Кіріспе

Анимация техникасы

Шектелген анимация – дәстүрлі анимацияның жалпы техникасындағы кейіпкер анимациясы кадрларын қайта қолдану процесі.

Ерте тарих

Анимацияда бюджетті қысқарту және уақытты үнемдеу шараларын қолдану ең алғашқы коммерциялық анимациямен қатар жүрді, соның ішінде циклдық анимация, айна бейнелері мен симметриялық суреттер, қозғалмайтын кейіпкерлер және еңбекті үнемдейтін басқа да әдістер. Жалпы алғанда, даму жолы әрбір кадрдың қолмен, бір-бірінен тәуелсіз салынған ерте туындылардан, бір суреттерді әртүрлі жолдармен пайдаланған, шектеулі анимацияға қарай бағытталды. Анимациясына бұрын-соңды болмаған егжей-тегжейлілікпен кіріскен Винсор Маккей 1914 жылы түсірген "Герти динозавры" фильмінде тас пен фондағы шөптер де қозғалды деп мақтанды. Керісінше, оның 1918 жылы түсірген "Люзитанияның батуы" фильмі Герттидегідей деңгейдегі егжей-тегжейлілікті сақтай отырып, қозғалмайтын фондардың үстіне кельстерді пайдалануға көшкен. 1942 жылғы "Довер жігіттері" мультфильмі, режиссері Чак Джонс, Warner Bros. мультфильмдерінің арасында "шектеулі анимация" деп аталатын процестерді кеңінен қолданған алғашқы туындыларының бірі болып табылады, әсіресе кейіпкерлердің қозғалмай тұруы немесе соншалықты жылдам қозғалуынан, нақты қозғалыс тұманды көрінеді. Бұл анимациялық техника "бұлыңғыр кадр" деп танылды.

Америка теледидары

Hanna Barbera Productions өзінің барлық қызметі бойында шектеулі анимацияны пайдаланды. Компанияның негізін қалаушылары Уильям Ханна мен Джозеф Барбера 1957 жылы MGM студиясынан бөлінген кезде, толық анимацияланған қысқаметражды фильмдерін жасаған тәсілден өзгеше анимациялық көзқарас қабылдады. Телевизор экрандары сол кезде кинотеатр экрандарынан әлдеқайда кішкентай болғандықтан, кейіпкерлерге жақын кадрларға және диалог негізіндегі юморға баса назар аударатын шектеулі анимация үй жағдайында көрермен үшін қолайлырақ болды. Сол кезде көптеген көркем фильмдер (соның ішінде Ханна мен Барбераның «Том мен Джерри» жұмысы сияқты анимациялық қысқаметражды фильмдер) CinemaScope кең экранды процесіне көшкен, бұл жақындықты қалпына келтіруді қиындатты. «Уолт Дисней» компаниясы толық анимацияны қолдануын жалғастырғанмен, оның ерте фильмдерінде де кейіпкерлерге жақын кадрлар мен жеке тұлғаға негізделген юмор қолданылған. Дисней «Леди және ақсақал» фильмін CinemaScope форматында түсіргенде, бұл процесс сол стильді қайта жасауды қиындатты, бұл мәселе Ханна Барбераның кішкентай, шаршы телевизор экрандарында болған жоқ. Шектеулі анимацияның қаржылық артықшылықтары теледидар анимациялық компанияларының теледидар дәуірінде осы процеске кеңінен сүйенуіне әкелді. Jay Ward Productions осы себептерге байланысты шектеулі анимацияны пайдаланды, оны суық соғыс сатирасымен және студия стилінің таңбасы болған бейжай юмормен толықтырды. Шектеулі анимацияны жиі пайдаланғандардың бірі – HB-нің сенбі күнгі қарсыласы Filmation («Хи-Мэн және Әлемнің иелері» және «BraveStarr» фильмдерінің авторы), ол өзінің жұмысына ерекше стиль берді. Билл Мелендес «Арғымақ» франшизасын теледидарға және кейіннен фильмге бейімдеу үшін шектеулі анимацияның бір түрін қолданды. Қосымша шығын мен уақыт мәселелеріне (әсіресе оның алғашқы арнайы «Чарли Браунның Рождествосы» үшін, оған 30 минут анимация жасауға бар болғаны 76 000 доллар және төрт ай берілді), Мелендес «Арғымақ» авторы Чарльз М. Шульц кейіпкерлерді шектеулі анимацияға жақсы сәйкес келетін жазық стильде жасағанын атап өтті. Қысқа ғұмырлы Камбрия студиясы анимацияға ең арзан тәсілдердің бірін қолдана отырып, үш сериалды (оның ішінде «Clutch Cargo») шығарды: Syncro Vox деп аталатын бұл тәсілде актердің еріндерінің қозғалысын кейіпкердің тұрақты кадрына қою қарастырылды. Диснейдің өзі 1960 жылдары бюджетті қысқарту мақсатымен кейбір шектеулі анимациялық тәсілдерге жүгінді, әсіресе «Жүз бір далматин» фильмінде ксерографияны қолдану арқылы, бұл Дисней фильмдерінде бұрынғыдан гөрі қалың және дөңгелек контурлары бар суреттерге әкелді. 1970 жылдарға қарай сенбі күнгі мультфильмдерде шектеулі анимацияны қолдану кеңінен таралды. «Мистер Билл» шоуының авторы Уолтер Уильямс 1970 жылдардағы мультфильмдер соншалықты жылдам болғандықтан, суретшінің қолы кез келген сәтте экранға кіріп, суреттерді физикалық түрде жылжыта бастайды деп күткенін айтты. Бұл оны «Мистер Билл» шоуындағы «Қолдар» кейіпкерін жасауға шабыттандырды, ол шынымен де солай істеді.

Жапон теледидары

Жапон анимациясы әсіресе Жапонияда танымал болды, сол себепті анимацияны білдіретін жапон сөзі – "аниме" – ағылшын тіліне қарыз сөз ретінде еніп, онда қалыптасқан жапон анимациясының ерекше стилін атау үшін қолданыла бастады. Анимеде ауыздың қозғалуы, көздің сирек жыпылықтауы, егжей-тегжейлі фонның алысқа түсірілген кадрлары, төмен кадр жылдамдығы (әсіресе ертерек туындыларда) және жапон комикстерінен (манга) алынған стильдік ережелерді пайдалана отырып, қайта қолданылатын суреттермен бірге қозғалыс бұлыңғырлығында 2D эффектісінің сирек қолданылуы жиі кездеседі. Бұл, реалистік анимацияға қарағанда, төмен құнмен өндіріс жасауға және стильдеуге мүмкіндік береді. АҚШ-тағыдай, Жапонияда да аниме өсімінің басты себебі теледидар болды; Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін елдің экономикалық жағдайы жақсарып, жапон теледидарына деген сұраныс артты, ал анименің дамуы Жапонияға бұрынғыдан қалып қойған анимация саласында басықтыққа таласуға мүмкіндік берді.