Луис Перес Сала Minardi Ford 1:49.211 1:33.239 +6.091 19 29 Янник Дальмас Lola Ford 1:46.062 1:33.374 +6.226 20 15 Маурисио Гугельмин March Judd 1:49.306 1:33.448 +6.300 21 4 Джулиан Бейли Tyrrell Ford уақыт жоқ 1:33.874 +6.726 22 23 Адриан Кампос Minardi Ford 1:49.012 1:33.903 +6.755 23 3 Джонатан Палмер Tyrrell Ford 1:47.265 1:33.972 +6.824 24 36 Алекс Каффи Dallara Ford 1:48.156 1:34.204 +7.056 25 9 Пьеркарло Гинцани Zakspeed 1:48.463 1:34.567 +7.419 26 33 Стефано Модена EuroBrun Ford 1:48.466 1:34.782 +7.634 DNQ 32 Оскар Ларраури EuroBrun Ford 1:54.566 1:35.077 +7.929 DNQ 26 Стефан Йоханссон Ligier Judd 1:43.633 1:35.654 +8.506 DNQ 25 Рене Арну Ligier Judd 1:49.054 1:36.123 +8.975 DNQ 10 Бернд Шнайдер Zakspeed 1:51.498 1:36.218 +9.070 EX 21 Никола Ларини Osella

Жарыс

Орын № Жүргізуші Ұйым Лаптар Уақыт/Шығу Орын Ұпайлар 1 12 Айртон Сенна McLaren Honda 60 1:32:41.264 1 9 2 11 Ален Прост McLaren Honda 60 + 2.334 2 6 3 1 Нельсон Пике Lotus Honda 59 + 1 Лап 3 4 4 20 Тьерри Бутсен Benetton Ford 59 + 1 Лап 8 3 5 28 Герхард Бергер Ferrari 59 + 1 Лап 5 2 6 19 Алессандро Наннини Benetton Ford 59 + 1 Лап 4 1 7 18 Эдди Чивер Arrows Megatron 59 + 1 Лап 7   8 2 Сатору Накадзима Lotus Honda 59 + 1 Лап 12   9 17 Дерек Уорвик Arrows Megatron 58 + 2 Лап 14   10 14 Филипп Стрейфф AGS Ford 58 + 2 Лап 13   11 24 Луис Перес Сала Minardi Ford 58 + 2 Лап 18   12 29 Янник Дальма Lola Ford 58 + 2 Лап 19   13 6 Риккардо Патрезе Williams Judd 58 + 2 Лап 6   14 3 Джонатан Палмер Tyrrell Ford 58 + 2 Лап 23   15 15 Маурисио Гугельмин March Judd 58 + 2 Лап 20   16 23 Адриан Кампос Minardi Ford 57 + 3 Лап 22   17 30 Филипп Аллио Lola Ford 57 + 3 Лап 15   18 27 Микеле Альборето Ferrari 54 Қозғалтқыш 10   NC 33 Стефано Модена EuroBrun Ford 52 Классификацияланбады 26   Ret 4 Джулиан Бейли Tyrrell Ford 48 Жәшік 21   Ret 5 Найджел Мэнселл Williams Judd 42 Қозғалтқыш 11   Ret 31 Габриэле Таркуини Coloni Ford 40 Отын жүйесі 17   Ret 36 Алекс Каффи Dallara Ford 18 Жәшік 24   Ret 9 Пьеркарло Гинцани Zakspeed 16 Жәшік 25   Ret 16 Иван Капелли March Judd 2 Жәшік 9   Ret 22 Андреа де Чесарис Rial Ford 1 Ілгектік 16   DSQ 21 Никола Ларини Osella   Шығарылды   DNQ 32 Оскар Ларраури EuroBrun Ford     DNQ 26 Стефан Йоханссон Ligier Judd     DNQ 25 Рене Арну Ligier Judd     DNQ 10 Бернд Шнайдер Zakspeed    Источник: