Кіріспе

Американдық аниматор және мультфильмші (1911–2006)

Джозеф Роланд Барбера (ағылш. Joseph Roland Barbera; 24 наурыз 1911 – 18 желтоқсан 2006) – американдық аниматор және мультфильмші, ең белгілі анимациялық студия Ханна-Барбераның негізін қалаушылардың бірі. Нью-Йорк қаласында итальяндық иммигранттар отбасында дүниеге келген Барбера 1927 жылы Van Beuren Studios-қа, ал 1929 жылы Terrytoons студиясына қосылды. 1937 жылы Калифорнияға көшіп, Metro Goldwyn Mayer (MGM) студиясында жұмыс істеген кезде Уильям Ханнамен танысты. Екеуінің арасындағы ынтымақтастық алғашқыда «Том мен Джерри» мультсериалын жасаумен танымал болды. 1957 жылы MGM анимациялық бөлімін таратып жібергеннен кейін, олар Ханна-Барбера студиясын құрды, ол телеанимация саласындағы ең табысты студияға айналып, «Флинтстоунз», «Йоги аю», «Скуби-Ду, қайдасың?», «Жоғарғы мысық», «Смурфтар», «Хаклберри ит» және «Жетсонс» сияқты бағдарламаларды жасады. 1967 жылы Ханна-Барбера 12 миллион долларға Taft Broadcasting компаниясына сатылды, бірақ Ханна мен Барбера компания басшылары қызметтерін сақтап қалды. 1991 жылы студия Turner Broadcasting System компаниясына сатылды, ол 1996 жылы Warner Bros. компаниясына ие болған Time Warner компаниясымен бірікті. Ханна мен Барбера кеңесшілер ретінде жұмысын жалғастырды. Ханна мен Барбера жеті «Оскар» сыйлығына үміткер болды және сегіз «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. Олардың мультфильмдері мәдени иконаға айналып, кейіпкерлері фильмдер, кітаптар және ойыншықтар сияқты басқа да медиада пайда болды. Ханна-Барбераның шоулары 1960 жылдары әлем бойынша 300 миллионнан астам көрерменге жетті және 28 тілге аударылды.

Ерте және жеке өмір

Джозеф Барбера Нью-Йорк штатының Манхэттен қаласының төменгі шығыс бөлігіндегі Деланси көшесі, 10-үйінде итальяндық сицилиялық иммигранттардың отбасында дүниеге келді. Ол өзінің өмірбаянында айтқандай, итальян тілінде сөйлеп өсті. Оның екі бауыры болды: Ларри (1909–1982) және Тед (1919–1994), екеуі де Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті. АҚШ армиясының құрамында Ларри Сицилияға шабуылға қатысты. Тед АҚШ Әскери-әуе күштерінің батальондық ұшқышы болды және Алеут аралдарындағы науқанда қызмет етті. Орта мектепте оқып жүргенде Барбера бірнеше бокс титулын жеңіп алды. Ол қысқа уақытқа Әлемдік жеңіл салмақтағы бокс чемпионы Ал Сингердің менеджерімен жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай боксқа деген қызығушылығын жоғалтты. Неке 1963 жылы ресми түрде аяқталды. Ұлы депрессия кезінде ол «The NY Hits Magazine» журналы үшін карикатурист болуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Ол банкте жұмыс істеп, өзін асырап, карикатураларын жариялауға тырысты. Оның комикстер емес, жеке карикатуралары «Redbook», «Saturday Evening Post» және «Collier's» журналдарында жариялана бастады, оның арасында «Collier's» журналында ең көп сәттілікке жетті. Дисней Барбераға Нью-Йоркке келгенде қоңырау шалатынын жазды, бірақ ол қоңырау ешқашан түспеді. Барбера Нью-Йорктегі «Art Students League» және «Pratt Institute» өнер мектептерінде оқыды және «Fleischer Studios» студиясының бояу және сия бөлімінде жұмысқа орналасты. 1932 жылы ол «Van Beuren Studios» студиясына аниматор және сценарий суретшісі болып қабылданды.

Фильм

Айлықақының айтарлықтай өсуіне қызыққан Барбера 1937 жылы Территунстан және Нью-Йорктен Калифорниядағы жаңа Metro Goldwyn Mayer мультфильм студиясына кетті. 1939 жылға қарай олар 60 жылдан астам сақталатын серіктестікті нығайтты. Барбера мен Ханна аниматор Те́кс Эверимен бірге жұмыс істеді, ол Warner Bros. үшін Даффи Дакты жасаған және Бугс Банниді бірлесіп құрған, ал MGM-де Дропи мультфильмдерін басқарған. 1940 жылы Ханна мен Барбера бірлесіп «Мысық аяқкиім алады» фильмін түсірді, ол «Үздік (мультфильм) қысқаметражды фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Студия мультфильмдердің әртүрлі портфелін қалағандықтан, «Мысық аяқкиім алады» сәттілігіне қарамастан, Барбера мен Ханнаның бастығы Фред Квимби мысық пен тышқан туралы мультфильмдерді көп шығаруды қалаған жоқ, олардың жеткілікті екеніне сенген. Ханнаның айтуынша, олар осы мультфильмнің мысық пен тышқан тақырыбына тоқтады, өйткені «бізге екі кейіпкер қажет екенін білдік. Бізге қақтығыс, қуу және әрекет қажет деп ойладық. Ал мысықтың тышқанды қууы жақсы, қарапайым идея сияқты көрінді». Жаңа кейіпкерлер алғаш рет 1941 жылы «Түн ортасындағы шақырған» фильмінде пайда болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде олар анимациялық оқу фильмдерін де жасады. Сериал алғашқы «Оскар» сыйлығын 11-ші қысқаметражды «Янки-дудл-мышы» (1943) фильмі үшін жеңіп алды – соғыс жылдарындағы оқиға. Бұл осы кейіпкерлерді бейнелейтін басқа анимациялық сериалдарға қарағанда көбірек болды. Том мен Джерри сонымен қатар MGM-нің бірнеше тікелей эфирлік фильмдерінде қонақ ретінде пайда болды, соның ішінде «Якорь айналдырады» (1945), Джин Келлимен бірге «Биге шақыру» (1956) және Эстер Уильямспен бірге «Суда қауіпті» (1953). Анимациялық мультфильмдердегі жұмысынан басқа, Барбера мен Том мен Джерридің макет суретшісі Харви Айзенберг Dearfield Publishing деп аталатын комикс кітап компаниясын басқарды. 1946 жылдан 1951 жылға дейін жұмыс істеген Дирфилдтің атауларына «Red» Rabbit Comics, Foxy Fagan және Junie Prom кірді. Квимби Барбера мен Ханнаны сахнаға шақырмай-ақ Том мен Джерри үшін әр «Оскар» сыйлығын қабылдады. Мультфильмдер де Квимбиді жалғыз продюсер ретінде көрсетумен шығарылды, бұл Исингті айыптаған практиканы қайталады. Студия көп ұзамай ескі мультфильмдерді қайта шығару жаңаларын шығарудан гөрі тиімдірек екенін түсінді. Алғашқы театрлық жобасы «Лопи де Луп» үшін жылы қабылдамағанмен, Ханна Барбера көп ұзамай екі сәтті телесериалмен танылды: «Хаклберри Хаунд шоуы» және «Йоги аю шоуы». 1960 жылы жүргізілген сауалнама көрсеткендей, «Хаклберри Хаундты» көретіндердің жартысы ересектер еді. Бұл компанияны «Флинтстоундар» атты жаңа анимациялық сериал жасауға итермеледі. «The Honeymooners» сериалының пароди́ясы болған жаңа шоуда үй шаруа құралдары, сөйлейтін жануарлар және танымал қонақтары бар тас дәуіріндегі отбасы туралы айтылды. Балалар мен ересектердің көрермендерімен «Флинтстоундар» алғашқы анимациялық прайм-тайм шоуы болды. Фред Флинтстоунның «yabba dabba doo» деген есімді сөзі көп ұзамай күнделікті қолданысқа енді. Компания сонымен қатар «Алиса ғажайыптар елінде», «Джек пен бұршақ бұтағы», «Сирано де Бержерак» және толық метражды фильмдер «Шарлоттаның желісі» мен «Хайди әні» негізінде анимациялық арнайы фильмдер жасады. Телевизиялық бағдарламалардың бюджеті театрлық анимацияға қарағанда төмен болды, және бұл экономикалық жағдай 1950 және 1960 жылдары көптеген анимациялық студиялардың жұмысын тоқтатуына себеп болды, бұл саладағы көптеген адамдарды жұмыссыз қалдырды. Ханна мен Барбера бұл әдістерді алғаш рет Том мен Джерридің алғашқы күндері сынап көрді. Жаңа стиль олардың анимациялық шоуларының табысына кедергі келтірмеді, бұл Ханна Барбераға бизнесте қалуға және әйтпесе жұмыссыз қалар еді, көптеген адамдарға жұмыс беруге мүмкіндік берді. 1966 жылдың желтоқсанында Ханна Барбера Продакшнс Тафт радиоарнасына 12 миллион долларға сатылды, 1987 жылы Great American Communications деп аталды. Компания Turner Broadcasting System компаниясына шамамен 320 миллион долларға сатылды. Барбера мен Ханна бұрынғы компанияларына кеңес беруді жалғастырды. Олар Ханна Барбераның жаңа шоуларында, соның ішінде «The Cartoon Cartoon Show» сериясының қысқа фильмдері мен «Флинтстоундар» (1994) және «Скуби-Ду» (2002) көркем фильмдерінің нұсқаларында жұмыс істеді. 2000 жылы шыққан жаңа Том мен Джерри мультфильмінде «The Mansion Cat» Барбера үй иесінің дауысын берді. 2001 жылдың наурыз айында Ханнаның тамақ ісігінен қайтыс болуына он күн қалғанда, Ханна Барбера Warner Bros. Animation құрамына енді, ал Cartoon Network-тің түпнұсқа серияларына арналған бөлім Cartoon Network Studios болып бөлінді. Барбера Warner Bros. үшін атқарушы продюсер ретінде бейнежазбаға түсірілген мультфильмдер мен «What's New, Scooby Doo?» және «Том мен Джерри әңгімелері» сияқты телесериалдар бойынша жұмысын жалғастырды. Ол сонымен қатар «Каратэ күзетшісі» (2005) фильмінің сценарийін жазып, бірлесіп раскадровка жасап, режиссерлік етіп, продюсерлік етті – Том мен Джерридің үлкен экранға оралуы. Оның соңғы анимациялық жобасы «Том мен Джерри: Аққудың ертегісі» (2007) болды.

Өлім

2006 жылғы 18 желтоқсанда Барбера 95 жасында Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласындағы Студио-Ситидегі үйінде табиғи себептерден қайтыс болды, 70 жылдық анимациядағы мансабын аяқтады. Соңғы сәтте оның әйелі Шила оның қасында болды; Леонард Мальтиннің айтуынша, Ханна-Барбера тобы "бірдей кейіпкерлерді жылдан-жылға тұрақты түрде жоғары сапалы мультфильмдерге пайдалану бойынша рекорд сақтады – үзіліс немесе әдеттен тыс өзгеріссіз. Олардың кейіпкерлері анимациялық супержұлдыздар ғана емес, сонымен қатар американдық поп-мәдениетінің өте жақсы көрілетін бөлігі". Олар көбінесе Уолт Диснейдің мультфильм анимациясындағы жалғыз бәсекелесі саналады. Барбера мен Ханна теледидар анимациясына ұзақ әсер етті. Олардың көптеген кейіпкерлері фильмдерде, кітаптарда, ойыншықтарда және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарында пайда болды, соның ішінде 1960 жылғы "Хаклберри Хаунд Шоуы" үшін алған сыйлығы, ол анимациялық сериалға берілген алғашқы "Эмми" сыйлығы еді. 1992 жылы Барбера мультфильмдердің жанкүйері, поп-музыкант Майкл Джексонмен кездесіп, "Том және Джерри: Фильмде" Джексонның ән айтуын ұйымдастыруға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Барбера Джексон үшін Том мен Джерридің бес эскизін салды және оларға автограф берді. Джексон Барбера үшін өзінің және қызы Никольдің суретіне: "Менің кешегі, бүгінгі және ертеңгі батырым, менің бала кезімдегі мультфильмдік достарыңыз үшін көп рахмет. Менде тек олар ғана болды. – Майкл" деп жазды.